Refakat İzni Şartları Nedir? Kimlere Verilir ve Nasıl Alınır?

Refakat izni, çalışanların ağır hastalığı bulunan birinci derece yakınlarına bakmak için aldıkları, kanunen tanımlanmış ücretli izin hakkıdır. 2025 yılı itibarıyla hem kamu hem özel sektörde bu izin belirli şartlar dâhilinde kullanılabilmekte, çalışanlara aile bireylerine destek olma fırsatı tanımaktadır. Bu rehberde refakat izni ile ilgili tüm detaylara yer verilmektedir.

Refakat İzni Yasal Dayanağı Nedir?

Refakat izni, çalışanın birinci derece yakınının hayati tehlike arz eden bir hastalık sebebiyle bakımına ihtiyaç duyulması durumunda verilen ücretli izin türüdür. Bu izin sayesinde çalışan, hasta yakınına refakat edebilir, tedavi sürecine destek olabilir. Yasal dayanaklar:

• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 105
• 4857 Sayılı İş Kanunu (dolaylı uygulama)
• Toplu iş sözleşmeleri ve işyeri yönetmelikleri

Refakat İzni Kimlere Verilir?

Refakat izni sadece belirli yakınlık derecelerindeki aile bireyleri için kullanılabilir. Bu kişiler genellikle çalışanla birinci derece akraba ilişkisi olan kişilerdir. Refakat izni verilen yakınlar:

Yakınlık Derecesi	Refakat İzni Verilir mi?
Anne	Evet
Baba	Evet
Eş	Evet
Çocuk	Evet
Kardeş	Kanunen bakmakla yükümlü olunan kardeş (bazı durumlarda)
Dede/Nine	Hayır
Kayınvalide/Kayınpeder	Hayır (istisna durumlar hariç)

Refakat İzni Alabilmek İçin Aranan Şartlar

Refakat izni talebinde bulunabilmek için bazı zorunlu koşulların sağlanması gerekir. Bu şartlar mevzuatla açıkça belirlenmiştir ve aşağıda detaylıca listelenmiştir: Refakat izni için gerekli şartlar:

• Hastanın ağır bir rahatsızlığının bulunması
• Tedavi sürecinin raporla belgelenmiş olması
• Hastanın başkasının bakımına muhtaç olduğunun raporla belirtilmesi
• Refakat süresinin hekim raporunda açıkça yazılması
• Yalnızca bir kişinin aynı anda refakat izni kullanması

Gerekli Şart	Açıklama
Sağlık kurulu raporu	En az 3 hekim imzasıyla düzenlenmelidir
Hastalık süresince izin	En fazla 3 ay, gerekli görülürse +3 ay
Refakat süresinde maaş	Tam maaşla izin hakkı verilir
Raporun geçerlilik süresi	Başlangıç ve bitiş tarihi açıkça yazılmalı

Hangi Hastalıklar İçin Refakat İzni Alınabilir?

Refakat izni alabilmek için hastalığın ağır ve hayatı tehdit eder nitelikte olması gerekmektedir. Aşağıda örnek hastalıklar yer almaktadır:

Hastalık Türü	Refakat İzni Verilir mi?
Kanser	Evet
Felç (inme)	Evet
Ameliyat sonrası iyileşme süreci	Evet
Psikiyatrik Bozukluklar (Ağır)	Evet
Grip, Soğuk Algınlığı	Hayır

Refakat İzni Süresi Ne Kadardır?

Refakat izni süresi mevzuat kapsamında sınırlandırılmıştır. Ancak bazı özel durumlarda ek süreler alınabilir. Aşağıda bu süreleri tablo halinde bulabilirsiniz:

Unvan / Statü	Refakat İzni Süresi	Yenilenme Durumu
Devlet Memurları	3 ay (maksimum)	Gerekirse +3 ay (toplam 6 ay)
Sözleşmeli Personel	1 ay (her yıl için)	Rapor yenilenerek yeniden alınabilir
İş Kanununa Tabi Çalışanlar	İşyeri politikasına bağlı	SGK raporlarıyla düzenlenebilir

Refakat İzni Nasıl Alınır? [Adım Adım Güncel 2025 Rehberi]

Refakat izni almak için çalışanların izlemesi gereken bazı yasal ve idari adımlar bulunmaktadır. Bu süreç, özellikle kamu kurumlarında belirli kurallar çerçevesinde yürütülmektedir. Özel sektörde ise işveren politikalarına göre bazı değişiklikler olabilir. Ancak genel olarak izlenecek yol, aşağıda ayrıntılı şekilde açıklanmıştır.

1. Hastanın Sağlık Kurulu Raporu Alması

Refakat izni talebinde bulunacak çalışanın ilk yapması gereken işlem, hastaneye başvurarak sağlık kurulu raporu alınmasını sağlamaktır. Bu rapor, izin sürecinin temelini oluşturur ve mutlaka belirli kriterleri karşılamalıdır. Rapor alırken dikkat edilmesi gerekenler:

• Rapor tam teşekküllü bir devlet hastanesinden alınmalıdır.
• En az üç uzman hekimin imzasını taşıyan sağlık kurulu raporu olmalıdır.
• Rapor üzerinde “hayati tehlike mevcuttur” ve “mutlaka refakat edilmelidir” ibareleri açıkça yer almalıdır.
• Refakat edecek kişinin yakınlık derecesi net olarak belirtilmelidir.
• Raporun başlama ve bitiş tarihleri net olmalıdır.

2. Refakat İzni Talep Dilekçesi Hazırlanması

Sağlık kurulu raporu alındıktan sonra, çalışan bağlı bulunduğu kurumun insan kaynakları veya personel dairesine refakat izni talep dilekçesi vermelidir. Bu dilekçede, hastanın kim olduğu, hangi yakınlık derecesinde bulunduğu ve iznin hangi tarihler arasında talep edildiği açıkça belirtilmelidir.

Dilekçede Olması Gereken Bilgiler:

• Çalışanın adı-soyadı ve görev unvanı
• İzin talep edilen yakınla olan akrabalık ilişkisi
• Raporun verildiği hastane ve raporun tarihi
• Refakat süresi ve izin başlangıç-bitiş tarihleri
• Raporun ve kimlik fotokopisinin dilekçeye ek olarak sunulacağı bilgisi

Ekler: Sağlık kurulu raporu, kimlik fotokopisi, gerekirse evlilik cüzdanı veya nüfus kayıt örneği

Refakat İzni Dilekçesi Örneği

T.C. …………………………………. MÜDÜRLÜĞÜ’NE

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereği, birinci derece yakınım olan annemin/hastamın ağır sağlık durumu sebebiyle refakat etmem gerekmektedir. Tam teşekküllü hastaneden alınan ve ekte sunduğum sağlık kurulu raporuna istinaden, tarafıma refakat izni verilmesini arz ederim.

Ad Soyad:
T.C. Kimlik No:
Görev Yeri:
İletişim:
Tarih:
İmza:

3. Belgelerin Kuruma Teslim Edilmesi ve Başvurunun Resmileşmesi

Hazırlanan dilekçe ve ekler, kurumun ilgili birimine (genellikle İnsan Kaynakları veya Personel Şube Müdürlüğü) elden teslim edilir ya da elektronik ortamda gönderilir. Kamu kurumları genellikle fiziki teslimi tercih etmektedir.

• Sağlık kurulu raporunun aslı veya onaylı sureti
• Refakat izni dilekçesi
• Hasta ve çalışan T.C. kimlik fotokopileri
• Gerekliyse nüfus kayıt örneği veya evlilik cüzdanı

4. Kurumsal Onay Süreci ve Değerlendirme

Kuruma iletilen başvuru evrakları, ilgili müdürlük veya daire başkanlığı tarafından değerlendirmeye alınır. Bu değerlendirme sırasında raporun geçerliliği, kişinin izin hakkı ve rapor süresi dikkate alınır. Değerlendirme aşamaları:

• Raporun doğruluğu ve geçerliliği kontrol edilir
• Refakat edecek kişinin görevine etkisi değerlendirilir
• Aynı hastaya daha önce refakat izni kullanılıp kullanılmadığı sorgulanır
• Kurum amiri veya yetkili kişi tarafından yazılı onay verilir

5. Refakat İzninin Başlaması

Kurumsal onay alındıktan sonra, çalışan belirttiği tarih itibariyle resmi olarak refakat iznine ayrılır. Bu süre boyunca görevlerinden muaftır ve izinli sayılır. İzin süresince maaş ve diğer hakları korunur. İzin süresince dikkat edilmesi gerekenler:

• Rapor süresi dolmadan göreve başlanmamalıdır
• Refakat edilen kişi vefat ederse, durum kuruma yazılı olarak bildirilmelidir
• Refakat süresi sonunda yeniden rapor alınarak ek süre istenebilir

6. İzin Süresi Sonunda İşe Dönüş

Refakat izni sona erdiğinde, çalışan normal görevine dönmelidir. Bazı kurumlar, dönüşte bir “göreve başlama dilekçesi” talep edebilir. Bu dilekçede iznin hangi tarihler arasında kullanıldığı ve iznin sona erdiği belirtilmelidir. İşe dönüş dilekçesi örneği:

• [Ad Soyad]
• [T.C. Kimlik No]
• [Tarih]

Kurumunuzda [unvanınız] olarak görev yapmaktayım. [Yakınlık derecesi] olan [hasta adı]’nın sağlık durumu nedeniyle 657 sayılı Kanun’un 105. maddesi kapsamında kullanmış olduğum refakat iznimin [başlangıç tarihi] – [bitiş tarihi] arasında tamamlandığını bildirir, görevime dönüşümü arz ederim.

İmza

E-Devlet Üzerinden Refakat İzni Başvurusu Yapılabilir mi?

2025 yılı itibarıyla refakat izni başvurusu doğrudan e-Devlet üzerinden yapılamamaktadır. Ancak bazı kamu kurumları, e-BYS (Elektronik Belge Yönetim Sistemi) veya kurum içi portalları aracılığıyla bu süreci dijitalleştirmiştir. E-Devlet’te sunulan olanaklar:

• Refakat raporları ve sağlık belgeleri E-Nabız üzerinden alınabilir.
• E-Devlet üzerinden rapor görüntüleme ve SGK vizite kaydı takibi yapılabilir.
• Kurumun sistemine bağlı olarak izin dilekçesi e-imza ile gönderilebilir.

Platform	İşlem
e-Nabız	Rapor görüntüleme
e-Devlet	SGK kayıtları kontrolü
Kurum içi e-izin sistemi	Refakat talebi ve onay süreci

Evde Bakım Alan Hasta İçin Refakat İzni Geçerli midir?

Refakat izni yalnızca hastanın bakıma muhtaç olduğunun, bir sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi durumunda verilir. Bu durum evde bakım alan hastalar için de geçerlidir. Ancak evde bakım hizmetinden faydalanan her hasta için refakat izni otomatik olarak tanımlanmaz. Geçerlilik şartları:

• Evde bakım hizmeti sosyal hizmet kapsamında sunulsa bile, refakat izni için ayrıca sağlık kurulu raporu gerekir.
• Raporda hastanın “başkasının sürekli bakımına muhtaç” olduğu net biçimde belirtilmelidir.
• Bakım hizmeti alsa bile, rapor olmadan izin alınamaz.

Durum	Refakat İzni Geçerli mi?
Evde bakım maaşı alan yaşlı	Rapor varsa geçerli
Sosyal hizmetten destek alan engelli birey	Ek raporla geçerli
Hafif hastalığı olan evde yatan kişi	Yetersiz

Engelli Çocuklar İçin Refakat İzni Ayrıcalığı Var mı?

Evet. Engelli çocuğu olan kamu çalışanları için refakat izni uygulamasında ek kolaylıklar ve haklar tanınmaktadır. Özellikle doğuştan veya %50 üzeri ağır engelli raporu olan çocuklar için özel düzenlemeler mevcuttur. Sunulan ayrıcalıklar:

• Refakat izni için daha uzun süre verilebilir.
• Rapor süresi dolduğunda yeniden başvuru kolaylığı sağlanır.
• Bazı kurumlar engelli çocuğa refakat iznini her yıl tekrarlı şekilde onaylar.

Durum	Uygulama
%50 üzeri engelli çocuk	Genişletilmiş izin verilebilir
Sürekli tedavi gerektiren çocuk	Rapor süresine bakılmaksızın onay
Okul çağında özel destek alan çocuk	Eğitim dönemine göre esnek planlama

Rapor Süresi İle Refakat İzni Süresi Uyumsuz Olursa Ne Yapılır?

Refakat izninin süresi, verilen sağlık kurulu raporundaki süreyle sınırlıdır. Eğer rapor süresi ile talep edilen izin süresi örtüşmüyorsa, izin talebi işleme alınmaz ya da eksik gün üzerinden verilir. Çözüm önerileri:

• Eksik süre varsa ek rapor alınarak izin uzatılmalıdır.
• Rapor 15 günse, iznin de maksimum 15 gün olması gerekir.
• Kurum, rapordan uzun izin talebini reddetme hakkına sahiptir.

Rapor Süresi	Talep Edilen İzin	Uygulama Durumu
10 gün	15 gün	5 günü onaylanmaz
20 gün	20 gün	Tam onay
7 gün	10 gün	3 günü düşürülür

Refakat Edilen Kişi Hayatını Kaybederse İzin Durumu Ne Olur?

Refakat edilen hasta hayatını kaybederse, refakat izni otomatik olarak sona erer. Bu durumda, çalışanın işe dönüş yapması ya da ölüm nedeniyle mazeret izni talep etmesi gerekir. Uygulama detayları:

• Refakat raporundaki süre geçerli olsa bile, hasta vefat ettiğinde izin düşer.
• Çalışan, ölüm izni (3-7 gün) talep edebilir.
• Refakat izni ile ölüm izni arka arkaya kullanılabilir.

Olay	İzin Durumu
Refakat sırasında vefat	Refakat izni sona erer
Vefat sonrası izin talebi	Ölüm izni (3 gün) verilir
Refakat sonrası izin talebi	Yıllık izinle devam edebilir

SGK ve Refakat İzni Arasındaki İlişki

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), refakat izni sürecinde önemli bir rol oynar. Özellikle özel sektör çalışanlarının hakları, SGK tarafından verilen geçici iş göremezlik ödeneği ile desteklenebilir. SGK’nın refakat iznine yaklaşımı:

• Refakat Raporu ile Uyum: SGK, sağlık kurulu raporlarında yer alan “refakat gereklidir” ibaresine göre işlem yapar.
• Ödenek: Eğer çalışan kendisi de çalışamayacak durumdaysa ve rapor alıyorsa, geçici iş göremezlik ödeneği verilebilir. Ancak sadece refakat amacıyla çalışmayan kişiye maaş ödenmesi SGK kapsamında değildir.
• İşverenle Koordinasyon: Özel sektörde SGK’nın bu izni tanıması, işverenin de izni ücretli sayması anlamına gelmeyebilir. İşveren insiyatifi devreye girer.

Örnek Olay: Refakat İzni Hakkı Mahkeme Kararları

Yargıtay ve Danıştay tarafından verilen bazı kararlar, refakat izni konusunda emsal teşkil etmektedir. İşte birkaç dikkat çekici örnek:

Örnek 1: Danıştay 12. Dairesi 2019/453 E. – 2020/1321 K.

Örnek 2: İstanbul İş Mahkemesi 2021/889 E.

Refakat İzni Alırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Refakat izni alırken bazı noktalara dikkat etmek sürecin hızla ve sorunsuz ilerlemesini sağlar:

1. Raporun Resmi Olması: Özel hastane raporları bazı kamu kurumları tarafından geçersiz sayılabilir. Devlet hastanesi ya da üniversite hastanesi tercih edilmelidir.
2. Zamanında Başvuru: Rapor tarihiyle iznin başlangıç tarihi uyumlu olmalıdır.
3. Kuruma Özgü Prosedürler: Her kurumun evrak talebi farklı olabilir. Kurum içi yazılı kurallar kontrol edilmelidir.
4. Aynı Anda Birden Fazla Refakat İzni: Bir kişi sadece bir hasta için aynı anda refakat izni alabilir.

Refakat izni hem çalışanın hem de hasta yakınlarının mağduriyetini önleyen sosyal bir haktır. Özellikle kamu çalışanları için açık ve net kurallara bağlanmış olan bu izin türü, iş ve aile hayatı arasında denge kurulmasını sağlar. Özel sektörde ise bu iznin uygulanması büyük oranda işveren inisiyatifindedir. Bu nedenle çalışanların haklarını iyi bilmesi ve yasal belgeleri eksiksiz sunması büyük önem taşır.

Sık Sorulan Sorular