Reeskont Nedir? Reeskont Kredisi Nasıl Alınır? Kimlere Verilir?

Reeskont, işletmelerin senetli alacaklarını vadesinden önce nakde çevirmesini sağlayan, hızlı ve genelde daha uygun maliyetli bir finansman yöntemidir. Banka, elinizdeki bonoyu veya poliçeyi iskonto ederek size peşin ödeme yapar; vade sonunda borçlu tarafından tahsilatı üstlenir. İhracatçı firmalar için Merkez Bankası kanalıyla kullandırılan reeskont kredileri ayrıca döviz kazandırıcı işlemleri destekler. Doğru hazırlanmış evrak ve sağlam ticari akış, onay hızını ve maliyet avantajını belirgin biçimde iyileştirir.
Reeskont Nedir?
Reeskont, ticari senetlerden doğan alacakların vadesi beklenmeden nakde çevrilmesidir. Banka, senedin nominal tutarından faiz ve masrafları düşerek peşin ödeme yapar, vade gelince borçludan tahsil eder. Amaç; satıştan doğan alacağı beklemeden işletme sermayesi yaratmaktır. İki düzlemde kullanılır: bankaların reeskont/iskonto işlemleri ve ihracatçıya Merkez Bankası kanalıyla kullandırılan reeskont kredileri. Her ikisinde de temel dayanak, gerçek bir mal veya hizmet satışını belgeleyen senetli alacaktır.
- Nerede işe yarar: Vadeli satış yapan, nakit döngüsü sıkışan firmalarda.
- Neyi gerektirir: Geçerli bono/poliçe, ticari fatura ve ispatlayıcı belgeler.
- Sonuç: Alacak erken nakde döner; tahsilat görevini banka üstlenir.
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Senet (bono/poliçe) | Belirli vade ve tutarda ödeme borcu doğuran kambiyo senedi |
| İskonto | Vade sonuna kadar olan faizin peşin düşülmesi |
| Reeskont oranı | İskonto hesaplamasında esas alınan yıllık faiz oranı |
| Ciro/temlik | Senedin haklarının bankaya devri işlemi |
Reeskont Kredisi Türleri (Merkez Bankası ve Banka Uygulamaları)
Reeskont iki ana kanaldan ilerler. Banka reeskontu, bankaların doğrudan senedinizi iskonto edip size TL veya döviz cinsi kaynak sağlamasıdır. Merkez Bankası kaynaklı reeskont kredisi ise genellikle ihracat ve döviz kazandırıcı işlemleri desteklemek için aracı bankalar üzerinden sağlanır. Tür, para birimi, vade ve maliyet, işlem türüne ve firma profilinize göre değişir.
- Banka reeskontu: Hızlı değerlendirme, esnek limit; oran ve komisyon banka politikasına göre.
- Merkez Bankası kanalında ihracat reeskontu: Döviz kazandırıcı işlemlere özel; belirli şart ve belgelere bağlı.
- Hangi tür kime: İhracat odaklı firmalar MB kanalını, iç piyasa vadeli satış yapanlar banka reeskontunu genellikle tercih eder.
| Tür | Amaç | Para birimi | Vade aralığı | Başvuru kanalı |
|---|---|---|---|---|
| Banka reeskont/iskonto | İç piyasa vadeli alacakların nakde çevrilmesi | TL veya döviz | Kısa–orta vade | Ticari bankalar |
| MB reeskont (ihracat) | Döviz kazandırıcı işlemlerin finansmanı | Genelde döviz | Program şartlarına göre | Aracı bankalar üzerinden |
Reeskont Kredisi Kimlere Verilir? Şartları Nedir?
Reeskont, mal veya hizmet satışından doğan, belgeye bağlı ve gerçek bir ticari akışı olan senetli alacaklara dayanır. Uygun adaylar genellikle düzenli vadeli satış yapan üretici, toptancı, dağıtımcı ve ihracatçılardır. Sağlıklı mali yapı, temiz çek–senet geçmişi ve ispatlayıcı evraklar onay olasılığını artırır.
- Uygunluk: Ticari senet, fatura–irsaliye uyumu, karşı tarafın kredibilitesi.
- Şartlar: Şeffaf kayıt, vergi uyumu, sektör–alıcı çeşitliliği.
- Sınırlar: Gerçek işlem yoksa, hatalı ciro/temlik varsa veya karşı taraf zayıfsa süreç zorlaşır.
| Senaryo | Uygunluk | Onay Hızı (görece) |
|---|---|---|
| İhracatçı, akreditifli satış | Belgeler güçlü, alıcı riski düşük | Yüksek |
| İç piyasa, kurumsal alıcı | Fatura–senet uyumlu | Orta–yüksek |
| İç piyasa, dağınık küçük alıcı | Tahsilat riski çeşitlilikle dengelenir | Orta |
Reeskont Kredisi Nasıl Alınır? Adım Adım Süreç
Başvuruda önce alacağınızı ve senetlerinizi tasnif edin. Fatura–irsaliye–sözleşme zincirini hazır tutun. Bankaya şirket ve işlem bilgileriyle başvurun; banka alıcıyı, senedi ve sizi birlikte değerlendirir. Onayda oran, vade ve masraflar netleşir; ciro/temlik ve sözleşme imzalanır, ödeme hesabınıza geçer. Adımlar:
- Alacağın ve senetlerin listelenmesi, vade–tutar bazında ayrıştırma.
- Belgelerin (fatura, irsaliye, sözleşme) senetle eşleştirilmesi.
- Banka ön görüşmesi, oran–vade ön teyidi.
- Kredi tahsis–risk onayı, teminat yapısının belirlenmesi.
- Ciro/temlik, sözleşme ve kullandırım.
- Vade sonunda tahsilat banka tarafından yapılır; mahsup/eksik tahsilat durumları sözleşmeye göre yönetilir.
| Aşama | Süreç | Sorumlu |
|---|---|---|
| Ön hazırlık | Senet ve belge seti | Firma |
| Ön değerlendirme | Fiyatlama teklifi | Banka |
| Tahsis/onay | Limit ve koşullar | Banka |
| Kullandırım | Nakit girişi | Banka–Firma |
Gerekli Belgeler ve Doğrulama
Reeskontun iskeleti belgedir. Banka, senet içeriği ile ticari belgelerin uyumunu ve alıcının itibarını kontrol eder. Belgelerde tutarlılık ve ciro zincirinin eksiksizliği hem hız hem maliyet için kritiktir.
- Temel belgeler: Senet (bono/poliçe) aslı, fatura, irsaliye/teslim evrakı, sözleşme veya sipariş formu.
- Şirket dokümanları: Ticaret sicil, imza sirküleri, mali tablolar, vergi yazıları.
- İşleme özel: İhracatçıysanız gümrük beyannamesi ve dış ticaret evrakları.
- Doğrulama: Alıcı bilgisi, vade ve tutar uyumu, ciro/temlik zinciri, yetki kontrolleri.
| Belge | Ne İçin Gerekli? | Kontrol Noktası |
|---|---|---|
| Senet aslı | Hukuki dayanak | Vade–tutar–keşide yeri |
| Fatura | İşlem ispatı | Mal/hizmet–senet uyumu |
| İrsaliye/teslim | Teslim teyidi | Tarih–miktar tutarlılığı |
| Sözleşme | Şartlar | Vade–cezai hükümler |
| Mali tablolar | Risk analizi | Likidite–borçluluk oranları |
Reeskont Faiz Oranı Nasıl Belirlenir? Piyasa, Vade ve Risk Etkileşimi
Reeskont faiz oranı; piyasa fonlama maliyeti, vade uzunluğu ve alacak/borçlu riski üzerine kurulan bir fiyatlama bileşimidir. Banka öncelikle kendi kaynak maliyetini ve gösterge faizleri baz alır; ardından işlemdeki risklere bir prim ekler. Vade uzadıkça belirsizlik ve fonlama riski büyür, bu da oranı yukarı iter. Karşı tarafın ödeme gücü yüksek, belgeler eksiksiz ve teminat yapısı sağlam ise marj daralır; tam tersi durumda maliyet artar. Hacim, müşteri ilişkisi ve işlem tekrarları da pazarlık gücünüzü artırarak oranı iyileştirir.
- Piyasa Bileşenleri: Politika faizi, gösterge tahvil getirileri, bankanın mevduat/ihraç maliyeti, likidite koşulları.
- Vade Etkisi: Gün sayısı arttıkça faiz ve risk primi büyür; kısa vadede iskonto basamağı düşer.
- Risk Primi: Alıcının mali yapısı, sektör riski, geçmiş tahsilat performansı, ciro/aval ve teminat kalitesi belirleyicidir.
- İşlem Niteliği: Para birimi, senet türü (bono/poliçe), belge uyumu, ihracat–iç piyasa ayrımı fiyatlamayı değiştirir.
- Müzakere Kaldıraçları: Hacim, düzenli çalışma, çapraz ürün ilişkisi, zamanlama (ayın başı/sonu), dosya kalitesi.
| Kriter | Etki | Ne Yapın? |
|---|---|---|
| Piyasa faizi yükselişi | Oranı yukarı iter | Zamanlamayı ve tutarı bölerek kullanın |
| Vade uzaması | Toplam iskonto artar | Kısmi–dilimli kullandırım planlayın |
| Karşı taraf gücü | Riski düşürür | Büyük/kurumsal alıcı oranını artırın |
| Teminat–aval | Marjı daraltır | Güçlü kefalet/aval ekleyin |
| Belge uyumu | Hız ve fiyatı iyileştirir | Fatura–irsaliye–senet eşleşmesini sağlayın |
| Hacim/tekrar | Pazarlık gücünü artırır | Çoklu teklif ve çerçeve anlaşma yapın |
- Örnek Maliyet Kırılımı (varsayım):
- Gösterge maliyet: %35
- Banka marjı ve risk primi: %8
- İşlem/komisyon ve vergiler: yıllıklaştırıldığında %2
- Toplam yaklaşık oran: %45 (sadece örnek; pazara ve dosyaya göre değişir)
| Senaryo | Vade | Risk Profili | Beklenen Oran Eğilimi |
|---|---|---|---|
| Kurumsal alıcı, teminatlı | 45–60 gün | Düşük | Düşük–orta |
| Dağıtık küçük alıcılar | 60–90 gün | Orta | Orta |
| Tek alıcıya yoğunlaşma | 90+ gün | Yüksek | Orta–yüksek |
| İhracat (belgeli) | 60–180 gün | Değişken | Değişken; program şartlarına bağlı |
Reeskont Faiz, Maliyet ve Net Nakit Hesabı (Örnekli)
İskonto genellikle yıl 360 gün varsayımıyla hesaplanır. Basit formül: Nominal × Oran × (Gün/360). Masraf kalemlerine; faiz, dosya/komisyon ve işlem türüne bağlı vergiler eklenebilir. Aşağıdaki örnekler, vergiler ve komisyonlar hariç basit gösterim içindir.
- Örnek: 1.000.000 TL nominal, 60 gün, yıllık oran yüzde 48
- Faiz = 1.000.000 × 0,48 × (60/360) = 80.000 TL
- Elinize geçen net = 1.000.000 − 80.000 = 920.000 TL
- İpuçları:
- Vade kısaldıkça iskonto azalır; efektif yıllık maliyeti ayrıca hesaplayın.
- Masraf ve vergiler farklılaşır; sözleşmede “toplam maliyet”i talep edin.
- Döviz reeskontunda kur riski ve kur farkı muhasebesini ayrıca planlayın.
| Vade (gün) | Oran (yıllık) | Nominal (TL) | İskonto (TL) | Net nakit (TL) |
|---|---|---|---|---|
| 30 | %48 | 1.000.000 | 40.000 | 960.000 |
| 60 | %48 | 1.000.000 | 80.000 | 920.000 |
| 90 | %48 | 1.000.000 | 120.000 | 880.000 |
Muhasebe ve Finansal Raporlama Etkisi
Reeskont işlemi nakit artışı ve alacakların/senetlerin devriyle bilanço kalemlerini etkiler. Banka reeskontunda alacak devri ve borçlanma/masraf kaydı yapılır; dönem sonlarında reeskont karşılığı ve varsa kur farkları dikkate alınır. Nakit akışında finansman faaliyetleri altında sınıflamak yaygındır.
- Dikkat: Vergi mevzuatına uyum, reeskont karşılıklarının dönem sonu düzeltmeleri, kur farkı ve faiz tahakkukları.
- Raporlama: Sözleşme hükümlerine göre varlık–yükümlülük sınıflaması ve not açıklamaları.
| İşlem | Kayıt Mantığı | Etkilediği Tablo |
|---|---|---|
| İskonto kullanımı | Nakit artışı, gider/iskonto kaydı | Bilanço–Gelir tablosu |
| Dönem sonu reeskont | Faiz tahakkuku/indirimi | Gelir tablosu |
| Kur farkı | Kur değerleme | Gelir tablosu–Özkaynak |
Reeskont Kredisi Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
Muhasebe yaklaşımı, riskin kimde kaldığına ve dönem sonu reeskont işlemlerine göre değişir. Genel olarak iki temel kullanım bulunur: rüculu iskonto (müşteri ödemezse banka sizden talep edebilir) ve rücüsüz iskonto (risk bankaya geçer). Rüculu işlemde alacak çoğu zaman kayıtta kalır ve alınan nakit kısa vadeli kredi olarak izlenir; rücüsüz işlemde alacak kayıttan çıkarılır. Dönem sonlarında, vadeli senetler için alacak senetleri reeskontu uygulayarak etkin faiz yaklaşımına uyum sağlanır. Aşağıdaki örnekler genel bilgilendirme amaçlıdır; şirketinizin politika ve standartlarına göre uyarlayın.
- Rüculu iskonto (nakit girişi ve borç kaydı):
- Borç: Bankalar (elinize geçen net tutar)
- Borç: Finansman giderleri (iskonto/komisyon)
- Alacak: Kısa vadeli krediler (nominal tutar)
- Not: Alacak senedi, “teminata verilenler” alt hesabında izlenebilir; nazım hesaplar kullanılabilir.
- Rücüsüz iskonto (alacaktan çıkış):
- Borç: Bankalar (net)
- Borç: Finansman giderleri (iskonto/komisyon)
- Alacak: Alacak senetleri (nominal)
- Dönem sonu alacak senetleri reeskontu:
- Borç: Finansman giderleri
- Alacak: Alacak senetleri reeskontu (alacak senetlerini azaltan karşı hesap)
- Vade sonunda kapatma (rüculu işlem):
- Borç: Kısa vadeli krediler (nominal)
- Alacak: Alacak senetleri (nominal)
- Not: Müşteri bankaya ödediyse kredi kapanır; ödeme aksamışsa sözleşme koşullarına göre kayıtlar güncellenir.
| Durum | Varlık/Borç Etkisi | Temel Kayıt |
|---|---|---|
| Rüculu iskonto | Nakit artar, kredi doğar, senet teminatta kalır | Bankalar + Finansman giderleri / Kısa vadeli krediler |
| Rücüsüz iskonto | Nakit artar, alacak kayıttan çıkar | Bankalar + Finansman giderleri / Alacak senetleri |
| Dönem sonu reeskont | Senet değeri düşer, gider oluşur | Finansman giderleri / Alacak senetleri reeskontu |
| Vade kapama (rüculu) | Kredi kapanır, senet kapanır | Kısa vadeli krediler / Alacak senetleri |
- Uygulama önerileri:
- Sözleşmede riskin kimde olduğu açık yazmıyorsa, rüculu varsayımıyla muhasebeleştirin.
- Reeskont tutarını senet bazında gün–gün hesaplayın; yıl 360 gün varsayımıyla çalışın.
- Kur farkı olan işlemlerde değerlemeyi dönem sonunda ayrıca yapın.
- Finansman giderlerini proje/ürün bazında dağıtarak kârlılık takibini güçlendirin.
Avantajlar, Riskler ve Alternatifler
Reeskontun en büyük artısı, satıştan doğan bekleyen alacağı hızla işletebilmenizdir. Ayrıca tahsilat yükünü bankaya devredersiniz. Buna karşılık faiz/masraf maliyeti ve senet–belge hatalarının doğurabileceği riskler vardır. Bazı durumlarda alternatifler daha uygun olabilir.
- Avantajlar: Hızlı nakit, tahsilat devri, bilanço esnekliği, teminat çeşitliliği.
- Riskler: Maliyet, evrak hatası, alıcı konsantrasyon riski, kur riski (döviz).
- Alternatifler: Faktoring, tedarikçi finansmanı, çek iskonto, kısa vadeli işletme kredisi.
| Seçenek | Ne Zaman Uygun? | Artı | Eksi |
|---|---|---|---|
| Reeskont | Senetli alacak güçlü | Hız–tahsilat devri | Maliyet |
| Faktoring | Sürekli alacak akışı | Hizmet paketi | Ücret/komisyon |
| Çek iskonto | Çek ağırlıklı satış | Hızlı | Çek riski |
| İşletme kredisi | Senet yok | Esneklik | Teminat isteyebilir |
Reeskont mu Faktoring mi? Hangi Durumda Hangisi Daha Uygun
Temel fark; reeskont senetli alacakların iskonto edilmesiyle hızlı nakit sağlar, tahsilatı çoğunlukla banka üstlenir. Faktoring ise iskonto yanında tahsilat yönetimi, risk üstlenimi (garantili tür) ve raporlama gibi hizmetler sunar. Dosyanız belgeli, alıcılarınız kurumsal ve süreçleri kendiniz yönetebiliyorsanız reeskont çoğu zaman daha düşük maliyetli olabilir. Dağınık alıcı yapısında, tahsilat takibini dışarıya devretmek istediğinizde veya risk paylaşımı aradığınızda faktoring avantajlı hale gelir. Amaç, hız ve hizmet kapsamını birlikte tartıp karar verin.
- Reeskont’u seçin: Belgeler kusursuz, alıcılar güçlü, kısa–orta vade ve işlem hacmi yüksekse; maliyet odaklıysanız.
- Faktoring’i seçin: Tahsilat hizmeti, risk paylaşımı (garantili), yurt dışı alıcılarla çalışma, dağınık portföy ve raporlama ihtiyacı varsa.
- Maliyet karşılaştırması: Yalnız oranı değil, komisyonlar, tahsilat ücretleri ve vergilerle toplam maliyeti kıyaslayın.
- Operasyon yükü: Reeskontta iç ekip daha aktif; faktoringde süreç dış kaynakla hafifler.
| Kriter | Reeskont | Faktoring |
|---|---|---|
| Hizmet kapsamı | Nakit + tahsilat üstlenimi | Nakit + tahsilat + risk + raporlama |
| Maliyet yapısı | Çoğunlukla faiz/iskonto | Faiz/iskonto + hizmet komisyonu |
| Uygun alıcı profili | Kurumsal, belgeli | Dağınık, küçük/orta ölçekli karışık |
| Risk paylaşımı | Sınırlı/işleme göre | Garantili türlerde güçlü |
| Operasyon | İç kaynak yoğun | Dış kaynak destekli |
| Esneklik | Banka limitine bağlı | Sözleşme hizmetlerine bağlı |
- İpuçları:
- Aynı alacak havuzunu iki taraftan fiyatlatın, toplam maliyet ve hizmet setini yan yana koyun.
- Vadesi en uzun, riski en yüksek alacakları faktoringe; kısa ve güçlü alacakları reeskonta yönlendirmek karma model için etkilidir.
En Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
Süreçteki gecikmelerin çoğu evrak ve iletişim kaynaklıdır. Tek bankaya bağımlı kalmak, ciro zincirinde hata yapmak veya alıcı riskini analiz etmemek maliyeti artırır. Aşağıdaki pratik ipuçları onay ve fiyatlamayı iyileştirir.
- Birden çok bankadan teklif alıp toplam maliyeti karşılaştırın.
- Senet–fatura–irsaliye eşleşmesini baştan kontrol edin.
- Alıcı bazında limit ve vade politikası oluşturun.
- Ciro/temlik imzalarını yetkili–tarih–yer bilgisiyle eksiksiz atın.
- Kur riskiniz varsa doğal korunma (aynı para birimi) tercih edin.
| Hata | Sonuç | Çözüm |
|---|---|---|
| Eksik ciro | Kullandırım gecikmesi | Ciro zinciri kontrol listesi |
| Tek teklif | Yüksek maliyet | Çoklu banka kıyası |
| Belge uyumsuzluğu | Red/inceleme uzaması | Ön mutabakat–eşleştirme |
| Kur riski ihmal | Beklenmeyen zarar | Para birimi uyumu/korunma |
Sektörel Senaryolar ve Uygulama Örnekleri
Her sektörün vade yapısı ve alıcı profili farklıdır. Reeskontun değeri; doğru senet havuzunun seçimi ve nakit takvimiyle belirginleşir. Aşağıdaki örnekler, karar anında zihinsel bir çerçeve sunar.
- İhracatçı: Sevkiyat sonrası belgeli alacaklarını MB kanalıyla reeskonta çevirir; döviz nakdiyle hammadde alımını erken yapar.
- Perakende tedarikçisi: Zincir mağaza alacaklarını banka reeskontuyla hızlandırır; dönemsel kampanyayı finanse eder.
- Makine imalatçısı: Proje bazlı büyük senetleri kısmi reeskonta sokar; üretim döngüsünde malzeme finansmanını dengeler.
| Senaryo | Nakit İhtiyacı | Beklenen Fayda |
|---|---|---|
| İhracat (belgeli) | Hammadde–işletme sermayesi | Düşük maliyet/döviz uyumu |
| Tedarikçi (iç piyasa) | Kampanya–stok | Hızlı nakit–tahsilat devri |
| Proje imalat | Malzeme–işçilik | Vade uyumu–kısmi kullanım |
Süre, Limit ve Onay Süreci: Pratik Beklentiler
Onay süresi dosya kalitesi, alıcı kredibilitesi ve bankanın iş yoğunluğuna göre değişir. İlk çalışılan banka ile limit tesis edildiyse, sonraki kullandırımlar genelde daha hızlı ilerler. Limit, sektör ve alıcı çeşitliliğinizle birlikte büyür. Beklentiler:
- İlk limit tesisinde daha detaylı inceleme; devamında hızlı işlem.
- Büyük tutarlarda ek teminat veya ek belge talebi.
- İhracat reeskontunda programa özgü koşulların takibi.
| Şirket Profili | İlk Onay Zorluğu | Devam İşlemi Hızı |
|---|---|---|
| Yeni müşteri | Orta–yüksek | Orta |
| Mevcut–düzenli | Düşük–orta | Yüksek |
| Yüksek konsantrasyonlu alıcı | Orta | Orta–düşük |





