Kümülatif Vergi Matrahı Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Kümülatif vergi matrahı, yıl boyunca her ay oluşan vergi matrahlarının toplanmasıyla ortaya çıkar ve çalışanın hangi vergi dilimine gireceğini belirler. Uygulamada bordroda görülen her aylık matrah, bir önceki ayların toplamına eklenir ve gelir vergisi tarifesi bu birikimli matrah toplamına uygulanır. Böylece yıl ilerledikçe dilimler değişir, aylık kesilen gelir vergisi tutarı da buna göre artar veya azalır. Bu mantığı kavrayan herkes, bordrosunu kolayca okuyabilir ve olası hataları hızla yakalayabilir.

Kümülatif Vergi Matrahı Nedir?

Kümülatif vergi matrahı, çalışanın bir ayda oluşan vergi matrahının yıl sonuna kadar her ay toplanmasıdır ve bu toplam, dilim atlamalarını belirler. Her ay brüt ücretten zorunlu kesintileri indirir, kalan tutarı o ayın vergi matrahı olarak kümülatife eklersiniz. Bu toplam, gelir vergisi tarifesindeki dilimlerle karşılaştırılır ve ay bazında ödenecek vergi, kümülatif vergi üzerinden hesaplanan tutardan önceki aya kadar hesaplanan verginin düşülmesiyle bulunur. Kümülatif vergi matrahı, farklı ücret unsurlarının yıl içindeki etkisini görmeyi ve dilim geçiş anlarını izlemeyi sağlar.

• Tanım: Yıl içinde her ay oluşan vergi matrahlarının toplamı.
• Amaç: Çalışanın güncel vergi dilimini ve ay içi vergi kesintisini belirlemek.
• Kapsam: Ücret, fazla mesai, prim, ikramiye gibi ücret sayılan ödemeler.
• Yöntem: Aylık matrahı topla, tarifeye göre vergiyi hesapla, önceki vergiye göre farkı uygula.

Kümülatif Vergi Matrahı Nasıl Hesaplanır?

Kümülatif vergi matrahı hesabında, önce o ayın vergi matrahını bulur, sonra önceki ayların toplamına eklersiniz. Hesaplamada brüt ücretten çalışan SGK primi ve işsizlik primi düşülür; ücrette gelir vergisinden istisna olan ödemeler varsa matraha alınmaz. Asgari ücret istisnası ise matrahı düşürmez, hesaplanan vergiden mahsup edilir ve ilgili ayın istisna üst sınırı kadar uygulanır. Son adımda kümülatif vergiye tarife uygulanır, payınıza düşen aylık vergi ise “bu ayki kümülatif vergi – önceki ayın kümülatif vergisi” farkıdır.

• Brüt Ücret – Zorunlu Kesintiler: SGK işçi %14 ve işsizlik işçi %1
• İstisnalar (Matrahtan Hariç): Yemek yardımı günlük 240 TL (KDV hariç) ve yol yardımı günlük 126 TL sınırına kadar matraha girmez.
• Asgari Ücret İstisnası (Vergiden): Aylık asgari ücrete isabet eden gelir vergisi, hesaplanan vergiden düşülür; matrahı azaltmaz.
• Kümülatife Ekle: O ayki matrah + önceki ayların toplamı = kümülatif matrah.
• Tarifeyi Uygula: Kümülatif vergi – önceki kümülatif vergi = o ay kesilecek gelir vergisi.

Kümülatif Vergi Matrahı 2025 Gelir Vergisi Tarifesi

2025’te ücret gelirleri için tarife dilimleri, kümülatif vergi matrahı üzerinden uygulanır ve dilim atlanınca oran da değişir. Aşağıdaki tabloda “ücret geliri” için özel eşik olan 1.200.000 TL’ye kadar %27 diliminin uzadığına dikkat edin. Bu sayede pek çok çalışan, yıl içinde %35’lik dilime ulaşmadan yılı kapatır ve oransal artışı öngörebilir.

Dilim	Matrah (Ücret Gelirleri İçin)	Oran (%)
1	158.000 TL’ye kadar	15
2	158.000 – 330.000 TL	20
3	330.000 – 1.200.000 TL	27
4	1.200.000 – 4.300.000 TL	35
5	4.300.000 TL’den fazlası	40

Aylık Örnek: 50.000 TL Brüt Ücretle Kümülatif Vergi Matrahı

Aylık brüt 50.000 TL alan bir çalışanın kümülatif vergi matrahı, her ay 50.000 TL’den %14 SGK ve %1 işsizlik primi düşülerek 42.500 TL bulunur. Bu tutar aylık olarak kümülatife eklenir ve dördüncü ayda 158.000 TL eşiği aşıldığından 20’lik dilime, sekizinci ayda 330.000 TL aşıldığından 27’lik dilime girilir. Eylül 2025’te kümülatif matrah 382.500 TL olduğunda toplam kümülatif vergi 72.275 TL, Ağustos sonu kümülatif vergi 60.800 TL ise bu ayın brüt vergisi 11.475 TL çıkar. Bu vergiden Eylül ayına ait 4.420,93 TL asgari ücret istisnası düşülür ve ödenecek gelir vergisi yaklaşık 7.054,07 TL olur.

• Aylık Matrah (Ocak): 50.000 – 7.000 – 500 = 42.500 TL
• Kümülatif Matrah (Eylül): 9 × 42.500 = 382.500 TL
• Kümülatif Vergi (382.500): 23.700 + 34.400 + (52.500 × %27) = 72.275 TL
• Önceki Kümülatif Vergi (340.000): 23.700 + 34.400 + (10.000 × %27) = 60.800 TL
• Eylül Vergisi (Brüt): 72.275 – 60.800 = 11.475 TL
• Asgari Ücret İstisnası (Eylül 2025): 4.420,93 TL → Ödenecek: 7.054,07 TL

Kümülatif Vergi Matrahında İstisnalar (Yemek, Yol, Engellilik)

Kümülatif vergi matrahı, GVK’daki istisna ödemeler matrahtan hariç tutularak hesaplanır; yemek ve yol ödemeleri doğru kurgulanırsa vergi avantajı sağlar. 2025’te işyeriniz dışında sağlanan yemek için gelir vergisi istisna sınırı günlük 240 TL (KDV hariç), yol için günlük 126 TL’dir. Engellilik indirimi ise matrahtan aylık olarak 1. derece 9.900 TL, 2. derece 5.700 TL, 3. derece 2.400 TL düşülmesini sağlar. SGK açısından yemek ödemesinde günlük 158 TL’ye kadar prime esas kazanç istisnası ayrıca uygulanır ve bordro bileşenlerini etkiler.

• Yemek İstisnası: İşyeriniz dışında veriliyorsa günlük 240 TL (KDV hariç) gelir vergisinden istisna.
• Yol İstisnası: Günlük 126 TL’ye kadar gelir vergisinden istisna.
• Engellilik İndirimi: Aylık 9.900 / 5.700 / 2.400 TL matrahtan indirim.
• SGK Yönü: Yemekte günlük 158 TL’ye kadar prime esas kazanç istisnası.

Kümülatif Vergi Matrahı ve Asgari Ücret İstisnasının Etkisi

Asgari ücret istisnası, kümülatif vergi matrahı içinde yer alan asgari ücret kısmına isabet eden vergi kadar aylık vergiden indirim sağlar. 2025’te aylık mahsup tutarları yılın ilk 7 ayında 3.315,70 TL, Ağustos’ta 4.257,57 TL, Eylül–Aralık’ta 4.420,93 TL’dir. Damga vergisinde de brüt asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır; oran %0,759 olup istisna üstü kısma uygulanır. İstisna, birden fazla işverenden ücret alanlarda yalnızca en yüksek ücrete uygulanır ve aylık asgari ücret üzerinden hesaplanan vergiyi aşamaz.

• Mahsup Sınırı: Aylık asgari ücrete isabet eden GV tutarı kadar.
• Uygulama Yeri: Vergiden indirim; matraha değil.
• Damga Vergisi: Brüt asgari ücrete kadar istisna; oran %0,759 üstüne uygulanır.
• Çoklu İşveren: Sadece en yüksek ücrete istisna.

Kümülatif Vergi Matrahı ve İş Değişikliği / Birden Fazla İşveren

İş değişikliğinde yeni işveren, çalışan isterse önceki kümülatif vergi matrahını dikkate alarak vergilemeye devam edebilir; bu tercih net ücreti etkiler. Aynı yıl birden fazla işverenden ücret alınması ve belirli tutarların aşılması, yıllık beyanname yükümlülüğü doğurabilir. Bu durumda yıl içinde tevkif yoluyla ödenen vergiler, beyannamede mahsup edilir ve toplam vergi yükü dengelenir. Uygulamada, net maaş hedefi olan işlerde kümülatif devri tercih edilmezken brüt sözleşmelerde devretmek daha yaygındır.

• Kümülatif Devri: Yeni işverende önceki kümülatifle devam edilebilir.
• Net/Brüt Etkisi: Net ücret hedefinde devredilmesi nakit akışını azaltabilir.
• Beyanname Durumu: Şartlar oluşursa yıllık beyan ve mahsup yapılır.

Kümülatif Vergi Matrahı Hesaplama Adımları

Kümülatif vergi matrahı hesabını, bordro üzerinde hızlı kontrol için aşağıdaki adımlarla pratikleştirebilirsiniz. Tabloyu soldan sağa takip ederek ayın matrahını, kümülatif toplamı ve kesilecek vergiyi kısa sürede doğrulayın. Aylık vergide asgari ücret istisnasını son adımda düşmeyi unutmayın; bu ayrım hesap hatalarını önler. Bu iskelet, bordro yazılımlarının arka planda kullandığı genel mantığı yansıtır.

Adım	Nasıl Yapılır	Not
1	Aylık vergi matrahı = Brüt – (SGK %14 + İşsizlik %1)	İstisna ödemeler matraha dahil edilmez.
2	Kümülatif matrah = Bu ayki matrah + önceki ayların toplamı	Dilim kontrolü bu toplamla yapılır.
3	Kümülatif vergi = Tarifeye göre vergi	Ücret tarifesinde 27’lik dilim 1.200.000 TL’ye kadar.
4	Aylık brüt vergi = Bu ay kümülatif vergi – önceki kümülatif vergi	Fark yöntemiyle bulunur.
5	Aylık ödenecek vergi = Aylık brüt vergi – asgari ücret istisnası	Aylık istisna üst sınırını aşamaz.

Kümülatif Vergi Matrahında Sık Hata Noktaları ve İpuçları

Bordroda en sık hata, asgari ücret istisnasını matrahı düşürür gibi uygulamak ve kümülatifi eksik artırmaktır. Bir diğer hata, yemek ve yol ödemelerini istisna sınırları aşılmasına rağmen tamamını matrahtan hariç tutmaktır; aşılan kısım vergilendirilir. Ayrıca SGK ve işsizlik oranlarının yanlış uygulanması, özellikle ek ödemeler döneminde kümülatif vergi matrahını yükseltip dilim atlamasını öne çekebilir. Son olarak, birden fazla işverenden ücret alanlarda istisnayı birden fazla ücrete yaymak da hatalıdır.

• Yanlış Mahsup: Asgari ücret istisnasını matrahtan değil vergiden düş.
• İstisna Sınırı: Yemek 240 TL (KDV hariç), yol 126 TL günlük sınırlarını aşma.
• Oran Kontrolü: SGK işçi %14, işsizlik %1; bordroda sabitle.
• Çoklu İşveren: İstisna yalnız en yüksek ücrete uygulanır.

Uygulamada Özel Durumlar (Prim, İkramiye, Fazla Mesai)

Prim, ikramiye ve fazla mesai gibi ücret sayılan tüm ödemeler, yapıldığı ayın ücretine eklenerek kümülatif vergi matrahına girer. Bu eklemeler, o ay dilim atlıyorsa verginin artmasına yol açar; ancak sonraki aylarda kümülatif yöntem farkı dengeleyebilir. Yıl sonuna yakın yapılan yüksek tutarlı ödemelerde, 27 veya 35’lik dilime geçiş etkisini önceden simüle etmek nakit akışını yönetmek için önemlidir. İstisna ve indirimlerin aynı dönemde bir kez uygulanacağını unutmayın.

• Prim/İkramiye: Ücrete eklenir, o ayın matrahını ve kümülatifi artırır.
• Fazla Mesai: Kümülatifi büyütür, dilim geçişini öne çekebilir.
• Tek Uygulama: İstisna ve indirimler aynı dönemde toplam ödemeye bir kez uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular