Forfaiting Nedir? Forfaiting Avantajları ve Dezavantajları

Uluslararası mal alımı ve satımında her iki tarafı koruyan birçok uygulama geliştirildi. Bizde bunlardan biri olan Forfaiting hakkında her şeyi ele alacağız. Forfaiting’in ne olduğunu, nasıl çalıştığını, avantajlarını, dezavantajlarını, forfaiting ile faktoring arasındaki farkları ve bu yöntemin hangi sektörlerde kullanıldığını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Forfaiting, özellikle uluslararası ticarette kullanılan bir finansman yöntemi olup, ihracatçılara peşin ödeme avantajı sunarken, alacak risklerini devretmelerine olanak tanır. Forfaiting yöntemi, uzun vadeli ihracat işlemlerinde ödeme riskini azaltarak işletmelere nakit akışı sağlar ve finansal istikrarı artırır.

Forfaiting Nedir?

Forfaiting, uluslararası ticarette satıcı (ihracatçı) tarafından alacak haklarının, bir finans kuruluşuna veya bankaya devredilerek nakit akışı sağlanması işlemidir. Bu yöntemde, forfaiting şirketi (forfaiter), belirli bir iskonto oranıyla ihracatçının alacaklarını satın alır ve karşılığında ihracatçıya anında ödeme yapar.

Forfaiting’in temel prensibi, ihracatçının alacaklarını vadesinden önce nakde çevirmesi ve tahsilat riskini üçüncü bir tarafa devretmesidir.

Forfaiting İşleyişi Nasıl Çalışır?

Forfaiting işleminin amacı ihracat yapan firmaların uzun ödemeli alacaklarına kısa sürede peşin olarak tahsil etmesini sağlar. Bu işlem ihracatçı firmanın uzun süreli alacaklarında yaşanabilecek yurtdışı kaynaklı krizlerden etkilenmesini önler. Forfaiting süreci aşağıdaki adımlarla işler:

1. İhracat Anlaşması Yapılır
   • İhracatçı ile ithalatçı arasında mal veya hizmet satışı için anlaşma yapılır.
   • Ödeme, belirli bir vadede gerçekleşecek şekilde düzenlenir (örneğin, 6 ay, 1 yıl veya daha uzun süreli vadeler).
2. Finans Kuruluşu Devreye Girer (Forfaiter)
   • İhracatçı, alacaklarını bir banka veya finans kuruluşuna devretmek için forfaiting başvurusu yapar.
   • Forfaiting şirketi, işlemde yer alan riskleri ve ödeme garantilerini değerlendirir.
3. Alacakların Satın Alınması ve Peşin Ödeme Yapılması
   • Forfaiter, vadeli alacakları belirli bir iskonto oranıyla satın alır ve ihracatçıya peşin ödeme yapar.
   • İhracatçı, tahsilat sürecini beklemeden nakit akışını güçlendirir.
4. Vade Sonunda Borcun Ödenmesi
   • İthalatçı, vade sonunda ödeme yapar ve forfaiter, tahsilatı gerçekleştirir.
   • İhracatçı, tahsilat süreciyle ilgilenmez ve riski tamamen devretmiş olur.

Forfaiting İşleminde Taraflar

Forfaiting işlemlerinde;

• Alacak hakkını satan ihracatçı işletme (Forfaitist)
• İthalatçı işletme
• Alacak hakkını satın alan forfaiter
• Aval/ garanti veren garantör banka forfaiting tarafları olarak yer alır.

1-) Forfaitist (Alacak Hakkını Satan- İhracatçı)

Forfaiting işleminde alacak hakkını satan ve malları ihraç eden forfaitistir. İhraç ettiği mallara karşı aldığı kıymetleri evrakları forfaitere satarak uzun vadeli alacaklarını kısa sürede temin eder. Ayrıca ülkelerin ekonomik kriz gibi risk durumlarına karşı korur.

2-) Forfaiter (Alacak Hakkını Satın Alan)

Alacak haklarını satın alan forfaiter banka ya da kuruluş olarak işlevini sürdürür. İhracatçının elinde bulunan kıymetli evrakları alır ve bu alacağı sabit faiz oranı ile iskonto ederek tümünü ihracatçıya öder. Ticari ve ekonomik risklere bağlı olarak geri ödenmeme durumunda rücu edilemez ve ihracatçı sorumlu tutulamaz.

3-) İthalatçı

Forfaiting işleminde kıymetli evrakları düzenleyen taraf olarak ithalatçı bulur. Aslında tam olarak bu işlemde taraf değildir. İhracatçının kıymetli evrakları forfaitera satmasıyla ithalatçı otamatik olarak forfaiting işlemine dahil olur.

4-) Garantör

İthalatçının ödemelerini garanti altına alan banka ya da finans kuruluşudur. Vade günü geldiğinde kıymetli evrakların alacaklıya ödenmesini garanti eder. Garantör forfaiterin elinde bulunan kıymetli evrakın tutarın ödemesini yapar. Bu işlemin tamamlanmasından sonra garantör ithalatçıdan bu tutarı talep eder.

Forfaiting işlemi birçok uluslararası ticarette birçok kolaylık sağlar. Bunun yanında forfaiting dezavantajları da vardır. Tüm avantaj ve risklerin üstlenmesine bağlı olarak maliyetlerde artış görülür.

Forfaiting’in Avantajları

Forfaiting, ihracatçıların vadeli alacaklarını peşin paraya çevirmelerine olanak tanıyan, finansal riskleri azaltan ve ticari güvenliği artıran bir dış ticaret finansman yöntemidir. Hem ihracatçılar hem de ithalatçılar için çeşitli avantajlar sunar. İşte forfaiting sisteminin sunduğu başlıca faydalar:

1. Nakit Akışını Güçlendirir

Forfaiting sayesinde ihracatçılar, uzun vadeli alacaklarını beklemeden peşin ödeme alarak nakit akışlarını hızla iyileştirirler.

• Finansal planlama daha sağlıklı yapılabilir.
• Yeni yatırımlar için sermaye yaratılır.
• İleriye dönük siparişler daha güvenli şekilde alınabilir.

2. Ödeme Riskini Azaltır

Forfaiting işlemleri genellikle “geri dönülemez” (non-recourse) esasına dayanır. Bu, ihracatçının karşı tarafın ödeme yapmaması durumunda sorumlu tutulmayacağı anlamına gelir. Forfaiting ile risk azaltımı örnekleri;

Risk Türü	Forfaiting Öncesi	Forfaiting Sonrası
Tahsilat Riski	Yüksek	Yok
Kur Riski	Orta	Düşük
Politik Risk	Yüksek	Azaltılmış

• Politik ve ekonomik risk taşıyan ülkelerdeki alacaklar güvenli hale getirilir.
• Tahsilat süreci, forfaiting şirketine devredildiği için zaman ve kaynak tasarrufu sağlanır.
• Özellikle gelişmekte olan ülkelere ihracatta riski minimize eder.

3. Bilanço Dengesini Korur

Vadeli alacaklar, işletmelerin bilançosunda yük oluşturabilir. Ancak forfaiting ile bu alacaklar finansal tablolardan düşürülerek bilanço dışında bırakılır.

• Borçluluk oranı düşer.
• Finansal göstergeler daha güçlü hale gelir.
• Kredi notu ve finansmana erişim kabiliyeti artar.

4. Uzun Vadeli Ödeme Seçenekleri Sunar

Forfaiting işlemleri genellikle 180 günden 5 yıla kadar vade seçenekleri ile gerçekleştirilebilir. Bu da ithalatçılara esneklik kazandırır.

• Yüksek bedelli ithalatlarda ödeme kolaylığı sağlanır.
• Nakit dengesini bozmadan düzenli ödeme planı yapılabilir.
• İhracatçı da bu esnekliği sunduğu için rekabette öne çıkar.

Örnek: Makine veya ekipman ihracatı yapan bir firma, müşterisine 2 yıllık ödeme planı sunarak pazarda avantaj sağlar.

5. İhracatçılar İçin Sigortalı Bir Finansman Yöntemidir

Forfaiting işlemleri “non-recourse” olduğundan ihracatçı için sigortalı ve kesin tahsilat anlamına gelir. Yani alacağın tahsil edilememesi durumunda bile ihracatçının zarar görmesi mümkün değildir.

• Tüm ticari ve politik riskler forfaiter (finans kuruluşu) tarafından üstlenilir.
• Alacak devri tamamlandığında ihracatçı herhangi bir sorumluluk taşımaz.
• Bu durum, özellikle büyük montanlı ihracat yapan şirketler için ciddi bir güvence oluşturur.

Forfaiting’in Dezavantajları

Her ne kadar forfaiting ihracatçılara birçok avantaj sunsa da, bu finansman yönteminin bazı dezavantajları da göz önünde bulundurulmalıdır. Aşağıda, forfaiting uygulamasının potansiyel olumsuz yönleri detaylandırılmıştır:

1. İskonto ve Komisyon Maliyetleri Yüksektir

Forfaiting işlemlerinde alacaklar peşin paraya çevrilirken, belirli bir iskonto oranı uygulanır. Bu da ihracatçının eline geçen paranın, alacağın nominal tutarından daha düşük olmasına neden olur. Örnek forfaiting maliyetleri;

Alacak Tutarı	Vade Süresi	İskonto Oranı	İhracatçıya Ödenecek Tutar
100.000 €	12 Ay	%8	92.000 €
250.000 €	18 Ay	%10	225.000 €

• İskonto oranı genellikle %5 ila %12 arasında değişebilir.
• Vade süresi uzadıkça iskonto oranı da artabilir.
• İşlemin büyüklüğüne ve ülke riskine göre ek komisyonlar da alınabilir.

2. Her Türlü İşlem İçin Uygun Olmayabilir

Forfaiting, özellikle büyük montanlı ve uzun vadeli ihracat işlemleri için geliştirilmiş bir finansman yöntemidir. Ancak küçük ölçekli, düşük tutarlı veya kısa vadeli işlemlerde kullanılması hem zor hem de maliyetlidir.

• KOBİ’ler için işlem hacmine göre komisyonlar yüksek olabilir.
• 3-6 ay vadeli ihracatlar için factoring gibi alternatif yöntemler daha uygundur.
• Küçük ölçekli işletmeler, gerekli belgeleri ve teminatları sağlamakta zorlanabilir.

3. İthalatçıdan Garantör Talep Edilebilir

Bazı forfaiting şirketleri, işlemin güvenliğini sağlamak adına ithalatçıdan banka garantisi, teminat mektubu veya akreditif gibi ek güvence talep edebilir. Bu durum işlemin karmaşıklığını artırabilir.

• Garantör bulmak zaman alıcı olabilir.
• Teminat almak için ithalatçı ek maliyete katlanmak zorunda kalabilir.
• Banka garantileri için ithalatçı firmalar kredi limitlerini kullanmak durumunda kalabilir.

Forfaiting ve Faktoring Arasındaki Farklar

Forfaiting ve faktoring, her ikisi de finansman sağlama yöntemi olmasına rağmen, temel farklılıklara sahiptir.

Özellik	Forfaiting	Faktoring
Kullanım Alanı	Uluslararası ticarette kullanılır	Hem yurtiçi hem de uluslararası ticarette kullanılır
Vade Süresi	Genellikle orta ve uzun vadeli işlemler içindir	Daha çok kısa vadeli işlemler içindir
Risk	Tamamen forfaiting şirketine devredilir	Risk, kısmen faktoring şirketine devredilebilir
İşlem Yapısı	Genellikle tek seferlik ve büyük ölçekli işlemlerde kullanılır	Sürekli finansman sağlamak için kullanılabilir
Teminat Gereksinimi	Çoğu zaman banka garantisi talep edilebilir	Genellikle teminatsız çalışabilir

Forfaiting, uzun vadeli ihracat işlemlerinde ödeme garantisi ve finansman sağlarken, faktoring daha kısa vadeli işlemler için tercih edilir.

Forfaiting Hangi Sektörlerde Kullanılır?

Forfaiting, özellikle büyük ölçekli ve vadeli satışların yaygın olduğu sektörlerde kullanılır. İşte forfaiting’in en çok tercih edildiği bazı sektörler:

1. Makine ve Ekipman İhracatı: Uzun vadeli ödeme planları gerektiren büyük ölçekli satışlarda kullanılır.
2. İnşaat ve Altyapı Projeleri: Gelişmekte olan ülkelerde yapılan projelerde uzun vadeli finansman sağlamak için tercih edilir.
3. Savunma Sanayi ve Otomotiv: Savunma ve havacılık sektörlerinde büyük çaplı anlaşmalar forfaiting ile finanse edilebilir.
4. Enerji ve Doğal Kaynaklar: Petrol, doğalgaz ve yenilenebilir enerji projelerinde finansman aracı olarak kullanılır.
5. Telekomünikasyon ve Teknoloji: Büyük çaplı teknoloji ihracatlarında uzun vadeli ödeme seçenekleri sunmak için kullanılır.

Forfaiting Uygulamaları

Son yıllarda uluslararası ticarette birçok alternatif yol üretilmiştir. Genel olarak bankaların etkili olduğu bu ticaret işleyişinde artık forfaiting uygulanmaktadır. Türkiye’de özellikle Eximbank ve özel bankalar forfaiting işlemlerinde önemli rol oynar. İhracatçılar için rekabet avantajı sunar.

Özellikle Avrupa ve Orta Doğu’ya ihracat yapan firmalar forfaiting’i tercih etmektedir. Türkiye’de forfaiting işlemleri BDDK ve TCMB düzenlemelerine tabidir.

Forfaiting Hakkında 10 Önemli Gerçek

1. 1960’lardan beri uluslararası ticarette kullanılmaktadır.
2. Alacaklar tamamen devredildiği için risk sıfıra iner.
3. En çok Avrupa ve Asya pazarlarında yaygındır.
4. İhracatçı için finansal planlamayı kolaylaştırır.
5. Banka garantisi gerektirebilir.
6. Uzun vadeli işlemler için uygundur.
7. Gemi, uçak ve savunma sanayinde sıkça kullanılır.
8. Türkiye’de Eximbank forfaiting desteği sunmaktadır.
9. İskonto oranları ülke ve bankaya göre değişir.
10. Küresel ticaretin büyümesini destekleyen bir araçtır.

Forfaiting, uluslararası ticaret yapan ihracatçılar için önemli bir finansman yöntemidir. Riskleri minimize eden, nakit akışını güçlendiren ve uzun vadeli ticari anlaşmalarda güvence sağlayan bu yöntem, birçok sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Eğer işletmeniz uluslararası pazarlara açılmak ve alacak risklerini minimize etmek istiyorsa, forfaiting yöntemiyle finansal istikrarınızı artırabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular