Cayma Hakkı Nedir? Kaç Gündür? Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır?
Cayma, tüketicinin uzaktan veya iş yeri dışında kurduğu sözleşmeden hiçbir gerekçe göstermeden dönmesine imkân veren kanuni haktır. Klasik senaryo; e-ticaret alışverişleri, kapıda/stand satışları, abonelikler ve tüketici kredileridir. Ancak “kira” gibi bazı sözleşmelerde hukuki kurum fesih veya iptal üzerinden işler; dolayısıyla kanal (mesafeli/işyeri dışında), konu (mal/hizmet/kredi/kiralama) ve zaman (teslim/ifa/rezervasyon tarihi) doğru sınıflandırılmalıdır.
Cayma Hakkı Nedir? Hangi Sözleşmelerde Geçerli?
Cayma hakkı, tüketicinin uzaktan (internet/telefon) veya işyeri dışında (kapıda/stand) kurduğu sözleşmeden hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden dönmesine imkân veren kanuni bir haktır. Süre; konuya göre (mal/hizmet/dijital içerik) ve bilgilendirme yapılıp yapılmadığına göre değişir; genelde malda teslim, hizmette sözleşmenin kurulması başlangıç alınır. Bu hak, taraflardan birinin kusurunu ispatlamayı gerektirmez; bildirim–iade–bedel iadesi adımlarıyla işletilir ve istisnaları (kişiye özel üretim, hijyen ürünü, belirli tarihli rezervasyon vb.) vardır. Nerelerde uygulanır (uygulamada yol haritası):
- Mesafeli satışlar (e-ticaret/telefon): Ürünü “deneme” sınırını aşmadan kullanıp iade edebilirsiniz; bildirim yazılı/kalıcı veriyle yapılır.
- İşyeri dışı satışlar (kapıda/stand): Fiziksel ortamda kurulur ama işyerinde değildir; belgeleri saklayarak yazılı bildirim yapın.
- Abonelikler (internet/TV/uygulama): İlk dönem için cayma penceresi; sonrasında “fesih” hükümleri devreye girer.
- Tüketici kredisi: İmzadan sonra kısa bir pencere içinde gerekçesiz dönme imkânı; gerçekleşmiş masraflar ve işlemiş faiz iade edilir.
- Dijital içerik/hizmet: “Derhal ifa/indirme” onayı verildiyse cayma sınırlandırılabilir; onay vermeden önce deneme/önizleme tercih edin.
| Sözleşme/Ürün | Kapsam | Başlangıç Esası | Kritik Nokta | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| E-ticaret ürün alımı | Çoğu mal | Teslim | Deneme sınırı aşılmamalı | Bedel iadesi + iade lojistiği |
| Hizmet | Evet | Sözleşme | “Hemen başlat” onayı caymayı sınırlayabilir | Kullanılan kısım bedeli doğabilir |
| Dijital içerik | Koşullu | Erişim/indirme | Açık onay varsa cayma olmaz/sınırlanır | Lisans erişimi kapanır |
| Abonelik | Evet (ilk dönem) | Aktivasyon | Sonraki dönemlerde “fesih” işliyor | Kurulum/promosyon mahsupları |
| Tüketici kredisi | Evet | İmza | Anapara + işlemiş faiz/masraf iadesi | Cezasız çıkış |
| Konut/işyeri kirası | Genelde değil | — | TBK’da “fesih/tahliye” rejimi | Cayma yerine fesih süreçleri |
| Araç/ekipman kiralama | Sınırlı/istisna | Rezervasyon tarihi | Belirli tarihli ifa → cayma dışı | Şirket politikası esnek iptal sunabilir |
Cayma–Fesih–İptal–Ayıplı Mal Farkı
Gündelik dilde “iptal ettim”, “cayma yaptım”, “iade istiyorum” gibi ifadeler birbirine karışsa da hukukî sonuçları farklıdır. Cayma, sebepsiz ve süresinde yapılan tek taraflı bir geri alma hakkıdır; fesih ise sözleşmeyi ileriye etkili olarak sona erdirir ve çoğu kez gerekçe/ihlal şartı vardır. İptal, Aldatma ve yanılma gibi hallerde sözleşmeyi baştan hükümsüz kılabilir; ayıplı mal/hizmet ise satıcının kusurlu ifası nedeniyle seçimlik haklar (bedel iadesi/ayıp oranında indirim/ücretsiz onarım/değişim) doğurur. Duruma göre:
- Sebep göstermeden vazgeçmek istiyorsanız → Cayma: Süreye dikkat edin; yazılı/kalıcı veriyle bildirin.
- Sözleşme ayakta ama artık devam ettirmek istemiyorsanız → Fesih: Bildirim süreleri/taahhütler/promosyon iadeleri devreye girer.
- Yanılma/Aldatma) → İptal: Başvurudan sonra sözleşme baştan itibaren hükümsüz sayılabilir.
- Ürün/hizmet kusurlu geldiyse → Ayıplı mal/hizmet: Ücretsiz onarım, değişim, bedel indirimi veya bedel iadesi seçeneklerinden birini kullanın.
| Kavram | Ne Zaman? | Hukukî Etki | İspat Yükü | Ücret/İade | Örnek |
|---|---|---|---|---|---|
| Cayma | Süresi içinde, sebepsiz | Geri alma (geçmiş iade edilir) | İspat aranmaz, süreye uyum aranır | Tam iade + iade lojistiği | Online alışverişten vazgeçmek |
| Fesih | Devam eden sözleşmede | İleriye etkili sona erdirme | Sözleşme şartı/ihlal aranır | Kullanılmış dönemler tahsil | Taahhütlü abonelikten çıkış |
| İptal | Kuruluşta irade sakatlığı | Başlangıçtan hükümsüz | İrade bozukluğu ispatı gerekir | Tam iade (varsa tazmin) | Aldatma/yanılma ile sözleşme |
| Ayıplı mal/hizmet | Kusurlu ifa | Seçimlik haklar | Ayıbı ve bildirimi ispat | Onarım/değişim/indirim/iade | Bozuk ürün, eksik hizmet |
Cayma Hakkı Kaç Gündür?
Cayma hakkı, tüketici işlemlerinde genel olarak 14 gün içinde kullanılabilir. Sürenin başlangıcı sözleşmenin konusuna göre değişir: mal satışlarında teslim tarihi, hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu an esas alınır. Dijital içerik ve “hemen ifa” edilen hizmetlerde tüketicinin açık onayıyla cayma penceresi daralabilir. Satıcı ön bilgilendirmeyi usulüne uygun yapmadıysa, 14 günlük pencere geçse bile süre uzayabilir (özetle tüketici lehine esneklik oluşur).
| Sözleşme türü | Sürenin uzunluğu | Başlangıç | Not |
|---|---|---|---|
| Mal (ürün) satışı | 14 gün | Teslim | Deneme sınırı aşılmamalı |
| Hizmet | 14 gün | Sözleşme | “Hemen ifa” onayı caymayı kısıtlayabilir |
| Dijital içerik | 14 gün (koşullu) | Erişim/indirme | Açık onay varsa çoğu kez cayma olmaz |
| Abonelik | 14 gün (ilk dönem) | Aktivasyon | Sonraki dönemlerde fesih hükümleri |
| Tüketici kredisi | 14 gün | İmza | Cezasız çıkış; işlemiş faiz/masraf iadesi |
Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır?
Cayma; “beğenmedim, vazgeçtim” gibi sebep göstermeden kullanılabilen, yazılı/kalıcı veriyle yapılması gereken bir haktır. Aşağıdaki adımları takip ederseniz hem süreyi kaçırmaz hem de iade akışını hızlandırırsınız. Adım adım uygulama:
- Belgeleyin: Sipariş/fatura, teslim tarihi, ürün/hizmet adı, sipariş no.
- Bildirimi yapın: E-posta, platform paneli mesajı veya iadeli taahhütle açık bir cayma beyanı gönderin. Standart form şart değildir; “sözleşmeden caydım” ifadesi yeterlidir.
- Ürünü hazırlayın (varsa): Mutat deneme sınırını aşmayın; aksesuar/hediye/ek parça dahil paketleyin.
- Kargolama: Satıcının ön bilgilendirmede belirttiği taşıyıcı varsa onu kullanın; bu durumda iade masrafı tüketiciye yüklenmez. Taşıyıcı hiç belirtilmemişse iade masrafı yine tüketiciye bırakılamaz.
- Süreler: Cayma bildirimi sonrası ürünü 10 gün içinde gönderin; satıcı bildirimin ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde bedeli aynı ödeme aracıyla ve tek seferde iade eder.
- Takip edin: Kargo barkodu, iade teslim tutanağı, iade onayı ekran görüntülerini saklayın; pazaryerlerinde hem panelden hem e-posta ile kayıt oluşturun.
| Adım | Süre | Sorumlu | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Cayma bildirimi | 14 gün içinde | Tüketici | Kalıcı veri ile yazılı beyan |
| Ürünün iadesi | Bildirimden sonra 10 gün | Tüketici | Aksesuar ve hediyeler dâhil |
| Bedel iadesi | Bildirimin ulaşmasından sonra 14 gün | Satıcı | Aynı ödeme aracına, tek parça |
| Kargo masrafı | — | Satıcı (belirtilmiş/hiç belirtilmemiş taşıyıcı) | Ön bilgilendirme yoksa masraf tüketiciye yüklenemez |
İade Bedelinin Ödenmesi: 14 Gün Kuralı ve “Aynı Ödeme Aracı” Şartı
Cayma bildiriminizin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç 14 gün içinde, ödediğiniz toplam bedel iade edilmelidir. İade; tek seferde ve kullandığınız ödeme aracına uygun şekilde yapılır (kredi kartına iade, havale/EFT’ye havale, vb.). Pazaryerlerinde de iade, aracı platformdaki aynı ödeme kanalına döner. Satıcı, iade için “çek/kupon” dayatamaz; ancak siz talep ederseniz kupon verilebilir. Uygulama adımları:
- Cayma beyanınızı kalıcı veri ile yapın (e-posta, platform mesajı, iadeli taahhüt).
- Ürünü bildirimin ardından 10 gün içinde iade edin; kargo barkodunu saklayın.
- Satıcı, iadenizi aynı ödeme aracına yatırır; “parçalı/parça parça” ödeme yapılamaz.
- İlk gönderim ücreti genel olarak iade kapsamındadır; ancak standart teslim bedelini aşan ekstra hizmetler (ekspres, kapıya özel saat, vb.) iade dışı kalabilir.
- “Mutat deneme” sınırını aşan kullanımdan doğan değer azalışı, iade tutarından mahsup edilebilir.
| Ödeme Yöntemi | İadenin Dönüş Kanalı | Pratik Not |
|---|---|---|
| Kredi/Banka Kartı | Aynı karta iade | Bankaların karta yansıtma süresi değişebilir; satıcı 14 gün içinde iade talimatı vermek zorunda |
| Havale/EFT | Aynı IBAN’a geri ödeme | IBAN değiştiyse yazılı teyit istenir; üçüncü kişiye ödeme yapılmaz |
| Kapıda Ödeme (Nakit/POS) | Nakit/hesap/karşılıklı mutabakat | Nakit iadede makbuz alın; POS’da karta geri ödeme tercih edin |
| Pazaryeri | Platform cüzdanı/kart | Panelde “iade tamamlandı” kaydını alın; ekran görüntüsü saklayın |
| Hediye Çeki/Kupon | Asıl ödeme kanalına iade esastır | Yalnızca talep ederseniz kuponla dönüş yapılabilir |
| Taksitli Alım | Banka provizyonu aynı karta çözülür | Banka, taksit planını iptal edip borcu düşer; ek masraf çıkarılamaz |
Cayma Hakkı İstisnaları: Kişiye Özel Üretim, Hijyen Ürünleri, Bozulabilir Mallar
Cayma, tüketici lehine geniş bir korumadır; ancak bazı sözleşme/ürün türlerinde hak kullanılamaz ya da koşullu kullanılır. Aşağıdaki başlıklar, en sık karıştırılan istisnaları pratik örneklerle açıklar.
| Kategori | Ürün/Hizmet | Cayma Durumu | Önleyici İpucu |
|---|---|---|---|
| Kişiye özel üretim | İsim baskılı, ölçüye özel ürünler | Kural olarak yok | Prova/onay görseli alın |
| Hijyen ürünleri | İç giyim, kulak içi ped vb. | Ambalaj açıldıysa yok | Beden/uyumluluk kontrolü yapın |
| Bozulabilir gıda/çiçek | Yaş pasta, soğuk zincir | Kural olarak yok | Teslim gün-saatini sabitleyin |
| Belirli tarihli ifa | Otel, etkinlik, araç kiralama | Kural olarak yok | Esnek iptal şartı arayın |
| Dijital içerik/anında hizmet | E-kitap, lisans, anlık danışmanlık | Açık onay sonrası yok/sınırlı | Deneme/ön izleme kullanın |
| Süreli yayın | Gazete/dergi (tekil sayı) | Çoğunlukla yok | Abonelikte 14 gün penceresini ayırın |
- Kişiye Özel Üretim (özelleştirme/kişiselleştirme)
- Örnekler: İsim baskılı kupa/forma, ölçüye özel perde, lazer kazımalı aksesuar.
- Neden istisna? Ürün, başkasına satılamayacak şekilde kişiye özgüdür.
- İpucu: Satın almadan önce prova/onay görseli isteyin; ölçü ve yazım hatalarını çift kontrol edin.
- Hijyen Gerekçeli Ürünler (mühür/ambalaj açılmışsa)
- Örnekler: İç çamaşırı, çorap, kulak içi kulaklık pedleri/kişisel bakım ürünleri.
- Koşul: Koruyucu ambalajı açılmış ise cayma dışı olabilir.
- İpucu: Ambalajı açmadan önce ürünün beden/uyumluluk bilgisini teyit edin; satıcının “deneme” politikasını okuyun.
- Çabuk Bozulabilen Mallar
- Örnekler: Yaş pasta, taze çiçek, soğuk zincir gıda.
- Neden istisna? Ürünün niteliği gereği kısa sürede bozulma riski yüksektir.
- İpucu: Teslim günü/saatine ve taşıma koşullarına dikkat; sorun varsa aynı gün satıcıya yazılı bildirim yapın.
- Belirli Tarihli İfa (tarih/saat sabit rezervasyonlar)
- Örnekler: Otel rezervasyonu, etkinlik bileti, tur, araç kiralama için belirli gün-saat.
- Durum: Belirli tarihli ifalarda genel cayma uygulanmaz; işletme esnek iptal politikası sunmuşsa ona uyulur.
- İpucu: Satın almadan önce “esnek iptal/ücretsiz değişiklik” şartı var mı kontrol edin.
- Dijital İçerik ve Anında İfa Edilen Hizmetler
- Örnekler: E-kitap, indirilebilir yazılım/lisans, streaming içi satın alma, anında danışmanlık.
- Koşul: Açık onay ile indirme/erişim başlatıldıysa cayma sınırlandırılabilir.
- İpucu: Deneme sürümü/ön izleme seçeneklerini kullanın; “hemen başlat” kutucuklarını hızlıca onaylamayın.
- Süreli Yayınlar ve Bazı Özel Kategoriler
- Örnekler: Gazete/dergi gibi süreli yayınların tekil teslimleri, talebe özel düzenlenen bazı hizmetler.
- İpucu: “Abonelik” ile “tekil sayı” farkını ayırın; abonelikte ilk 14 gün cayma penceresi olabilir, sonrasında fesih hükümleri işler.
Ürün (E-Ticaret ve Kapıda Satış): 14 Gün Kuralı
Mesafeli sözleşmelerde (internet/telefon) ve iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde (kapıda/stand) tüketici, hiçbir gerekçe göstermeden 14 gün içinde sözleşmeden dönebilir. Malda süre teslim tarihinden, hizmette sözleşmenin kurulduğu andan başlar; ürün daha teslim edilmeden önce bile cayma beyanı gönderilebilir. Bildirim mutlaka yazılı/kalıcı veri ile yapılmalı (e-posta, platform mesajı, iadeli taahhüt) ve ispat için kayıt altına alınmalıdır. Adım adım iade yolları:
- Bildirimi yapın: Sipariş no, fatura ve teslim tarihiyle birlikte açık bir “cayma” beyanı gönderin.
- Paketleyin ve gönderin: Ürünü “mutat deneme” sınırını aşmadan kontrol edip tüm aksesuar/hediye parçalarla birlikte güvenli paketleyin.
- Kargo tercihi: Satıcı ön bilgilendirmede spesifik bir taşıyıcı belirtmişse o kanalı kullanın; aksi durumda iade masrafı size yüklenemez.
- Süreler: Cayma beyanından sonra ürünü 10 gün içinde kargoya verin; satıcı, beyanın kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç 14 gün içinde bedeli aynı ödeme aracına ve tek seferde iade eder.
- Değer azalması: Deneme sınırını aşan kullanım varsa makul bir bedel düşülebilir; bu yüzden ürünün kullanımına dikkat edin.
| Adım | Süre | Sorumlu | Uygulama Notu |
|---|---|---|---|
| Cayma bildirimi | 14 gün içinde | Tüketici | Yazılı/kalıcı veriyle beyan; zaman damgasını saklayın |
| Malın iadesi | Bildirimden sonra 10 gün | Tüketici | Aksesuar/hediyelerle tam iade, kargo barkodu saklanır |
| Bedel iadesi | Bildirimin ulaşmasından itibaren 14 gün | Satıcı | Aynı ödeme aracına, tek parça; kupon dayatılamaz |
| İade masrafı | — | Satıcı (şartlı) | Taşıyıcı belirtilmişse ve o kullanılmışsa masraf çıkmaz; şube yoksa satıcı aldırır |
Yüz Yüze Satışlarda Cayma Hakkı
Mağaza/iş yeri içinde peşin yapılan klasik satışlarda genel bir cayma/geri alma zorunluluğu yoktur. Ürün ayıpsız ise satıcı iade almakla yükümlü değildir; “30 gün koşulsuz iade” gibi uygulamalar tamamen mağaza politikasına bağlıdır. Buna karşılık ayıplı mal veya sözleşmesel taahhütler devreye girerse seçimlik haklarınız (bedel iadesi, değişim, ücretsiz onarım, bedelden indirim) mevcuttur. Yüz yüze senaryolarda devreye giren haklar:
- Ayıpsız ürün – iade/değişim: Satıcı taahhüt etmişse geçerlidir; aksi halde zorunluluk yoktur.
- Ayıplı ürün/hizmet: Bedel iadesi, ayıpsız misliyle değişim, ücretsiz onarım veya bedelden indirim haklarından birini seçebilirsiniz.
- Taksitle satış sözleşmesi: Mağazada kurulan bazı taksitli satışlarda ayrıca cayma penceresi öngörülebilir; sözleşmenin özel hükümlerini kontrol edin.
- İş yeri dışında kurulan yüz yüze sözleşmeler: Kapıda/stand gibi iş yeri dışı ortamda yapılan yüz yüze işlemler 14 günlük kurala tabidir; mağaza içi satışla karıştırmayın.
| Satın Alma Türü | Cayma Hakkı | Ne Yapmalı? | Not |
|---|---|---|---|
| Mağaza içi peşin satış | Yok (genel kural) | Mağaza politikasını ve fiş arkasındaki iade koşullarını kontrol edin | Ayıpsız üründe iade zorunlu değildir |
| Mağaza içi taksitli satış | Sözleşmeye göre olabilir | Taksitli satış hükümlerini ve cayma süresini okuyun | Süreler kısa; yazılı bildirim şart |
| İş yeri dışında (kapıda/stand) | Var (14 gün) | Yazılı/kalıcı veriyle cayma beyanı gönderin | Malda teslim, hizmette sözleşme tarihi esas |
| Ayıplı mal/hizmet | Caymadan ayrı | Seçimlik haklardan birini kullanın | İspat ve bildirim süresi önemli |
Mobilya Gibi Kurulum Gerektiren Ürünlerde Cayma Hakkı
Kurulum gerektiren ürünlerde (mobilya, beyaz eşya, ankastre vb.) cayma hakkı temelde 14 gün kuralına tabidir. Süre, kural olarak teslim tarihi itibarıyla işler; ürün teslim edilmeden önce de cayma beyanı gönderebilirsiniz. Ancak bu kategoride iki kritik nokta vardır: (1) kurulum/servis hizmeti ve (2) değer azalması. Tüketici ürünü, “mutat deneme” sınırını aşmadan kontrol edebilir; ancak kurulup fiilen kullanıma başlanmış ürünlerde iade sırasında değer azalışı gündeme gelebilir. Ayrıca kişiye özel üretilen mobilyalar (ölçüye göre kesim, özel renk/baskı) genellikle istisna kapsamındadır.
- Bildirimi yazılı yapın: E-posta/panel/iadeli taahhüt ile açık “cayma” beyanı gönderin.
- Kurulum öncesi fotoğraflayın: Ambalaj, parça listesi ve mevcut çizik/defoları kayıt altına alın.
- Kurulum hizmeti ayrıysa: Açık onayınızla kurulum yapıldıysa, hizmet bedeli caymada mahsup edilebilir.
- Söküm ve paketleme: Kurulu ürünün iadesinde, yetkili servis sökümü ve güvenli paketleme istenebilir; randevu planlayın.
- Taşıyıcı seçimi: Satıcı iade taşıyıcısını ön bilgilendirmede açıkça belirtmişse o kanalı kullanın; aksi durumda iade masrafı size yüklenemez.
- Aksesuar ve yan edimler: Montaj kitleri, vidalar, ayaklar, bağlantı aparatları, hediye ürünler ve kullanım kılavuzlarını eksiksiz gönderin.
| Senaryo | Cayma Durumu | Ne Olur? | Öneri |
|---|---|---|---|
| Teslim alındı, kurulum yapılmadı | Cayma serbest | Tam iade süreci işler | Ambalajı koruyun, parçaları eksiksiz teslim edin |
| Kurulum yapıldı, kullanılmadı | Cayma serbest | Değer azalışı yok/çok düşük | Kurulum çiziklerini fotoğraflayın, kurulumu yapan servis formunu ekleyin |
| Kurulum + kısa kullanım | Cayma serbest | Değer azalışı mahsup edilebilir | Yüzey çizikleri/lekeler için tutanak; mümkünse yetkili söküm |
| Kişiye özel üretim | İstisna (genelde) | Cayma kabul edilmeyebilir | Siparişten önce prova/onay görseli ve ölçü teyidi alın |
| Kurulum hizmeti açık onayla ifa edildi | Cayma serbest (ürün), hizmet bedeli mahsup | Kurulum ücreti iade dışında kalabilir | Sözleşmede hizmet bedeli, randevu tutanağı ve işçilik kalemleri net olsun |
Belirli Tarihli Rezervasyonlar: Otel, Uçak, Araç Kiralama Durumları
Belirli gün/saatte ifa edilmesi gereken rezervasyonlar (otel konaklaması, uçak bileti, araç kiralama vb.) genel cayma hakkı dışında değerlendirilir. Bu alanlarda iade/iptal, çoğunlukla sağlayıcının sözleşme ve tarife kurallarına bağlıdır. Bu nedenle satın alma öncesi “esnek iptal” ve “ücretsiz tarih değişikliği” koşullarını mutlaka kontrol edin.
- Otel: Fiyat planı “iadesiz” ise cayma penceresi olmaz; “ücretsiz iptal” planlarında belirtilen tarihe kadar cezasız iptal mümkündür.
- Uçak: Çoğu tarifede “cayma” değil, tarife kuralları (cezalı/cezasız değişiklik, iade kesintisi) uygulanır. Promosyonlu biletler genellikle iadesizdir; vergiler çoğu zaman iade edilir.
- Araç kiralama: Rezervasyon saat bazlıdır; iade/iptal şirket politikasına göre değişir. Ön ödeme yapıldıysa ceza oranları tarifede yazar; çoğu firma belirli saate kadar ücretsiz iptal sunar.
| Kategori | Cayma Hakkı | Uygulanacak Yol | İpucu |
|---|---|---|---|
| Otel (belirli tarih) | Genelde yok | Planın iptal koşullarını uygula | “Ücretsiz iptal” penceresini ve saat dilimini kontrol et |
| Uçak bileti | Genelde yok | Tarife kuralları/ceza oranları | “Promosyon” biletler iadesiz olabilir; vergiler iade edilebilir |
| Araç kiralama | Genelde yok | Şirket iptal politikasına göre | “Geç teslim” ve yakıt/hasar protokollerini incele |
| Tur/etkinlik bileti | Genelde yok | Organizatör koşulları | Esnek tarih değişimi ve devretme imkânını sorun |
Abonelikler: 14 Günlük Cayma ile Sonraki Dönem “Fesih”in Ayrımı
Aboneliklerde ilk 14 gün içinde yapılan cayma, hiçbir gerekçe göstermeden sözleşmenin sona erdirilmesini sağlar; bedel aynı ödeme aracına iade edilir ve kurulum yapılmış olsa da yasal sınırlar içinde çözüm işletilir. 14 günden sonra yapılan bildirim ise fesih niteliğindedir; hizmet ileriye dönük durdurulur, taahhütlü paketlerde yararlanılan indirimler kullanılan süreye oranlı olarak geri alınabilir ve varsa cihazların iadesi gerekir. Bildirimin işletmeciye ulaştığı an faturalamanın kesim anıdır. Abonelik sözleşmelerinde iki ayrı yol vardır: cayma ve fesih.
- Cayma, sözleşmenin kurulmasından itibaren 14 gün içinde, hiçbir gerekçe göstermeden aboneliği sona erdirmenizi sağlar. Kurulum/aktivasyon yapılmış olsa bile, yasal sınırlar içinde iade ve çözümler işletilir.
- Fesih ise 14 günden sonra uygulanır ve sözleşmeyi ileriye dönük bitirir. Bu aşamada taahhütlü planlarda yararlanılan indirimlerin oranlı (kullanılan süre kadar) geri alınması, teslim edilen cihazların iadesi ve kalan aylara ilişkin hesaplar devreye girebilir.
- Başlangıç zamanı: 14 gün hesabı için kurulum/aktivasyon tarihi esas alınır.
- Taahhüt ve indirimler: Fesihte yalnızca yararlanılan kısmın iadesi söz konusu olmalıdır.
- İptal kanalı: Başvuruyu e-Devlet ve hesap ekranı üzerinden yazılı olarak yapın; çağrı merkezi görüşmelerini yazıya dökün.
- Cihaz/ekipman: İnternet erişim cihazı, alıcı kutusu, kart gibi kalemleri iade ederken tutanak alın.
- Faturalama kesimi: Bildirimin işletmeciye ulaştığı an, faturalamanın durduğu kesim anıdır.
| Durum | Sonuç | Tüketicinin yapacağı | Sağlayıcının yapacağı |
|---|---|---|---|
| İlk 14 gün (cayma) | Gerekçesiz ayrılma | Yazılı beyan, cihaz varsa iade hazırlığı | Bedeli aynı ödeme aracına iade, hizmeti kapatma |
| 14 günden sonra (fesih) | İleriye etkili sona erdirme | Fesih bildirimi, cihaz iadesi | Faturalamayı durdurma, indirimlerin oranlı geri alınması |
| Taahhütlü plan | İndirimlerin geri alınması gündeme gelir | Sözleşme ve indirim dökümünü isteyin | Ayrıntılı hesap dökümü sunma |
| Cihazlı abonelik | Cihaz iadesi/bedeli | Randevu ve teslim tutanağı | İade kabulü ve kalan bedellerin kapatılması |
Tüketici Kredisi: 14 Günde Cayma, Anapara + Faiz + Masraf İadesi
Tüketici kredilerinde 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme hakkınız vardır. Bu hakkı kullandığınızda, bankaya çekilen anapara, bu süreye kadar işlemiş faiz ve varsa gerçekleşmiş masrafları ödeyerek cezasız çıkış yaparsınız; erken ödeme cezası uygulanmaz. Cayma adımları:
- Bilgi verin: Bankaya yazılı olarak “tüketici kredisi sözleşmesinden cayma” iradenizi bildirin.
- Hesap isteyin: Kapatma tutarı ve son ödeme tarihini yazılı alın (anapara + işlemiş faiz + gerçekleşmiş masraflar).
- Ödeme yapın: Belirtilen süre içinde kapatma tutarını ödeyin; dekontu saklayın.
- Kapanışı teyit edin: Sözleşmenin kapandığına dair yazılı teyit ve borcu yoktur yazısı alın.
| Kalem | Durum | Açıklama |
|---|---|---|
| Anapara | Ödenir | Çekilen tutarın tamamı kapatılır |
| İşlemiş faiz | Ödenir | Cayma bildirimine kadar geçen günler için |
| Gerçekleşmiş masraflar | Ödenir | Yalnız fiilen yapılan ve belgelendirilen kalemler |
| Erken ödeme cezası | Ödenmez | Caymada uygulanmaz |
| Gelecekteki faizler | Ödenmez | İlerleyen dönemlere ait faiz talep edilemez |
| Sigorta primleri | Duruma bağlı | Kullanılmayan kısmın iadesi talep edilebilir |
Sigorta Poliçelerinde Cayma: Süreler, Kesintiler ve Özel Şartlar
Sigorta sözleşmelerinde cayma/iptal hakkı; poliçe türüne, yürürlük tarihine, hasar durumuna ve özel şartlara göre değişir. Genel eğilim, poliçe düzenlendikten sonra kısa bir değerlendirme süresi tanınması ve bu sürede gerekçe göstermeden sözleşmeden dönülebilmesidir. Ancak riskin başlaması, hasarın gerçekleşmesi veya açık onayla bazı teminatların kullanılmaya başlaması, iade hesabını etkiler. Zorunlu poliçelerde (ör. trafik) veya uzun süreli ürünlerde (ör. hayat sigortası) oranlı iade (kalan günler için) ve gerçekleşmiş masrafların düşülmesi sık görülür.
- Süreleri kontrol edin: Poliçe üzerinde veya bilgilendirme metninde yer alan “cayma/iptal penceresi”ni ve koşullarını okuyun.
- Yazılı başvuru yapın: Sigorta şirketine veya aracı kuruluşa e-posta ya da iadeli taahhütlü mektup ile başvurun; tarih/saat kaydını saklayın.
- İade kalemlerini isteyin: Oranlı prim iadesi, gerçekleşmiş masraflar, vergi/harç gibi kalemlerin ayrı ayrı gösterildiği bir hesap dökümü talep edin.
- Hasar ve tahsilatlar: Hasar ödemesi yapılmışsa veya hizmetten yararlanılmışsa iade tutarı azalabilir ya da doğmayabilir.
- Zorunlu poliçelerde özel haller: Araç satışı, pert, sigorta konusu menfaatin ortadan kalkması gibi hallerde tarihli belge ile başvurun.
| Poliçe türü | Cayma/iptal imkânı | Kesinti olabilecek kalemler | Uygulama notu |
|---|---|---|---|
| Zorunlu trafik | Yürürlük başladıysa oranlı iade | Vergi/harç, gerçekleşmiş masraf | Araç satışı/pert belgesi eklenmeli |
| Kasko | Erken dönemde iptal mümkündür | Kullanılan günler için oranlı prim, masraf | Hasar varsa iade azalabilir |
| Sağlık | Özel şartlara bağlı | Kullanılan hizmetler, masraf | Kullanım yoksa oranlı iade gündeme gelir |
| Hayat | Ürüne göre değişir | Giriş/masraf kesintileri | Uzun vadeli ürünlerde iade formülü özel şartta yazar |
| Tamamlayıcı/ek teminat | Genelde iptale açık | Kullanım, masraf | Ana poliçeden bağımsız koşullar olabilir |
Hizmet, Dijital İçerik ve Çevrim İçi Hizmetlerde Cayma Hakkı
Hizmetlerde kural olarak 14 gün içinde cayma mümkündür; ancak açık onayla hizmetin hemen başlatılması durumunda cayma sınırlandırılabilir. Dijital içerikte (indirilen e-kitap, yazılım, lisans, tek tıklamayla erişim vb.) tüketici açıkça onay verip erişim/indirme başladıysa çoğu zaman cayma kullanılamaz. Bu nedenle sözleşme anında “hemen başlat” kutucukları, ön bilgilendirme ve onay metinleri dikkatle okunmalıdır.
- Belgeleri toplayın: Sözleşme, bilgilendirme metni, onay ekranları.
- Beyanı gönderin: E-posta veya iadeli taahhüt ile “cayma” iradenizi açıkça yazın.
- İade akışı: Sağlayıcı, cayma beyanının kendisine ulaştığı andan itibaren bedeli aynı ödeme aracına iade eder.
- İstisnaları kontrol edin: İndirme/erişim başladıysa veya hizmet ifasına açık onay verdiyseniz iade kısmi ya da yok olabilir.
- Delil saklayın: Onay ekranlarının görüntüsü, tarih/saat damgası ve yazışmalar ilerideki başvurularda belirleyicidir.
| Tür | Başlangıç esas alınan an | Cayma sınırı | İpucu |
|---|---|---|---|
| Hizmet | Sözleşme | Hemen ifa onayı varsa sınırlandırılabilir | “Hemen başlat” onayını dikkatle okuyun |
| Dijital içerik | Erişim/indirme | Onay sonrası çoğu zaman yok | Deneme/ön izleme tercih edin |
| Çevrim içi kurs/üyelik | Aktivasyon | Kullanılan kısmın bedeli düşülebilir | Ders başlama kayıtlarını saklayın |
Örnek Cayma Hakkı Dilekçesi
Aşağıdaki metni e-posta ile gönderebilir veya iadeli taahhütlü mektup olarak düzenleyebilirsiniz. Köşeli alanları kendi bilginizle değiştirin.
- Konu: Cayma Beyanı
- Sayın Yetkili,
Ödenen bedelin, kullandığım ödeme aracına uygun şekilde iadesini ve varsa iade sürecine ilişkin bilgi ve talimatların tarafıma iletilmesini rica ederim.
- Ad Soyad: [_]
- T.C. Kimlik No (varsa): [_]
- Adres: [_]
- Telefon: [_]
- E-posta: [__]
- Tarih: [GG.AA.YYYY]
