Navlun Nedir? Navlun Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Derya5 Kasım 2025

İçindekiler

Navlun, yükün bir noktadan başka bir noktaya taşınması karşılığında taşıyıcıya (veya forwarder’a) ödenen taşıma bedelidir. En yaygın olarak denizyolu için kullanılsa da, pratikte hava, karayolu, demiryolu ve multimodal taşımaların tamamında “freight” kelimesinin Türkçedeki karşılığı olarak da geçer. Navlun; sadece bir “ücret” değil, hizmet paketidir. Bu paketin içinde taşımanın türüne göre temel taşıma, yakıt/enerji payı, güvenlik ve liman/terminal işlemleri gibi kalemler bulunabilir. Ancak gümrük, sigorta, iç taşıma (trucking), depolama gibi kalemler çoğu teklifte ayrı fiyatlanır.

Navlun Kavramları: Sözlük Açıklamalı

Navlun dünyasında sık geçen terimler, teklifleri doğru okumak ve toplam maliyeti netleştirmek için kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki mini sözlük, kotasyonlarda gördüğünüz kısaltma ve kavramları sade bir dille açıklar; her birini okurken “dahil mi, hariç mi?” sorusunu mutlaka tedarikçinize yazılı sorun. Böylece sürpriz masraf ve gecikmeleri önceden bertaraf eder, sözleşmeye netlik kazandırırsınız.

Terim/Kısaltma	Açıklama	Pratik Not
Navlun (Freight)	Ana taşıma ücreti; mod ve rota bazında belirlenir.	“ALL IN” değilse ek kalemleri sor.
ALL IN	Baz + çoğu ek masrafın bir araya getirildiği toplu fiyat.	Kapsamı standart değildir, teyit et.
BAF	Yakıt ayarlama farkı (Bunker Adjustment Factor).	Yakıt oynaklığında revize edilebilir.
CAF	Kur ayarlama farkı (Currency Adjustment Factor).	Döviz riskine karşı değişebilir.
PSS	Yoğun sezon ek ücreti (Peak Season Surcharge).	Kampanya/peak dönemlerde artar.
GRI	Genel navlun artışı (General Rate Increase).	Hat bazında periyodik artırımlar.
THC	Terminal elleçleme ücreti (Terminal Handling Charge).	Yükleme/varış limanında ayrı ayrı olabilir.
CFS	Parsiyel depolama/dağıtım (Container Freight Station).	LCL’de sık görülür.
ISPS	Liman güvenlik ücreti.	Bazı hatlarda zorunlu kalemdir.
W/M	Weight/Measure: ton veya m³’ten hangisi büyükse o ücretlenir.	LCL’de temel hesap mantığı.
Chargeable Weight	Ücretlendirme ağırlığı (brüt vs. hacimsel).	Havada volumetrik hesap kritik.
Demurrage	Konteynerin limanda serbest süreyi aşması.	Günlük cezalı tarife işler.
Detention	Konteynerin saha dışında serbest süreyi aşması.	İade gecikirse maliyet artar.
Storage	Liman/terminal sahasında depolama ücreti.	Free time dışında hızla birikir.
INCOTERMS	Masraf ve risk paylaşım kuralları.	FOB/CIF/CIP/DAP/… seçimleri kritik.
B/L (Konşimento)	Deniz taşımasında taşıma senedi.	Orijinal/Telex Release/Sea Waybill farkını bil.
AWB	Hava taşıma senedi (Air Waybill).	e-AWB yaygınlaşıyor.
VGM	Doğrulanmış brüt ağırlık (SOLAS gereği).	Yanlış beyan gecikme yaratır.

Kotasyonda terimi gördüğünüzde “dahil mi, hariç mi, hangi koşulda revize olur?” sorularını mutlaka yazılı sorun ve teklifin altına ekleyin.

Navlun Türleri: Deniz, Hava, Kara, Demiryolu ve Multimodal

Navlun türü; ücretin nasıl oluşacağını, hangi eklerin uygulanacağını ve teslim sürelerini belirleyen “ana çerçeve”dir. Doğru tür seçimi, toplam maliyeti düşürmenin ve gecikme riskini yönetmenin en etkili yoludur. Aşağıda her modun öne çıkan özellikleri, ücret mantığı ve kullanım senaryoları yer alır.

Ölçüt	Deniz	Hava	Kara	Demiryolu	Multimodal
Hız	Düşük	En yüksek	Orta	Orta–Hızlı	Değişken
Birim maliyet	En düşük	En yüksek	Orta	Orta–Düşük	Dengeli
Esneklik (kapı–kapı)	Düşük–Orta	Orta	Yüksek	Orta	Yüksek
Karbon ayak izi	Orta	Yüksek	Orta	Düşük	Denge
Risk (gecikme/liman)	Orta–Yüksek	Düşük–Orta	Sınır/hat riski	Hat/istasyon riski	Koordinasyon riski
Hesaplama	FCL/LCL + ekler	Volumetrik/brüt	Tonaj/hacim/hat	TEU/vagon + terminal	Mod toplamı

1) Deniz Navlunu (FCL/LCL) – Büyük hacimde en ekonomik çözüm

Deniz taşımacılığı, konteyner bazlı fiyatlama ile yüksek hacimlerde birim maliyeti düşürür. FCL’de (komple konteyner) 20’/40’/40HC gibi ekipman türlerine göre sabit baz navlun verilir; BAF, PSS, THC, ISPS, DOC gibi ekler toplamı oluşturur. LCL’de (parsiyel) W/M mantığı çalışır: ton veya m³’ten hangisi yüksekse o ücretlendirilir.

Avantajlar: Birim maliyet düşük, geniş ağ, yüksek kapasite.
Dikkat: Demuraj/detention, serbest süre, varış THC ve yerel masrafları teklifte netleştir.
Uygun senaryolar: Büyük hacimli, zaman esnekliği olan gönderiler; düzenli hatlar.

2) Hava Navlunu – Hızın kralı, hacimsel ağırlık kritik

Havada temel kural chargeable weight’tir: brüt ile volumetrik (cm³/6000) karşılaştırılır, yüksek olan faturalandırılır. Ücrete AWB, güvenlik, terminal gibi kalemler eklenir.

Avantajlar: En hızlı teslim, bozulabilir/katma değerli ürünlerde ideal.
Dikkat: Paketleme/ölçü optimizasyonu maliyeti dramatik düşürebilir. Cut-off ve uçuş frekansını kontrol et.
Uygun senaryolar: Acil sevkiyatlar, ürün lansmanları, uçtan uca soğuk zincir.

3) Karayolu Navlunu – Esnek kapıdan kapıya

Karayolunda parsiyel (groupage) ve komple (FTL) ayrımı bulunur. Güzergâh, tonaj, km, sınır geçişi, ADR (tehlikeli yük) ve dorse türü fiyatı belirler.

Avantajlar: Kapıdan kapıya, esnek sevkiyat planı, Avrupa içi güçlü ağ.
Dikkat: Sınır kapısı yoğunlukları, feribot/otoban ücretleri, ADR ekleri.
Uygun senaryolar: Bölgesel dağıtım, e-ticaret replenishment, paletli operasyonlar.

4) Demiryolu Navlunu – Düşük karbon, dengeli maliyet/süre

Demiryolu; uzun mesafede karbon ayak izi düşük, maliyet/süre dengesi makul bir alternatiftir. Vagon tahsisi, aktarma noktaları ve terminal altyapısı fiyatlamayı etkiler.

Avantajlar: Çevreci, hacimli yükte verimli, sabit tarifeye yakın istikrar.
Dikkat: Aktarma ve terminal senkronizasyonu, kapı teslim için ek karayolu ihtiyacı.
Uygun senaryolar: Kıtalar arası/uzun hatlar, düzenli ve öngörülebilir akışlar.

5) Multimodal/Intermodal – En iyi kombinasyonun akıllı kurgusu

Multimodal; tek taşıma sözleşmesi ile birden fazla modun (ör. deniz + demiryolu + kara) optimize edilmesidir; intermodalde her modun kendi sözleşmesi olabilir. Hedef, maliyet–süre–risk üçgeninde optimuma inmektir.

Avantajlar: Esneklik, darboğazları aşma, toplam maliyeti dengeleme.
Dikkat: Aktarma riski, evrak yönetimi, zaman planlaması ve hasar sorumluluğunun netleştirilmesi.
Uygun senaryolar: İç hat bağlantıları zayıf limanlar, iç bölgelerdeki üretim merkezleri.

Doğru navlun türü; yalnız birim fiyatı değil, serbest süre, ek ücretler, evrak ve sigorta kapsamını birlikte optimize ettiğinizde gerçek avantaj üretir. Teklif isterken bu başlıkları “dahil–hariç” notuyla yazılı teyit edin.

Navlun Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Navlun bedeli; taşıma modu (deniz/hava/kara/demiryolu), yükün ölçü–ağırlık bilgisi, rotası, ekipman ihtiyacı (20’/40’/HC, reefer, dorse tipi, ULD), sezon ve yakıt etkileri ile liman/terminal ve yerel masrafların bir araya gelmesiyle belirlenir. Fiyat çoğu zaman “baz navlun + ek ücretler (surcharges) + liman/yerel kalemler” şeklinde katmanlıdır. Hava ve LCL deniz taşımalarında chargeable weight (ücretlendirme ağırlığı) prensibi kritiktir: brüt ile hacimsel (volumetrik) hesap karşılaştırılır, yüksek olan faturalanır. Dönemsel oynamalar (PSS/GRI), yakıt (BAF) ve kur (CAF) düzeltmeleri nihai rakamı güncelleyebilir; bu nedenle kotasyonla rezervasyon tarihi arasındaki farklar sözleşmede tanımlanmalıdır.

Mod	Fiyatlama Temeli	Teslim Süresi	Ekler	En Uygun Yük Tipi
Deniz – FCL	Konteyner başı	25–45 gün	BAF, PSS, THC, DOC	Büyük hacimli, zaman esnek
Deniz – LCL	Ton/m³ (W/M)	30–50 gün	CFS, THC, DOC, Storage	Parsiyel, küçük yük
Hava	Kg (CW)	1–5 gün	AWB, FSC, Güvenlik, Terminal	Acil, değerli ürün
Kara	Km/Ton	3–8 gün	ADR, Feribot, Toll, Kapı Teslim	Kapı teslim, bölgesel
Demiryolu	Ton × Km	12–18 gün	Terminal, Aktarma, Handling	Kıta içi ağır yük
Multimodal	Karma	15–25 gün	Handling, Transfer, Sigorta	Uzun hat, optimize rota

1) Deniz Taşımacılığı – FCL (Komple Konteyner Taşıma)

Deniz taşımacılığında FCL navlun, 20’/40’/40HC konteyner tipi baz alınarak belirlenir. Fiyat; hat, liman çifti, yakıt (BAF), sezon (PSS), güvenlik (ISPS), terminal (THC) ve dokümantasyon (DOC) gibi kalemlerin birleşimiyle oluşur. Konteyner başına sabit fiyat görünse de varış limanı masrafları ve free time süreleri toplam maliyeti ciddi biçimde etkiler.

Formül
- Toplam FCL Navlun = Baz Navlun + (BAF + CAF + PSS + ISPS) + (THC Yükleme + THC Varış) + DOC + Yerel Masraflar + [Opsiyonel: GRI + Congestion + War Risk]
Senaryo (örnek):
- Konteyner tipi: 40HC
- Rota: İstanbul (TRIST) → Hamburg (DEHAM)
- Baz Navlun: 1.850 USD
- BAF: 120 USD
- PSS: 80 USD
- ISPS: 25 USD
- THC Yükleme: 150 USD
- THC Varış: 180 USD
- DOC: 60 USD
- Yerel masraflar (LSS + Handling): 40 USD
- Toplam: 1.850 + 120 + 80 + 25 + 150 + 180 + 60 + 40 = 2.505 USD
Dikkat Edilecekler:
- “ALL IN” ibaresi varsa bile varış THC genelde hariçtir.
- FCL baz navlun “per container” olarak alınır; ağırlık etkili değildir.
- Free time (örneğin 7–10 gün) sınırını geçerseniz demuraj hızla eklenir.
- Piyasa dalgalanması: haftalık GRI (General Rate Increase) değişebilir.

2) Deniz Taşımacılığı – LCL (Parsiyel Taşıma)

Parsiyel (LCL) taşımacılıkta yük, konteyneri diğer yüklerle paylaşır. Bu nedenle ücret “ton veya metreküp” (W/M) bazında hesaplanır; hangisi büyükse o esas alınır. Ek masraflar arasında CFS (Container Freight Station), THC, dokümantasyon, depolama ve elleçleme ücretleri bulunur.

Formül
- Toplam LCL Navlun = (W/M × Birim Navlun) + Origin CFS + Varış CFS + THC (her iki liman) + DOC + Diğer Yerel Masraflar
Senaryo (örnek):
- Yük: 2,4 m³ – 750 kg → W/M: 2,4 m³ vs 0,75 ton → 2,4 alınır.
- Birim Navlun: 70 USD/m³
- Origin CFS: 60 USD
- THC Yükleme: 80 USD
- THC Varış: 85 USD
- DOC: 50 USD
- Varış Handling: 40 USD
- Toplam: (2,4 × 70) + 60 + 80 + 85 + 50 + 40 = 463 USD
Ek İpuçları:
- LCL tekliflerinde “minimum charge” (örneğin 1 m³ minimum) kontrol edilmelidir.
- CFS ücretleri hem yükleme hem varışta alınır.
- Elleçleme, forklift ve “satır başı” ücretler küçük görünse de toplamı etkiler.

3) Hava Taşımacılığı – Chargeable Weight Esaslı Hesaplama

Hava kargoda fiyat chargeable weight (CW) üzerinden belirlenir; yani brüt ağırlık ile volumetrik ağırlık karşılaştırılır, büyük olan alınır. Bu sayede hacmi fazla ama hafif yükler de orantılı ücretlenir. Ek ücretler: AWB, güvenlik, terminal/screening, yakıt farkı (FSC) ve kur ayarlaması (CAF).

Formül
- Toplam Hava Navlun = (CW × Kg Fiyatı) + Güvenlik + AWB + Terminal + Yakıt (FSC) + Kur (CAF) + Handling
Senaryo (örnek):
- Paket: 120 × 80 × 60 cm, brüt 40 kg
- Volumetrik: (120×80×60)/6000 = 96 kg
- CW = 96 kg
- Kg fiyatı: 5,20 USD/kg
- Güvenlik: 20 USD
- AWB: 25 USD
- Terminal: 18 USD
- Yakıt: 10 USD
- Handling: 12 USD
- Toplam: (96×5,20) + 20 + 25 + 18 + 10 + 12 = 583,2 USD
Uyarılar:
- Paket hacmi optimize edilirse CW düşer → %20’ye varan tasarruf sağlanabilir.
- “Dim Factor” (örneğin 6000 yerine 5000) hava yoluna göre değişebilir.
- Transit süresi kısa olsa da cut-off saatleri kritik: gecikme = bir sonraki uçuş.

4) Karayolu Taşımacılığı – Parsiyel (Groupage) ve Komple (FTL)

Karayolu taşımacılığı, kapıdan kapıya hizmet sağlar ve en esnek yöntemdir. Fiyat; km, tonaj, yük tipi, dorse türü (tenteli, frigorifik, mega), ADR (tehlikeli madde) ve güzergâha göre belirlenir. Avrupa çıkışlarında otoban–feribot geçişleri, geçiş belgesi (ECMT) ve toll ücretleri fiyata dâhil veya hariç olabilir.

Formül
- Toplam Karayolu Navlun = Baz (Parsiyel/FTL) + (Km × Km Birim Fiyatı) + ADR/Soğutucu Ekleri + Feribot/Otoban + Kapı Teslim (Last Mile) + Yerel Handling
Senaryo (örnek):
- Yük: 1,2 ton / 5 palet, İstanbul → Köln
- Parsiyel taban: 420 EUR
- Km farkı: 30 EUR
- Kapı teslim (last mile): 45 EUR
- ADR: Yok | Soğutucu: Yok
- Feribot geçişi: 25 EUR
- Toplam: 420 + 30 + 45 + 25 = 520 EUR
Dikkat:
- Parsiyelde minimum 1 m³ veya 500 kg ücreti uygulanabilir.
- ADR (tehlikeli madde) için sürücü sertifikası + özel dorse gerekir.
- Transit süre: 4–6 gün arası; kapıdan kapıya teslim süresi değişebilir.

5) Demiryolu Taşımacılığı – Vagon Bazlı Hesaplama

Demiryolu taşımacılığı; uzun hatlarda sabit maliyet ve çevreci avantaj sağlar. Navlun genellikle vagon başı veya ton/km bazında hesaplanır. Aktarma noktaları, gümrük işlemleri ve terminal elleçlemeleri ek maliyet doğurabilir.

Formül
- Toplam Demiryolu Navlun = (Ton × Km × Birim Fiyat) + Terminal Elleçleme + Aktarma + Gümrükleme + Handling
Senaryo (örnek):
- Yük: 22 ton / 1 vagon, Çin → Prag
- Birim fiyat: 0,045 USD/ton/km
- Mesafe: 10.000 km → 22 × 10.000 × 0,045 = 9.900 USD
- Terminal Elleçleme: 150 USD
- Aktarma (Rus hat → AB hattı): 280 USD
- Toplam: 9.900 + 150 + 280 = 10.330 USD
Avantaj:
- Hava taşımaya göre %60 daha ucuz, denize göre 2–3 kat hızlı.
- CO₂ emisyonu düşüktür, yeşil lojistik avantajı sağlar.

6) Multimodal Taşımacılık – Karma Formülasyon

Multimodal taşımacılık; birden fazla taşıma modunun (ör. deniz + demiryolu + kara) entegre edildiği sistemdir. Fiyatlama, modlar arası geçişte ek handling ve transfer ücretlerini de içerir.

Formül
- Toplam Multimodal Navlun = (Deniz + Kara + Demiryolu Segmentleri) + Aktarma/Handling + Terminal + Sigorta + Dokümantasyon
Senaryo (örnek):
- Çin → İstanbul → Avrupa içi karayolu
- Deniz (Şanghay–İstanbul): 1.550 USD
- Karayolu (İstanbul–Viyana): 680 EUR (≈740 USD)
- Aktarma/Handling: 120 USD
- Sigorta: 45 USD
- Toplam: 1.550 + 740 + 120 + 45 = 2.455 USD
Notlar:
- Tek taşıma sözleşmesi yapılır (Multimodal B/L).
- Aktarma risklerini azaltmak için iyi SLA’lar (servis seviyesi anlaşmaları) şarttır.
- Fiyatlandırmada modlar arası “uyum katsayısı” (%5–10 handling) hesaba katılır.

Navlun hesaplamasında “en ucuz” değil, en uygun (süre + maliyet + risk) kombinasyon tercih edilmelidir. Her modun kendine özgü ekleri, avantajları ve sözleşmesel riskleri bulunur. Teklif alırken her kalemi ayrı satırda yazdırmak, sonradan doğacak farkları önler.

INCOTERMS Etkisi: Hangi Masraf Kimin?

Incoterms® 2020, teslim noktasında riskin kime geçtiğini ve navlun, gümrük, sigorta gibi masrafları hangi tarafın üstleneceğini standartlaştırır. Sözleşmede teslim yeri + kural (ör. “CIP Frankfurt, Incoterms® 2020”) açık yazıldığında, THC/free time, sigorta kapsamı ve ithalat vergileri gibi sürpriz maliyetler önceden netleşir.

Teslim Şekli (Incoterms® 2020)	Ana Taşıma (Navlun)	Gümrük Masrafları	Sigorta Sorumluluğu
EXW – Ex Works (İşyerinde Teslim)	Alıcı	Tümü Alıcıda	Alıcı
FCA – Free Carrier (Taşıyıcıya Teslim)	Alıcı	İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı	Alıcı
FAS – Free Alongside Ship (Gemi Yanında Teslim)	Alıcı	Paylaşımlı (Çıkış Satıcı, Varış Alıcı)	Alıcı
FOB – Free On Board (Gemide Teslim)	Alıcı	Paylaşımlı	Alıcı
CFR – Cost and Freight (Maliyet ve Navlun Dahil)	Satıcı	Paylaşımlı	Alıcı
CIF – Cost, Insurance and Freight (Maliyet, Sigorta ve Navlun Dahil)	Satıcı	Paylaşımlı	Satıcı (asgari sigorta)
CPT – Carriage Paid To (Taşıma Ödenmiş Teslim)	Satıcı	Paylaşımlı	Alıcı
CIP – Carriage and Insurance Paid To (Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Teslim)	Satıcı	Paylaşımlı	Satıcı (genişletilmiş sigorta)
DAP – Delivered At Place (Varışta Teslim)	Satıcı	İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı	Alıcı
DPU – Delivered at Place Unloaded (Boşaltılmış Teslim)	Satıcı	İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı	Alıcı
DDP – Delivered Duty Paid (Vergiler Ödenmiş Teslim)	Satıcı	Tümü Satıcıda	Satıcı

INCOTERMS, risk ve masraf paylaşımını düzenler; mülkiyet devri, ödeme şekli veya fiyat üzerinde doğrudan hüküm oluşturmaz. Bu alanlar ayrıca satış sözleşmesinde belirtilmelidir.

Navluna Dahil/Dahil Olmayan Kalemler

Navlun tekliflerinde en çok yanlış anlaşılan nokta, hangi kalemlerin fiyata dâhil olup hangilerinin ayrı fiyatlandığıdır. Aşağıdaki tablo moddan bağımsız genel bakış sunar; her zaman teklif notunu ve sözleşmeyi esas alın.

Kalem	Genelde Dâhil	Genelde Hariç	Açıklama/Not
Base rate (ana taşıma)	✓	–	Konteyner/TEU/FEU, kg/palet/hat bazlı
BAF/LSS/ISPS/CAF	✓/Notlara bağlı	–	Çoğu teklifte ek satır olarak dâhil edilir
PSS/GRI/EBS	Duruma bağlı	–	Dönemsel artışlar; teklifte açık yazdırın
THC (origin/destination)	–	✓	Terminal elleçleme; sıkça hariç
CFS (LCL)	–	✓	Konsolidasyon/de-konsolidasyon
BL/AWB düzenleme	–	✓	Evrak ve manifest işlemleri
VGM (deniz)	–	✓	Doğrulanmış brüt ağırlık
Demurrage/Detention	–	✓	Serbest süre aşımı günlük kira
Storage (ardiye)	–	✓	Terminal saha kullanımı
İç nakliye (trucking/rail-drayage)	–	✓	Kapı–kapı için şart
Gümrükleme & vergiler	–	✓	İthalat/ihracat işlemleri
Sigorta (cargo insurance)	CIF/CIP’de min. kapsam	Çoğunlukla ✓	CIF/CIP dışı terimlerde poliçe ayrıca yapılır
Muayene/denetim	–	✓	X-ray, numune, fitosaniter vb.
Kanal/geçiş ücretleri	✓/Duruma bağlı	–	Hat bazlı (SUEZ, PANAMA) + risk ekleri
War risk/kişisel risk ekleri	Duruma bağlı	–	Bölgesel jeopolitik durumla tetiklenir

Sektörlere Göre Navlun İpuçları ve Senaryolar

Her sektörün navlun öncelikleri farklıdır: e-ticarette hız ve paket optimizasyonu, otomotivde konsolidasyon ve süreklilik, reefer/kimyada ise kabul onayı ve sıcaklık/ADR gereklilikleri öne çıkar. Doğru mod–rota–ekipman seçimiyle PSS/GRI, demuraj/detention ve volumetrik ağırlık gibi riskler kontrol altına alınır. Aşağıdaki senaryolar; maliyeti düşürürken teslim süresini ve operasyon güvenliğini korumak için uygulanabilir, gerçekçi kurgular sunar.

1) E-Ticaret & Tüketim Elektroniği

İpucu: Hız/ölçek dengesi; lansman dönemlerinde hava, normal dönemde deniz LCL/FCL karması. Paket optimizasyonu ile volumetrik kg’yı düşürün.
Senaryo: Shenzhen → İstanbul, 2,2 m³/280 kg aksesuar. LCL birim 68 USD/m³ → 150 USD navlun + CFS/THC/DOC 155 USD = 305 USD. Dönüşümlü sevkiyatla FCL’e geçildiğinde 40HC başına maliyet birim bazda %30–40 düşer.

2) Otomotiv Yedek Parça

İpucu: VMI (vendor managed inventory) ve haftalık konsolidasyon; kritik referanslar için hava “hot shot”, bulk referanslar için deniz FCL.
Senaryo: Almanya → Bursa, karayolu parsiyel 800 kg/4 palet. Parsiyel taban 390 EUR + last mile 35 + toll 20 = 445 EUR. Ayda iki sevki yerine haftalık tek konsolidasyonla palet başı maliyet %12 azalır.

3) Tekstil & Moda (Sezon Duyarlı)

İpucu: Koleksiyon takvimine bağlı PSS riskini azaltmak için rotasyonu öne çekin. Hava + deniz LCL “split shipment” ile vitrin ürünleri hızlandırın.
Senaryo: İzmir → Rotterdam, FCL 40HC baz 1.780 USD + BAF 110 + PSS 80 + THC 320 + DOC 60 = 2.350 USD. PSS dönemini atlamak için bir ay öne çekmek toplamda %8 tasarruf sağladı.

4) Gıda & Soğuk Zincir (Reefer)

İpucu: Reefer’da plug-in, enerji, sıcaklık logları; varışta önceden randevu. Free time kısa ise det/ dem hızla artar.
Senaryo: Mersin → Jeddah, 40’ Reefer: baz 2.250 USD + BAF 180 + THC 360 + plug-in 55 + DOC 60 = 2.905 USD. Varışta 10 gün free time ile demuraj riski minimize edildi.

5) Kimya & Tehlikeli Madde (ADR/IMDG)

İpucu: Hat/terminal acceptance ön onayı olmadan rezervasyon açmayın. Tehlike sınıfı, UN No, ambalaj grubu, MSDS dosyası şarttır.
Senaryo: Antwerpen → Kocaeli, IMDG sınıf 3. Konteyner ek güvenlik 90 EUR, liman acceptance onayı alındı; aksi halde rota değiştirilip maliyet +2 gün uzayacaktı.

6) Makine & Proje Kargo (Oversize)

İpucu: Flat rack/open top veya RO-RO alternatifleri; liman vinç/rıhtım ekipman planı. Route survey ile karayolu geçiş izinlerini önceden alın.
Senaryo: 4,2 m genişlik – 27 t ağırlık. RO-RO navlun 5.800 EUR + eskort/izin 1.200 EUR + rıhtım vinci 750 EUR = 7.750 EUR. Konteynerle mümkün olmadığı için RO-RO seçildi, transit 4 gün kısaldı.

7) İlaç & Yüksek Değer (GDP/Temp.)

İpucu: Hava kargoda tarmac time ve aktif/pasif ısı çözümleri; veri logger ve zincir kırılmaması. CIP ile geniş sigorta önerilir.
Senaryo: Basel → Ankara 180 kg CW, kg fiyat 6,9 USD; AWB+security+terminal 95 USD, GDP handling 60 USD → 1.434 USD. SLA ile maksimum tarmac 45 dk sınırı kondu.

8) İnşaat & Şantiye Lojistiği

İpucu: Çoklu sevk ve acil ihtiyaç için multimodal (deniz + kara) plan; sahada boşaltma ekipmanı ve randevuyu sözleşmeye yazın (DPU uygundur).
Senaryo: Pire → İzmir deniz FCL 1.120 USD + iç nakliye 290 USD + boşaltma vinci 180 USD = 1.590 USD. DPU seçimi ile boşaltma satıcıda; sahada bekleme ücreti doğmadı.

Sıkça Sorulan Sorular

E-ticarette kampanya döneminde navlun maliyetini nasıl kontrol ederim?

Ön rezervasyon yapın, alternatif hat/operatör açın, haftalık konsolidasyon akışı kurun, LCL toplamı 1×20 FCL’in %75–85’ine yaklaşınca FCL’e geçin, iade lojistiğini (etiketsiz iade/QR) sözleşmeye ekleyin.

LCL mi FCL mi? Hızlı karar eşiği nedir?

Parsiyel (LCL) all-in maliyetiniz 1×20’lik (veya 1×40’lık) FCL’in %75–85’ine yaklaşıyorsa FCL genelde daha avantajlıdır (daha az elleçleme, daha hızlı, hasar riski düşük).

Elektronik (yüksek değer) ürünlerde en güvenli akış?

Kritik SKU’ları hava, ana hacmi deniz/rail gönderin; sigorta + mühür + data logger kullanın; karayolunda emniyetli park/konvoy planlayın.

Tekstil/modada sezonu kaçırmamak için hangi mod?

Ana hacim için rail (15–20 gün), “ilk raf” ihtiyacı için hava parça. Cut-off’tan geri plan yapın ve aktarmalara 2–3 gün tampon bırakın.

Otomotiv (JIT) için ‘hat durmasın’ stratejisi nedir?

Düzenli akış rail + kara, acil parça hava. Kanban tetikleri ile siparişi otomatik açın; sınır kapılarında yedek rota/slot planlayın.

Soğuk zincir (reefer) taşımada kritik kontrol noktaları?

Plug-in erişimi (liman/terminal/kara) teyidi, data logger ile ısı takibi, aktarmasız servis tercihi, varışta ek free time ve önceden alınmış iç nakliye randevusu.

Tehlikeli madde (DG/IMDG) için liman kısıtı çıkarsa ne yaparım?

Alternatif liman + karayolu kombinasyonu kurun; MSDS/UN sınıfı/etiketleme eksiksiz olsun; tanktainer/IBC ve DG park prosedürünü önceden teyit edin.

Proje kargoda (gabari dışı) Ro-Ro mu Breakbulk mı?

Tekerlekli/roll-on yüklerde Ro-Ro, aşırı ağır/uzun tek parçalarda Breakbulk/Heavy-lift. Lashing planı, vinç kapasitesi ve rüzgâr/derinlik penceresi kritik.

PSS/GRI gibi artışlardan nasıl korunurum?

Kontratlı kapasite (allotment) ayarlayın, gönderileri öne çekin/arkaya itin (time-shifting), ikinci hat/operatör açın, müşteriye esnek teslim penceresi sunun.

Backhaul (dönüş yönü) fırsatını nasıl yakalarım?

İhracatın zayıf olduğu dönüş yönlerinde kapasite daha uygundur. Forwarder’dan backhaul slot ve kampanyaları düzenli isteyin; planlanabilir ürünleri bu yöne kaydırın.

Hava mı deniz mi? Kısa cevabınız nedir?

Acil/yüksek değer/bozulabilir → hava. Hacim büyük, süre esnek → deniz. Orta yol/sürdürülebilirlik → rail. Hibritte kritik % hava, kalan % deniz/rail.

Kampanya iade yükünü nasıl sözleşmeye bağlarım?

Tersine lojistik (reverse) için etiketsiz iade/QR, kapıdan alım, konsolidasyon hub’ı, 24–48 saatte refund SLA’sı ve hasar sorumluluğu maddelerini ekleyin.

Demurrage/Detention maliyetini hangi 3 adım düşürür?

1) Free time’ı yazılı 7+7 hedefleyin, 2) Evrak/gümrüğü yük çıkmadan tamamlayın, 3) Varış iç nakliye randevusunu önceden alın ve gecikmede yedek araç planlayın.

E-ticarette hasarı azaltıp maliyeti şişirmeden nasıl paketlerim?

İstiflenebilir tasarım (kutu dayanımı), kritik ürünlerde köşe koruyucu + tek kat fazladan ambalaj; “istiflenmez” bayrağını yalnız gerekli ürünlere koyun.

Karayolunda sınır gecikmelerine karşı pratik önlem?

Çoklu kapı planı (A/B), gece/düşük yoğunluk slotları, CMR/ATR/EUR.1 önkontrol listesi, şoför rotasyonu ve emniyetli park rezervasyonu.

LCL’de W/M sürprizini nasıl engellerim?

Ölçüleri cm cinsinden ve görselle doğrulayın; yoğunluk (kg/m³) hesaplayın; fiyatlamayı W/M’e göre simüle edip FCL eşiğini peşinden kontrol edin.

Rail (Çin-Avrupa) ne zaman mantıklı?

Denizden hızlı, havadan ucuz gerektiğinde; 15–20 gün bandında öngörülebilir transit istediğinizde. Kapı-istasyon iç nakliye senkronu şart.

All-in kıyas yaparken hangi kalemleri asla atlamam?

THC (O/D), CFS, BL/AWB, VGM, storage, Demurrage/Detention, iç nakliye, gümrük/vergiler, sigorta, PSS/GRI/EBS/CAF/BAF/LSS ve free time günleri.

Incoterms seçimi navlunu nasıl etkiler?

FOB/CFR/CIF denizde klasik; LCL’de çoğu zaman FCA daha temizdir. DAP/DDP’de kapı teslim sorumlulukları (iç nakliye/gümrük/vergi) maliyeti belirler.

Reefer konteynerde bekleme olursa neden çok pahalı?

Reefer’da plug-in/enerji ve ekipman kirası yüksektir. Varışta ek free time ve hızlı iç nakliye planı yapın; aktarmasız servis tercih edin.

Navlun ihalelerinde (tender) hızlı skorlama nasıl olur?

Kriterleri ağırlıklandırın: fiyat %50–60, transit %15–20, free time %10–15, kapasite güvencesi %10, finans/ödeme & servis KPI’ları %5–10; senaryo bazlı total cost hesaplayın.

Sigorta (CIF/CIP dışı) gerçekten şart mı?

Evet. CIF/CIP dışında taşıma riskini siz alırsınız. Yük değeri, rota riski ve kırılganlık arttıkça geniş kapsamlı cargo insurance poliçesi kritik hale gelir.