Ardiye Nedir? Ardiye Masraf Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Ardiye; eşyanın liman, havaalanı, demiryolu istasyonu, gümrüklü geçici depolama yeri veya antrepo sahasında belirli bir süreyi aşarak beklemesi halinde, tesis işletmecisi tarafından gün–birim esaslı tahsil edilen depolama ücretidir. Amaç; sahadaki yer kullanımını düzenlemek ve maliyeti bekleme süresiyle orantılı paylaştırmaktır. Ardiye, çoğu tesiste “ücretsiz bekleme süresi”nin (örneğin belirli gün) bitmesiyle başlar; bu sürenin hesabı, eşyanın tesise fiilen giriş zamanı veya boşaltma tamamlanma saati üzerinden yapılır.

• Nerelerde karşımıza çıkar?
  • Liman sahası (konteyner, genel kargo, dökme yük)
  • Hava kargo terminalleri
  • Demiryolu yük istasyonları
  • Gümrüklü geçici depolama yerleri ve antrepolar
• Yanlış anlamalar
  • Ardiye; gümrük vergisi değildir, tesis kullanım ücretidir.
  • “Konteyner gecikme bedeli” ile aynı şey değildir (aşağıda farklara bakın).
  • Ücret; çoğu yerde güne ve birime göre kademeli artar (20’/40’ konteyner, kilogram/metreküp, palet adedi vb.).

Ardiye Ücretinin Mantığı: Neden Alınır, Ne Zaman Başlar?

Ardiye; eşyanın liman, hava kargo terminali, demiryolu sahası veya gümrüklü geçici depolama yerinde saha kullanımına konu olacak şekilde beklemesi sonucu doğan depolama bedelidir. Amaç, sınırlı alanın adil ve verimli kullanılmasını sağlamak, “uzayan beklemeyi” maliyetle ilişkilendirmektir. Bu bedel vergiden farklıdır; işletmeci tesisin hizmet karşılığıdır.

• Neden alınır?
  • Alan yönetimi: Saha; gemi, uçuş, tren ve kara araçları arasında sürekli devridaim ister. Uzun bekleme, diğer yüklerin akışını kısıtlar.
  • Eşitlik ve disiplin: Ücretsiz bekleme süresi herkes için baştan duyurulur; aşan süre maliyete dönüşür.
  • Hizmet karşılığı: Güvenlik, kamera, istif, görevli, bina–ekipman ve enerji giderleri bu bedelle karşılanır.
• Ne zaman başlar?
  • Başlangıç anı: Çoğu tesiste eşyanın tesise fiilî giriş zamanından veya boşaltmanın tamamlandığı saatten itibaren ücretsiz bekleme süresi başlar.
  • Ücretsiz süre bittiğinde: İzleyen her gün/saat için ardiye işler. Bazı tesisler saatlik, bazıları günlük sayım yapar.
  • Kademeli uygulama: 1–3. gün, 4–7. gün, 8+ gün gibi kademe dilimleri olur; ilerleyen kademe daha yüksek bedelle çarpılır.
  • Özel alanlar: Soğuk oda, tehlikeli madde bölgesi, kapalı alan gibi yerlerde ayrıca günlük bedel uygulanabilir.
  • Resmî tatil/hafta sonu: Birçok tesiste süre işlemeye devam eder; tatil öncesi çekiş planı bu yüzden kritiktir.

Ardiye Masraf Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Genel mantık basittir: Ücretsiz süre dolduktan sonra geçen zaman, tarife kademeleri ve yük birimi ile çarpılır; varsa özel alan/ek hizmet kalemleri eklenir. Hesap adımları:

1. Başlangıç–bitiş saatlerini netleştir (giriş/boşaltma, çıkış/teslim).
2. Ücretsiz bekleme süresini düş (gün mü, saat mi?).
3. Kalan zamanı kademelere dağıt (1–3, 4–7, 8+ gibi).
4. Birimine göre (20’/40’ konteyner, kilogram, metreküp, palet) tarife uygula.
5. Özel alan/ek hizmet (soğuk oda, kapalı alan, tehlikeli madde, mesai dışı) ekle.
6. Sonucu yazılı kalem dökümü olarak iste (itiraz gerekirse delil olsun).
7. Basit denklem
   • Ardiye Tutarı = (Ücretsiz süreyi aşan zaman) × (İlgili kademe günlük/saatlik bedel) × (Birim) + (Varsa özel alan/ek hizmet)

Dilimi	Nasıl Uygulanır?	Açıklama
1–3. gün	Düşük/giriş kademesi	Akışı teşvik için daha ılımlı fiyat
4–7. gün	Orta kademe	Bekleme arttıkça maliyet yükselir
8+. gün	Yüksek kademe	Uzun bekleme caydırılır

Örnek hesap – liman sahasında konteyner (temsili rakamlar)

Ücretsiz bekleme süresi dolduktan sonra aşan günler, tarifenin kademelerine dağıtılır ve 20’ ile 40’ konteynerler için belirlenmiş günlük bedellerle çarpılıp toplanır. Soğutuculu tip, kapalı alan ya da tehlikeli madde bölgesi kullanıldıysa bu kalemler ayrıca eklenerek toplam ardiye bulunur.

Değişken	20’ Konteyner	40’ Konteyner
Ücretsiz süre	4 gün	4 gün
Toplam kalış	7 gün	9 gün
Aşan gün	3	5
1–3. gün bedeli (gün)	500	800
4–7. gün bedeli (gün)	700	1.100
Hesap	3 × 500 = 1.500	3 × 800 + 2 × 1.100 = 4.600
Toplam ardiye	1.500	4.600

Örnek hesap – hava kargoda genel kargo (temsili)

Ücretsiz süre sonrası gün sayısı, kilogram başına belirlenmiş günlük bedelle çarpılır; kapalı/soğuk alan kullanım bedelleri varsa bunlar ayrıca eklenir. Saat esaslı sayım yapan kargo tesislerinde dakikalar bile tutarı etkileyebildiği için giriş–çıkış saatlerinin kayıtla doğrulanması önemlidir.

Değişken	Değer
Ağırlık	2.000 kg
Ücretsiz süre	2 gün
Aşan gün	1 gün
Günlük tarife (kg başına)	0,60
Hesap	2.000 × 0,60 × 1 = 1.200

Ardiyeyi Artıran/Azaltan Unsurlar Nelerdir?

Ardiye, sahadaki bekleme süresinin ve kullanılan hizmetlerin bir yansımasıdır. Dolayısıyla tutarı doğrudan zaman, yükün niteliği, kullanılan alan ve iş akışının planlanması belirler. Aşağıdaki çerçeve; hangi adımların maliyeti artırdığını, hangilerinin azalttığını pratik şekilde gösterir.

• Artıran etkenler (dikkat edilmesi gerekenler)
  • Ücretsiz sürenin aşılması: Gün/saat sayımında gecikilen her dilim, üst kademelere geçtikçe daha pahalıya gelir.
  • Randevu sıkışıklığı: Liman/terminal yoğun saatlerinde geç alınan randevu beklemeyi uzatır.
  • Özel alan kullanımı: Kapalı alan, soğuk oda, tehlikeli madde bölgesi için ayrı günlük bedel yazılır.
  • Konteyner tipi: Soğutuculu, açık üst, platform gibi tiplerde tarifeler farklılaşabilir.
  • Ek işlemler: Ayrıştırma, etiketleme, tartım, numune alma gibi elleçleme talepleri ek yazar.
  • Evrak ve muayene gecikmesi: Onayların geç gelmesi, muayene türünün uzaması süreyi büyütür.
  • Resmî tatil/hafta sonu işleyişi: Süre çoğu yerde işlemeye devam eder; tatil öncesi plan yapılmadıysa bedel artar.
• Azaltan etkenler
  • Erken randevu ve paralel süreç: Varış bilgisi gelir gelmez randevu alıp gümrük–muayene–çekiş adımlarını aynı güne hizalamak.
  • Toplu çekiş: Birden fazla birimi tek randevuda çıkarmak; saha içi hareketi ve beklemeyi azaltır.
  • Doğru alan tercihi: Özel alanlara yalnız zorunluysa girmek; gerekmediğinde açık alan kullanmak.
  • Saat–gün farkını bilmek: Tesis saatlik sayıyorsa dakikaları dahi yönetmek; giriş–çıkış saat kayıtlarını saklamak.
  • Düzeltme/itirazı yazılı yapmak: Hatalı gün/birim yazımı varsa, kanıtlarıyla yazılı düzeltme istemek.

Ardiye – Konteyner Gecikme Bedelleri Farkı

Çoğu işlemde iki farklı kalemle karşılaşırsınız: Ardiye ve konteyner gecikme bedeli. İkisi sık karıştırılır ama kapsamları farklıdır. Temel ayrım:

• Ardiye: Eşyanın terminal/tesis içinde beklediği süre için ödenen saha kullanımı bedelidir.
• Konteyner gecikme bedeli: Boş konteynerin terminale iadesinin gecikmesi nedeniyle taşıyıcı/hat tarafından talep edilen bedeldir (çoğunlukla saha dışındaki süreyle ilgilidir).

Başlık	Ardiye	Konteyner gecikme bedeli
Kapsam	Terminal/liman/terminal sahası içi bekleme	Konteynerin dışarıda geç iadesi
Kim talep eder?	Terminal/tesis işletmesi	Taşıyıcı/hat
Hesap mantığı	Gün/saat × kademe × birim	Gün/saat × sözleşme/hat şartı
Ne etkiler?	Randevu, özel alan, elleçleme, tatil	Boş iade hızı, iade noktası yoğunluğu
Birlikte oluşur mu?	Evet; aynı işlemde her ikisi de çıkabilir	Evet; ayrı kalem olarak faturalandırılır

• İpuçları
  • Ardiye ve konteyner gecikmesi ayrı kalemlerdir; biri ödenince diğeri otomatik düşmez.
  • Konteyner iadesi için boş iade randevusunu varıştan önce planlayın; ardiye içinse terminal randevusu ile gümrük adımlarını aynı güne hizalayın.
  • Maliyet analizi yaparken iki kalemi toplam olarak düşünün; tasarruf hedefini ayrı ayrı belirleyin (örneğin: “terminalde 2 gün erken çekiş” + “boş iade 24 saat içinde”).

Ardiye – Antrepo – Gümrüklü Geçici Depolama Farkı

Liman, hava kargo ve demiryolu sahalarında üç kavram sık karışır: ardiye (saha içi bekleme bedeli), antrepo (vergileri erteleyerek depolama rejimi) ve gümrüklü geçici depolama yeri (varış sonrası kısa süreli bekletme alanı). Doğru ayrımı yapmak; ücret, süre ve işlem kapsamını doğru yönetmek demektir.

Başlık	Ardiye	Antrepo	Gümrüklü Geçici Depolama Yeri
Amaç	Terminal/tesis içi bekleme için saha kullanım ücreti	Vergileri erteleyerek esnek süreli depolama	Varış sonrası kısa süreli bekletme
Süre Mantığı	Ücretsiz süreden sonra gün/saat işler; çoğu yerde kademeli artar	İşlem tamamlanana dek geniş süre (rejim kuralları geçerli)	Süre kısıtlıdır, kısa akış hedeflenir
Ücret–Maliyet	Terminal/tesis tarifesine göre	Depolama ve hizmet bedelleri olabilir; vergi ertelemeye odaklıdır	Terminal/işletme tarifesine göre kısa bekleme ücreti
İşlem Kapsamı	Tesis kurallarına bağlı sınırlı işlemler	İzinli elleçleme (etiket, ayırma, basit paket) yapılabilir	İşlem alanı çok sınırlı
Kayıt–İzlenebilirlik	Giriş–çıkış ve gün/saat odaklı	Ayrıntılı stok ve elleçleme kayıtları	Varış–çıkış odaklı kayıt
Kullanıcı Profili	Tüm yük sahipleri	İthalatçı, ihracatçı, üretici, lojistik işletmesi	Lojistik işletmeleri, taşıyıcılar
Tipik Senaryo	“Ücretsiz süre aşıldı → ardiye yazar”	“Stok beklesin, parti parti çekeyim”	“Aktarma var, kısa süre beklesin”

• Hangi durumda hangisi?
  • Kısa bekleme–aktarma: Gümrüklü geçici depolama yeri.
  • Vergileri erteleyerek stok tutma, etiketleme–ayırma: Antrepo.
  • Saha içi beklemeden doğan bedel: Ardiye (antrepo veya geçici depolamada da oluşabilir).
• Yanlış tercih riski
  • Uzun planlı stok için geçici depolamayı seçmek → Süre yetmez, maliyet yükselir.
  • Kısa bekleme için antrepo kurgu yapmak → Gereksiz sabit gider ve kayıt yükü.
  • Ardiye ile konteyner gecikmesini karıştırmak → Maliyet kalemleri yanlış yönetilir.

Ardiye Maliyetini Düşürme Yolları

Ardiyeyi düşürmenin özü zamanı yönetmek, kademeleri aleyhinize çalıştırmamak ve özel alanları bilinçle kullanmaktır. Aşağıdaki adımlar, pratikte en hızlı sonuç veren yöntemlerdir. Uygulanabilir öneriler ve etkileri:

• Erken randevu ve paralel süreç: Varış bilgisini alır almaz teslim randevusunu açın; gümrük onayı–muayene–çekiş adımlarını aynı güne hizalayın.
• Toplu çekiş planı: Birden fazla birimi tek randevuda çıkarın; saha içi hareket ve beklemeyi azaltır.
• Saat–gün sayımını bilin: Tesis saatlik sayıyorsa dakikalar bile tutarı etkiler; giriş–çıkış saat ekran görüntülerini saklayın.
• Özel alanları sınırlı kullanın: Kapalı alan, soğuk oda, tehlikeli madde bölgesi yalnız zorunluysa tercih edilmeli.
• Tatil–mesai takvimi: Birçok tesiste tatilde süre işleyebilir; teslimi tatil öncesine çekin.
• Elleçlemeyi sahadan sonra yapın: Zorunlu değilse etiketleme–ayırma gibi işlemleri tesis dışında planlayın.
• Düzeltme/itirazı yazılı yapın: Yanlış gün/birim yazıldıysa delilleriyle yazılı düzeltme talep edin.
• Taşıyıcı ile eşgüdüm: Konteynerin boş iadesi için randevuyu varıştan önce planlayın; saha içi ardiye ile saha dışı gecikmeyi birlikte azaltın.
• Gün içi zamanlama: Geminin boşaltma saatine yakın teslim penceresi yakalamak çoğu zaman bir kademe düşürür.
• Yedek araç–ekip planı: Son dakika araç veya ekipman bulamamak gün kazandırmaz, gün kaybettirir.

Eylem	Beklenen Etki	Nasıl Uygulanır?	Not
Erken randevu	Ücretsiz süreyi etkin kullanır	Varış bildirimiyle randevu açın	Randevu değişiklik hakkını teyit edin
Paralel süreç	Kademeye düşmeden çıkarır	Onay–muayene–çekiş aynı gün	İlgili birimleri önceden bilgilendirin
Toplu çekiş	Saha süresini kısaltır	Aynı gün çoklu birim	Araç kapasitesi–rampa sayısını kontrol edin
Saatlik sayım yönetimi	Dakikaları kazanca çevirir	Giriş–çıkış saatlerini belgeleyin	Dakika sapması bile fark yaratır
Özel alanı sınırlamak	Günlük ek bedeli düşürür	Kapalı/soğuk alanı zorunluysa kullanın	Zorunluluk belgesini saklayın
Düzeltme/itiraz	Hatalı yazımı sıfırlar	Yazılı başvuru + ekran görüntüsü	“Gün–birim” kalemlerini tek tek belirtin
Tatil öncesi çekiş	Ek gün birikimini önler	Takvimi hafta başına alın	Tatil listelerini önceden kontrol edin
Boş iade planı	Saha dışı gecikmeyi düşürür	İade noktasına randevu	Ardiye ile birlikte analiz edin

Sıkça Sorulan Sorular