Desi Nedir? Kargoda Desi Nasıl Hesaplanır?
Desi, kargo ücretinin nasıl oluştuğunu anlamak için ana anahtar kavramdır. Sadece kilogram üzerinden düşünmek, özellikle hacimli ürünlerde beklenmedik kargo faturalarıyla karşılaşmaya yol açabilir. Desi formülünü bilmek, ölçü almayı öğrenmek ve örnek hesaplarla pratiğe dökmek; hem bireysel göndericiler hem de e-ticaret işletmeleri için ciddi bütçe avantajı sağlar. E-ticaretin ve kargo gönderilerinin artmasıyla birlikte “desi” kavramı hayatımıza iyice yerleşti. Birçok kişi kargo ücretine bakarken aslında kilonun değil desinin dikkate alındığını fark ediyor. Bu yazıda desinin ne olduğunu, kargoda nasıl hesaplandığını ve örneklerle fiyatlandırmaya etkisini adım adım anlatalım.
Desi Nedir? Kargoda Ne Anlama Gelir?
Desi, bir kargo paketinin hacimsel ağırlığını ifade eden ölçüdür; yani paketin kapladığı yerin tonaj hesabına yansımış hâlidir. Kilo yalnızca ağırlığı gösterirken, desi hem ağırlığı hem de aracın içinde kapladığı alanı dikkate alır. Kargo firmaları; araç kapasitelerini adil kullanabilmek için çoğu zaman fiyatlandırmayı desi üzerinden yapar. Desi kavramı özellikle şu alanlarda karşımıza çıkar:
- Sürekli kargo gönderen işletmelerin kargo maliyetlerini planlamasında
- İnternet üzerinden satış yapan mağazaların ürün boyutlarını sınıflandırmasında
- Depolama, raf yerleşimi ve koli tasarımında hacim planlaması yapılırken
- Yurtiçi ve yurtdışı kargo ücretlerinin karşılaştırılmasında
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| Gerçek ağırlık | Tartıda ölçülen kilogram değeri |
| Hacimsel ağırlık | En × boy × yükseklik sonucu, bölü değeriyle sadeleşmiş ağırlık |
| Desi | Hacimsel ağırlığın kargoda kullanılan birimi |
| Faturalandırma ağırlığı | Ücret hesabında kullanılan, yüksek çıkan değer |
Desi Nasıl Hesaplanır?
Desi hesaplamasında amaç, paketin santimetre cinsinden boyutlarını kullanarak hacimsel bir ağırlık değeri bulmaktır. Genel kabul gören uygulamada, en × boy × yükseklik (cm) çarpımı belirli bir sayıya bölünerek desi değeri elde edilir. Türkiye’de pek çok kargo firması yurtiçi gönderilerde 3000, yurtdışı gönderilerde ise çoğunlukla 5000 değerini esas alır. Desi hesaplama adımları:
- Paketin en, boy ve yükseklik ölçülerini santimetre cinsinden al
- Bu üç değeri birbiriyle çarparak toplam hacmi santimetreküp cinsinden bul
- Yurtiçi gönderi için bu sonucu 3000’e, yurtdışı gönderi için genellikle 5000’e böl
- Elde ettiğin sayı desi değeridir; ondalıklı sonuçlar çoğu firmada yukarı yuvarlanır
Örnek Desi Hesaplamaları: Küçük, Orta ve Büyük Paket
Özellikle çok ürün gönderen işletmeler için sayılar üzerinden görmek hesaplamayı kolaylaştırır. Aşağıdaki örnekler, yaygın koli ölçüleriyle yurtiçi gönderi için kullanılan 3000’e bölme kuralına göre hazırlanmıştır. Desi örnekleri (yurtiçi gönderi, /3000):
| Ölçüler (cm) | Hacim (en×boy×yükseklik) | Desi değeri |
|---|---|---|
| 20 × 30 × 10 | 6000 | 2 desi |
| 30 × 30 × 30 | 27.000 | 9 desi |
| 40 × 50 × 40 | 80.000 | 26,7 ≈ 27 desi |
| 50 × 60 × 50 | 150.000 | 50 desi |
- Bu örnekler şu şekilde yorumlanabilir:
- 20 × 30 × 10 ölçüsündeki küçük bir koli, ağırlığı 1 kg bile olsa 2 desi üzerinden fiyatlandırılabilir.
- 30 × 30 × 30 ölçüsündeki küp koliler hacimsel olarak hızlı yükseldiği için çoğu zaman desisi kilodan daha yüksek çıkar.
- Büyük kolilerde (örneğin 50 desi) ürün hafif olsa bile, araçta kapladığı yer nedeniyle yüksek ücret çıkar.
Ürün Gruplarında Desi Örnekleri
Desi hesabı, ürünün yalnızca ağırlığına göre değil, ambalaj ve koli boyutuna göre de ciddi şekilde değişir. Aynı ağırlıktaki iki ürün, farklı kolilere yerleştirildiğinde tamamen farklı desi sonucu verebilir. Bu nedenle özellikle e-ticaret yapan işletmeler, sık gönderdikleri ürün grupları için örnek desi tabloları oluşturarak kargo maliyetlerini önceden görmeye çalışır. Farklı ürün grupları için tipik koli ölçüleri ve 3000’e göre hesaplanan desi değerleri:
| Ürün Grubu | Örnek Koli İçeriği | Ölçü (cm) | Desi (3000’e göre) |
|---|---|---|---|
| Tekstil | 5 adet tişört | 30 × 25 × 10 | 3 desi |
| Tekstil (mont) | 1 kalın mont | 40 × 35 × 20 | 10 desi |
| Kitap | 8 adet kitap | 30 × 20 × 15 | 3 desi |
| Elektronik | Küçük telefon kutusu | 25 × 15 × 8 | 1 desi |
| Elektronik (ev aleti) | Orta boy mutfak karıştırıcısı | 35 × 30 × 25 | 9 desi |
| Ev tekstili | Tek kişilik yorgan | 55 × 40 × 30 | 22 desi |
| Oyuncak | Büyük peluş oyuncak | 50 × 40 × 40 | 27 desi |
| Ayakkabı | 1 çift spor ayakkabı | 35 × 25 × 15 | 5 desi |
| Tekstil (gömlek) | 10 adet gömlek | 40 × 30 × 12 | 5 desi |
| Tekstil (eşofman) | 3 eşofman takımı | 40 × 30 × 20 | 8 desi |
| İç giyim | 20 parça iç giyim | 35 × 25 × 15 | 5 desi |
| Havlu seti | 6 parça havlu takımı | 40 × 30 × 20 | 8 desi |
| Nevresim takımı | Çift kişilik nevresim | 45 × 35 × 15 | 8 desi |
| Yastık | 2 adet yastık | 60 × 40 × 25 | 20 desi |
| Küçük ev aleti | Elektrikli süpürge | 60 × 35 × 35 | 25 desi |
| Küçük ev aleti | Ütü | 35 × 25 × 20 | 6 desi |
| Elektronik (dizüstü) | 15,6 inç dizüstü bilgisayar | 50 × 35 × 12 | 7 desi |
| Elektronik (monitör) | 24 inç monitör | 60 × 45 × 18 | 17 desi |
| Elektronik (yazıcı) | Orta boy yazıcı | 50 × 40 × 25 | 17 desi |
| Mutfak seti | Tencere–tava takımı | 50 × 40 × 30 | 20 desi |
| Cam eşya | 12’li su bardağı kutusu | 40 × 30 × 25 | 10 desi |
| Deterjan | 6 şişe sıvı deterjan | 40 × 30 × 30 | 12 desi |
| Kozmetik | Karışık kozmetik kutusu | 30 × 25 × 20 | 5 desi |
| Gıda (atıştırmalık) | Karışık atıştırmalık kolisi | 40 × 30 × 25 | 10 desi |
| Gıda (konserve) | 24’lü konserve kutusu | 40 × 30 × 20 | 8 desi |
| Evcil hayvan maması | 1 büyük mama paketi | 60 × 40 × 20 | 16 desi |
| Kırtasiye | Kırtasiye karışık kutu | 40 × 30 × 15 | 6 desi |
| Ofis | Dosya ve klasör kolisi | 45 × 35 × 30 | 16 desi |
| Oyuncak seti | Yapı blokları ve yapbozlar | 45 × 35 × 20 | 11 desi |
| Züccaciye | Çay takımı | 45 × 35 × 25 | 14 desi |
| Ayakkabı (çoklu) | 4 kutu ayakkabı | 60 × 40 × 30 | 24 desi |
| Halı | Katlanmış küçük halı | 80 × 25 × 25 | 17 desi |
| Küçük mobilya | Sehpa / yan masa | 70 × 50 × 15 | 18 desi |
| Aydınlatma | Sarkıt lamba | 60 × 35 × 35 | 25 desi |
Desiye Göre Kargo Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Kargo firmaları, bir gönderinin ücretini hesaplarken genellikle şu basit kuralı uygular: “Gerçek kilo ile desi değerinden hangisi büyükse, o ücretlendirilir.” Böylece hem çok yer kaplayan hafif ürünler hem de az yer kaplayan ağır ürünler için dengeli bir fiyatlandırma sağlanmış olur. İşleyiş kabaca şöyledir:
- Paketin kantardaki gerçek ağırlığı ölçülür (kilogram).
- Aynı paket için desi hesabı yapılır (hacimsel ağırlık).
- İki değer karşılaştırılır; yüksek olan “faturalandırma ağırlığı” olarak seçilir.
- Fiyat hesaplama tablosunda ilgili desi/kilo aralığı bulunur ve birim ücret uygulanır.
Desi ile Kilogram Arasındaki Fark ve Ücretlendirmeye Etkisi
Desi hacmi, kilogram ise ağırlığı temsil eder; kargo firmaları genellikle “hangisi büyükse onun üzerinden” fiyatlandırma yapar. Hacmi küçük ama ağır bir pakette kilo öne çıkar; hacmi büyük ama hafif bir pakette ise desi daha yüksek olduğu için fiyatı belirler. Böylece hem hafif ama yer kaplayan ürünler hem de küçük ama ağır ürünler için adil bir taşıma ücreti hedeflenir. Desi-kilogram karşılaştırmasına örnek senaryolar:
| Paket | Gerçek ağırlık (kg) | Desi | Ücret hangi değere göre? |
|---|---|---|---|
| A | 3 kg | 8 desi | 8 (desi daha yüksek) |
| B | 12 kg | 9 desi | 12 (kg daha yüksek) |
| C | 5 kg | 5 desi | Firma kuralına göre ikisi eşit |
| D | 2 kg | 15 desi | 15 (hacim çok daha yüksek) |
- Kargo gönderirken şu noktaları unutmamak faydalıdır:
- Kitap, metal parça gibi küçük ve ağır ürünlerde genellikle kilogram değeri öne çıkar.
- Yastık, mont, oyuncak ayı gibi hacimli ama hafif ürünlerde desi değeri kargo ücretini yukarı çeker.
- Aynı ürünü daha küçük bir kolide göndermek çoğu zaman desiyi düşürerek toplam maliyeti azaltır.
Yurtiçi ve Yurtdışı Gönderilerde Desi Farkı
Yurtiçi kargo taşımacılığında desi çoğunlukla /3000 ile hesaplanırken, yurtdışı gönderilerde yani özellikle hava taşımacılığında bu payda genellikle /5000 olarak kullanılır. Bunun nedeni, uluslararası taşımalarda uçak içi alanın çok daha değerli olması ve hacimsel ağırlığın daha belirleyici bir unsur hâline gelmesidir. Yurtiç-yurtdışı desi farkları:
| Gönderi | Formül | Öne çıkan nokta |
|---|---|---|
| Yurtiçi kargo | En × Boy × Yükseklik / 3000 | Kara taşımacılığı, araç içi alan kullanımına göre |
| Yurtdışı kargo | En × Boy × Yükseklik / 5000 | Hava taşımacılığı, daha sıkı hacim hesabı |
| Özel sözleşmeli hatlar | En × Boy × Yükseklik / 4000 vb. | Firma ve hat koşullarına göre değişken |
E-Ticaret Firmaları için Desi Yönetimi Nasıl Olmalı?
Özellikle internet üzerinden satış yapan işletmeler için desi, kârlılığı doğrudan etkileyen bir kalemdir. Ürün boyutları, seçilen kutu ölçüsü ve kargo anlaşmasındaki desi tarifesi uyumlu değilse; satıştan kazanılan kârın önemli kısmı kargo maliyetine gider. Bu yüzden ürün tasarımından paketlemeye kadar desi etkisi mutlaka planlanmalıdır. E-ticaret gönderilerinde desi yönetimi için dikkat edilmesi gerekenler:
- Ürün kartlarında ağırlık bilgisinin yanında paketli desi bilgisini de belirtin.
- Sık satılan ürünler için özel ölçüde kutular tasarlayıp gereksiz boşluğu azaltın.
- Kargo firmasıyla anlaşma yaparken desi basamakları ve sabiti konusunda yazılı şart isteyin.
- Aynı müşteriye giden küçük ürünleri tek kolide birleştirerek desi başına düşen maliyeti düşürün.
- Dönemsel kampanyalarda ücretsiz kargo verirken desi ortalamasını mutlaka hesaplayın.
Desi Hesaplamada Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
Desi hesabı basit görünse de pratikte küçük hatalar ciddi maliyet farklarına yol açabilir. En sık yapılan hata, ölçülerin yuvarlak ve tahmini alınmasıdır; bu durumda paket beklenenden daha yüksek desiyle ücretlendirilebilir. Bir diğer hata, kargonun şişirilmiş ambalaj içinde gönderilmesi ve gereksiz hacim kaplamasıdır. Dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar:
- Ölçüleri alırken mutlaka santimetre kullan ve mezurayı paketin en dış noktalarına yerleştir.
- Yumuşak ürünleri (tekstil, yastık vb.) mümkün olduğunca sıkıştırarak kolilemeye çalış.
- Ölçüm sonrası kendi formülünle desiyi hesapla, kargo şubesindeki değerle karşılaştır.
- Aynı ürünü düzenli gönderiyorsan, hangi koli ölçüsünün daha düşük desi verdiğini not al.
- Paketleme yaparken gereksiz boşlukları doldurmak yerine kutu boyunu küçültmeyi tercih et.
