Transit Ticaret Nedir? Fatura ve Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
Transit ticaret, uluslararası ticaretin özel bir türüdür ve doğru yönetildiğinde hem şirketler hem de ülkeler için verimli bir gelir kapısı oluşturur. 2025 yılı itibariyle, dış ticaret yapan birçok firma için transit işlemler hem operasyonel hem de muhasebe açısından önem taşımaktadır. Bu yazıda, transit ticaretin ne olduğunu, faturalandırma sürecini ve muhasebe kayıtlarının nasıl tutulacağını detaylı şekilde açıklayacağız.
Transit Ticaret Nedir?
Transit ticaret, Türkiye’de yerleşik bir firmanın yurtdışından satın aldığı malı Türkiye’ye getirmeden doğrudan başka bir ülkeye satması işlemidir. Yani mal, Türkiye gümrük bölgesine hiç girmeden üçüncü bir ülkeye yönlendirilir. Bu ticaret türü özellikle lojistik maliyetleri azaltması ve hızlı teslimat sağlaması açısından tercih edilmektedir. Transit ticaretin özellikleri:
- Mal Türkiye’ye fiziki olarak girmez.
- Satıcı ve alıcı yurtdışında bulunan taraflardır.
- Türk firması aracı konumundadır ve ticari kazanç sağlar.
- İşlemler gümrük mevzuatı kapsamında “transit rejim” kurallarına tabidir.
| Özellik | Transit Ticaret Durumu |
|---|---|
| Malın hareketi | Yurt dışından yurt dışına |
| Türkiye’ye girişi | Yok (sadece fatura işlemi Türkiye’de yapılır) |
| Firma rolü | Aracı / ihracatçı firma |
| Vergilendirme | KDV’siz fatura düzenlenir |
Transit Ticaretin Hukuki Dayanağı
Transit ticaret, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde düzenlenmiştir. Gümrük Kanunu’nun transit rejimi maddeleri, malın bir ülkeden başka bir ülkeye Türkiye üzerinden geçişini; KDV Kanunu’nun ilgili hükümleri ise bu işlemlerin vergisel istisnasını açıklamaktadır. Hukuki çerçeve:
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu: Transit rejimi ve gümrük işlemlerini düzenler.
- 3065 sayılı KDV Kanunu md. 14 ve 30: Transit ticaretin KDV’den istisna olduğunu belirtir.
- Vergi Usul Kanunu (VUK): Fatura düzenleme ve muhasebe kayıt esaslarını belirler.
- Ticaret Kanunu: Ticari defter kayıtlarını ve yükümlülükleri kapsar.
| Hukuki Kaynak | Düzenlediği Konu |
|---|---|
| 4458 sayılı Gümrük Kanunu | Transit rejim, gümrük işlemleri |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | KDV istisnası |
| Vergi Usul Kanunu (VUK) | Fatura ve kayıt düzeni |
| Türk Ticaret Kanunu (TTK) | Ticari defterler ve şirket yükümlülükleri |
Transit Ticaretin Avantajları ve Önemi
Transit ticaret, firmalara zaman ve maliyet açısından önemli avantajlar sağlar. Küresel ticarette rekabet gücünü artıran bu yöntem, özellikle ihracat potansiyelini yükseltir. Avantajları:
- Lojistik maliyetlerinde azalma sağlar.
- Türkiye üzerinden ticaret yapılmasını kolaylaştırır.
- Döviz kazancı sağlar ve ülke ekonomisine katkı sunar.
- Firmaların uluslararası pazarlarla ilişkilerini güçlendirir.
- Gümrük işlemleri daha hızlı tamamlanır.
| Avantaj Türü | Sağladığı Fayda |
|---|---|
| Lojistik | Taşıma maliyeti azalır, zaman kazancı olur |
| Ekonomi | Döviz girdisi sağlar |
| Rekabet | Firmalara uluslararası alanda esneklik |
| Hız | Gümrük prosedürleri daha kısa sürer |
Transit Ticaretin Vergisel Boyutu
Transit ticaretin en önemli özelliklerinden biri, KDV istisnası kapsamında yapılmasıdır. Mal Türkiye’ye girmediği için KDV hesaplanmaz. Ancak bu, işlemin tamamen vergiden muaf olduğu anlamına gelmez; elde edilen kâr üzerinden kurumlar vergisi beyan edilir. Vergisel esaslar:
- KDV: Transit ticaret işlemleri KDV’den istisnadır.
- Kurumlar Vergisi: Elde edilen kâr kurum kazancına dahil edilerek vergilendirilir.
- Damga Vergisi: Yapılan sözleşmeler üzerinden doğabilir.
- Defter Kaydı: Fatura düzenlenir, gelir-gider kayıtları tutulur.
| Vergi Türü | Transit Ticarette Uygulama |
|---|---|
| KDV | Yok (istisna kapsamında) |
| Kurumlar Vergisi | Kâr üzerinden ödenir |
| Damga Vergisi | Sözleşmelere göre uygulanabilir |
| Gümrük Vergileri | Yok (TR’ye ithalat yapılmıyor) |
| Gelir/Gider Kaydı | Mutlaka yapılmalıdır |
Transit Ticarette Fatura Düzenleme: E-Fatura ve E-Arşiv Düzenlemeleri
Transit ticaret işlemleri Türkiye’de fatura düzenleme zorunluluğu kapsamında olduğundan e-fatura ve e-arşiv sistemleri üzerinden yapılmalıdır. Vergi Usul Kanunu’na göre, bu tür işlemlerde KDV hesaplanmaz ancak faturanın elektronik ortamda düzenlenmesi şarttır. Uygulama esasları:
- Hem alış hem satış faturaları e-fatura/e-arşiv formatında hazırlanmalıdır.
- Fatura açıklamasında “Transit Ticaret Kapsamındadır” ibaresi yer almalıdır.
- Faturada KDV satırı bulunabilir ancak oran %0 olarak yazılmalıdır.
- Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemine düzenli olarak raporlanır.
| Fatura Türü | E-Fatura Düzenleme Detayı |
|---|---|
| Alış faturası | Yurtdışı satıcı adına kayda alınır |
| Satış faturası | Yurtdışı alıcı adına e-arşiv fatura düzenlenir |
| KDV satırı | %0 gösterilir, açıklamada “Transit Ticaret” yazılır |
| GİB bildirimi | Zorunludur |
Transit Ticarette Fatura Nasıl Kesilir?
Transit ticarette faturalandırma, işlemin Türkiye’de kayıt altına alınması açısından zorunludur. Mal Türkiye’ye girmese bile, Türk firması hem alış hem satış faturası düzenlemekle yükümlüdür. Bu süreçte en önemli nokta, faturalarda KDV hesaplanmamasıdır. Fatura düzenleme adımları ve örnek fatura şeması:
- Yurtdışı tedarikçiden alınan mal için alış faturası düzenlenir.
- Yurtdışındaki müşteriye satış faturası kesilir.
- Faturalarda KDV hesaplanmaz ve mutlaka “Transit Ticaret Kapsamındadır” ibaresi yazılır.
- Faturanın para birimi döviz veya TL olabilir, ancak kur farkı kayıt altına alınmalıdır.
| Örnek Fatura Türü | Taraflar | KDV | Döviz Cinsi | Açıklama |
|---|---|---|---|---|
| Alış Faturası | Çinli Tedarikçi → TR Firma | Yok | USD | Gümrük işlemi yok |
| Satış Faturası | TR Firma → Alman Alıcı | Yok | EUR | “Transit Ticaret” yazılır |
Transit Ticaretin Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
Transit ticaretin muhasebeleştirilmesi, klasik ithalat ve ihracat işlemlerinden farklıdır. Çünkü bu işlemde mal Türkiye’ye fiziken giriş yapmaz, dolayısıyla gümrük, stok veya KDV hesaplaması yapılmaz. Ancak yine de gelir ve gider kayıtlarının doğru şekilde muhasebeleştirilmesi gerekir. Muhasebe kayıt adımları:
- Alış İşlemi:
- Yurtdışındaki satıcıdan alınan mal, muhasebede “gider” olarak kaydedilir. Böylece o malın maliyeti net şekilde görülür.
- Satış İşlemi:
- Mal yurtdışındaki alıcıya satıldığında, bu işlem “gelir” olarak muhasebeye işlenir. Satış tutarı gelir hanesine yazılır.
- Ödeme ve Tahsilatlar:
- Yurtdışındaki alıcıdan para geldiğinde bu tutar banka hesabına işlenir.
- Yurtdışındaki satıcıya ödeme yapıldığında ise banka hesabından çıkan para “borcun kapanması” olarak kaydedilir.
- Kar veya Zarar Hesabı:
- Satış ile alış arasındaki fark doğrudan kâr veya zarar sonucunu verir. Eğer satış fiyatı alış fiyatından yüksekse kâr elde edilir; düşükse zarar doğar.
| İşlem | Muhasebede Gösterimi |
|---|---|
| Yurtdışı mal alışı | Gider olarak kaydedilir |
| Yurtdışı mal satışı | Gelir olarak kaydedilir |
| Alıcıdan tahsilat | Banka hesabına işlenir |
| Satıcıya ödeme | Bankadan çıkan para kaydı |
| Kar/Zarar | Satış – alış farkı |
Örnek Muhasabe Kaydı: Çin’den Alınan Malın Almanya’ya Satışı
Transit ticarette mal Türkiye’ye hiç girmediği için stok yaratılmaz; kayıt mantığı “alımı doğrudan maliyet, satışı doğrudan gelir, para giriş-çıkışları banka, sonuç kâr/zarar” şeklindedir. Aşağıdaki örnekte tüm tutarlar USD’dir ve sadece işlem özünü gösterecek kalemler kullanılmıştır. Tabloda ise önce gelir ve maliyet kalemlerini, ardından nakit akışı ve net kârı tek bakışta görebilirsiniz:
- Çin’den alış bedeli: 50,000
- Almanya’ya satış bedeli: 65,000
- Taşıma (navlun) firmaya ait: 2,000
- Taşıma sigortası: 300
- Banka/transfer masrafları (swift, komisyon): 200
- Tahsilat vadesi: 30 gün, tedarikçiye ödeme: peşin
| Kalem | Tutar (USD) | Muhasebe Mantığı |
|---|---|---|
| Satış geliri (yurtdışındaki alıcıya) | 65,000 | Doğrudan “satış geliri” olarak yer alır. KDV yok; transit işlem. |
| Alış maliyeti (yurtdışı tedarikçiden) | 50,000 | Mal ülkeye girmediği için stok açılmaz; doğrudan “maliyet” olarak dikkate alınır. |
| Navlun (taşıma) | 2,000 | Firma üstlenmişse ek maliyettir. Alıcıya fatura ederseniz gelir tarafına yansıtabilirsiniz. |
| Sigorta | 300 | Taşıma sigortası; firmanın üstlendiği koruma gideridir (maliyet unsuru). |
| Banka/transfer masrafları | 200 | Swift/komisyon vb.; finansman/işlem gideridir, kârı azaltır. |
| Brüt kâr hesap zemini | — | 65,000 (Gelir) – 50,000 (Maliyet) = 15,000 |
| Faaliyet kârına geçiş (giderler düşülünce) | — | 15,000 – 2,000 (Navlun) – 300 (Sigorta) – 200 (Banka) = 12,500 Net kâr |
Transit Ticarette Vergisel Riskler ve Denetim Unsurları
Transit ticaret, KDV’den muaf olsa da vergi otoriteleri tarafından yakından denetlenir. Yanlış kayıt veya fatura hataları ciddi cezalara yol açabilir.
- Başlıca riskler:
- Yanlış fatura düzenleme (KDV’nin hatalı uygulanması).
- Kur farklarının kayıtlara geçirilmemesi.
- Transit ticaret adı altında örtülü ihracat yapılması.
- Beyanname ve muhasebe kayıtlarının uyumsuzluğu.
- Denetim unsurları:
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-fatura ve e-arşiv sistemleri üzerinden işlemleri denetler.
- Gümrük ve vergi denetimleri sırasında ticari belgeler kontrol edilir.
- Kâr marjlarının olağan dışı yüksek olması halinde inceleme yapılabilir.
| Risk Türü | Olası Sonuç |
|---|---|
| Yanlış fatura | Vergi cezası ve usulsüzlük cezası |
| Kur farkı kaydedilmemesi | Eksik gelir beyanı |
| Örtülü ihracat | Kaçakçılık suçlaması |
| Kayıt-beyan uyuşmazlığı | İnceleme ve ceza |
Transit Ticaret İçin Dijital Araçlar ve Takip Sistemleri
Günümüzde transit ticaretin etkin yürütülmesi için dijital çözümler büyük kolaylık sağlamaktadır. Hem faturalama hem de sevkiyat takibi dijital araçlarla yapılabilmekte, böylece hata payı minimuma indirilmektedir. Kullanılabilecek dijital araçlar:
- E-Fatura ve E-Arşiv Sistemleri: Transit ticarette düzenlenen faturaların dijital ortamda hazırlanması.
- ERP Yazılımları: Muhasebe, stok ve satış süreçlerinin bütünleşik yönetimi.
- Lojistik Takip Sistemleri: Malın yurtdışı tedarikçiden alıcıya ulaştırılmasını anlık takip etme.
- Blokzincir Tabanlı Çözümler: Uluslararası ticarette güvenli ve şeffaf kayıt tutma.
| Yazılım / Sistem | Kullanım Alanı | Avantajı |
|---|---|---|
| Mikro Muhasebe | Muhasebe ve fatura takibi | Türkçe arayüz, KDV uyumluluğu |
| Logo Tiger / GO | Ticari süreçler ve raporlama | Transit ticaret modülü |
| ETBİS | Bildirim yükümlülüğü | Bakanlık onaylı kayıt sistemi |
| Banka Döviz Takip Paneli | Ödemelerin takibi | Belge eşleştirme |
| Google Sheets + ChatGPT | Süreç planlama ve belge hazırlığı | Otomasyon + insan hatasını azaltma |
KOBİ’ler İçin Transit Ticaret: Başlangıç Rehberi ve Pazar Araştırması
Transit ticaret sadece büyük ölçekli firmalara değil, KOBİ’lere de büyük fırsatlar sunmaktadır. Ancak KOBİ’lerin bu alana girmeden önce dikkat etmesi gereken bazı temel adımlar vardır.
- Başlangıç Rehberi:
- Pazar Araştırması Yapın: Hangi ürünlerin hangi pazarlarda talep gördüğünü belirleyin.
- Güvenilir Tedarikçi Bulun: Uzak Doğu, Avrupa veya Amerika’daki üreticilerle anlaşma sağlayın.
- Alıcı Ağı Oluşturun: Hedef pazarda alıcı firmalarla ön anlaşma yapın.
- Finansman Kaynağı Seçin: Eximbank kredileri veya banka akreditifleri kullanılabilir.
- Risk Yönetimi Planlayın: Kur dalgalanmaları ve lojistik aksaklıklara karşı sigorta yaptırın.
- Pazar Araştırmasında Dikkat Edilecek Kriterler:
- Ürün talebi (trend ürünler, hızlı tüketim malları, elektronik, tekstil vb.)
- Rakip fiyatlar ve kar marjı
- Lojistik maliyetler ve navlun ücretleri
- Hedef ülkenin gümrük ve vergi politikaları
| Adım | KOBİ’ler İçin Öneri |
|---|---|
| Pazar analizi | Talep yüksek ürünler seçilmeli |
| Tedarikçi seçimi | Güvenilir ve sürekli mal sağlayabilecek firmalar |
| Alıcı ağı | Pazar araştırması sonrası güvenilir alıcılar |
| Finansman | Eximbank, banka kredileri, akreditif |
| Risk yönetimi | Sigorta, kur farkı planlaması |
Serbest Bölgelerde Transit Ticaret Uygulamaları ve Avantajları
Serbest bölgeler, transit ticaret açısından firmalara önemli avantajlar sunan özel ekonomik alanlardır. Bu bölgelerde yapılan işlemler gümrük vergilerinden muaf tutulur ve esnek ticaret imkânı sağlar. Transit ticaret yapan firmalar, serbest bölgeler üzerinden işlem gerçekleştirerek hem maliyetlerini düşürür hem de uluslararası pazarlara daha hızlı erişim sağlar. Başlıca avantajlar ve Türkiye’deki serbest bölgeler:
- Vergi Avantajı: Serbest bölgelerde transit ticaret işlemleri gümrük vergisi ve KDV’den muaftır.
- Hızlı İşlem: Gümrük prosedürleri daha basittir, süreçler hızlanır.
- Depolama Kolaylığı: Mal geçici süreyle serbest bölgede depolanabilir.
- Uluslararası Ağ: Birden fazla ülke ile eş zamanlı ticari bağlantı kurulabilir.
| Bölge Adı | Bulunduğu İl | Özellikleri ve Avantajları |
|---|---|---|
| Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi | Adana | Enerji ve petrokimya ağırlıklı, liman bağlantılı |
| Antalya Serbest Bölgesi | Antalya | Tekstil, gemi yapımı ve turizm odaklı |
| Avrupa Serbest Bölgesi | Tekirdağ-Çorlu | İstanbul’a yakın, lojistik avantajlı |
| Bursa Serbest Bölgesi | Bursa | Otomotiv yan sanayi ve tekstil |
| Denizli Serbest Bölgesi | Denizli | Tekstil ve mermer sektörü |
| Ege Serbest Bölgesi | İzmir | Türkiye’nin en büyük ve en aktif bölgelerinden |
| Gaziantep Serbest Bölgesi | Gaziantep | Tekstil ve halı üretimi, Orta Doğu’ya açılım |
| İstanbul Atatürk Havalimanı SB | İstanbul | Hava kargo avantajı, lojistik merkez |
| İstanbul Endüstri ve Ticaret SB | İstanbul | Çeşitli sanayi dallarında yoğun faaliyet |
| İstanbul Trakya Serbest Bölgesi | Çorlu (Tekirdağ) | Avrupa’ya yakınlığı ile öne çıkar |
| İzmir Menemen Serbest Bölgesi | İzmir | Seramik, yapı malzemeleri |
| Kayseri Serbest Bölgesi | Kayseri | Mobilya ve tekstil sektörü |
| Kocaeli Serbest Bölgesi | Kocaeli | Petrokimya ve sanayi ürünleri |
| Mardin Serbest Bölgesi | Mardin | Ortadoğu’ya yönelik tarım ve gıda ticareti |
| Mersin Serbest Bölgesi | Mersin | En eski ve en yoğun iş hacmine sahip bölgelerden |
| Rize Serbest Bölgesi | Rize | Karadeniz ticaretine yönelik, sınırlı faaliyet |
| Samsun Serbest Bölgesi | Samsun | Karadeniz ülkelerine yönelik ihracat |
| Trabzon Serbest Bölgesi | Trabzon | Tarihi İpek Yolu üzerinde, Kafkasya’ya açılım |
Fiyatlandırma Stratejisi: Marj, Kur Riski ve Vade Yönetimi
Transit ticarette fiyatlandırma, yalnızca alış ve satış arasındaki farkı belirlemekle kalmaz; aynı zamanda döviz kuru dalgalanmaları ve vadeli ödemeler dikkate alınarak yapılmalıdır. Yanlış hesaplanan bir kur veya uzun vadeli tahsilat, firmayı zarara uğratabilir. Dikkat edilmesi gereken noktalar:
- Marj Yönetimi: Alış ve satış arasındaki fark net kârı belirler.
- Kur Riski: Döviz dalgalanmaları kur farkı gideri veya geliri doğurur.
- Vade Yönetimi: Uzun vadeli ödemelerde faiz ve finansman maliyetleri hesaba katılmalıdır.
| Unsur | Etkisi |
|---|---|
| Marj | Doğrudan kârlılığı belirler |
| Kur Riski | Döviz dalgalanması zarar doğurabilir |
| Vade | Tahsilat ve ödeme dengesini etkiler |
Transit Ticarette Çifte Vergilendirme Riski
Transit ticaretin uluslararası niteliği, bazı durumlarda çifte vergilendirme riskini doğurur. Eğer alıcı veya satıcı ülke, işlemden doğan kazancı kendi ülkesinde de vergilendirmek isterse, Türk firmasının aynı gelir üzerinden iki kez vergi ödemesi gündeme gelebilir. Önlemler:
- Türkiye’nin taraf olduğu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) dikkate alınmalıdır.
- Gelir, yalnızca ticari faaliyet yürütülen ülkede vergilendirilmelidir.
- Vergi dairesine yapılan bildirimlerde, işlemin transit ticaret olduğu açıkça belirtilmelidir.
- Gerekirse mukimlik belgesi alınarak diğer ülkelerde vergi ödemesi önlenebilir.
| Risk Unsuru | Çözüm Yöntemi |
|---|---|
| Aynı gelir için iki ülkenin vergi talebi | ÇVÖA hükümleri uygulanır |
| Yanlış beyan | Mukimlik belgesi ile açıklık sağlanır |
| Belge eksikliği | Faturada “Transit Ticaret” ibaresi |
Transit Ticaret ile İhracat Arasındaki Farklar
Transit ticaret ve ihracat kavramları çoğu zaman birbirine karıştırılsa da aslında işleyiş bakımından farklıdır. İhracatta mal Türkiye’den çıkar ve gümrükten işlem görerek yurtdışına gönderilir. Transit ticarette ise mal Türkiye’ye hiç gelmeden bir ülkeden diğerine yönlendirilir. Farklılıklar:
- İhracatta mal Türkiye gümrük bölgesine girer, transit ticarette girmez.
- İhracat beyannamesi düzenlenir, transit ticarette sadece faturalandırma yapılır.
- İhracatta stok kaydı tutulur, transit ticarette stok hesabı kullanılmaz.
- İhracat KDV istisnasına tabidir, transit ticaret KDV’siz yapılır.
| Kriter | Transit Ticaret | İhracat |
|---|---|---|
| Malın hareketi | Yurtdışından yurtdışına | Türkiye’den yurtdışına |
| Gümrük işlemleri | Transit rejim | İhracat beyannamesi |
| Stok kaydı | Yok | Var |
| KDV durumu | KDV yok | KDV istisnası var |
Transit Ticaret ile Dropshipping Arasındaki Farklar
Dropshipping (stoksuz satış); satıcının ürünü stoklamadan, siparişi tedarikçiye yönlendirip malın doğrudan nihai müşteriye gönderildiği perakende iş modelidir. Transit ticaret ise B2B odaklı al-sat kurgudur; mal genellikle üretici/toptancıdan yabancı müşteriye gider, Türkiye’de iç teslim yoktur. Farklar:
- Transit ticarette Türk firması yurtdışı satıcıdan malı alır ve başka bir yurtdışı alıcıya satar.
- Dropshipping’de ise satıcı, müşteriden sipariş alır ve ürünü doğrudan tedarikçiden müşteriye yönlendirir.
- Transit ticaret kurumsal ticaret ağırlıklı iken, dropshipping genellikle bireysel e-ticaret satıcıları tarafından kullanılır.
- Transit ticarette fatura ve muhasebe kayıtları zorunludur, dropshipping’de ise genelde platform üzerinden işlem yürütülür.
| Kriter | Transit Ticaret | Dropshipping (Stoksuz Satış) |
|---|---|---|
| İşin doğası | B2B al-sat, dış ticaret | E-ticaret/perakende sipariş karşılama |
| Malın akışı | Yabancıdan yabancıya (TR’de teslim yok) | Tedarikçiden nihai müşteriye |
| E-belge | Yabancı müşteriye e-Arşiv (KDV yok) | Müşterinin ülkesi ve “ithalatçı” statüsüne göre faturalama/KDV değişir |
| KDV ve gümrük | KDV’nin konusuna girmez (teslim TR’de değil) | Teslim ülkesine göre KDV/ithalat vergileri doğabilir |
| Gümrük beyannamesi | Yok (GÇB’siz) | Müşteri Türkiye’deyse çoğu senaryoda ithalat doğar; ithalde KDV/gümrük vergileri “kayıtlı ithalatçı”ya bağlıdır |
Transit Ticaret İçin Kullanılabilecek Destek ve Teşvikler
Transit ticaret, Türkiye’nin dış ticaret politikasında önemli bir yer tutmakta ve devlet tarafından doğrudan veya dolaylı teşviklerle desteklenmektedir. Her ne kadar transit ticaret için özel bir teşvik programı bulunmasa da, ihracatçı ve dış ticaret yapan firmalara yönelik sağlanan desteklerden transit ticaret firmaları da yararlanabilmektedir. Başlıca destek ve teşvik alanları:
- Eximbank Kredileri: Transit ticaret yapan firmalar, düşük faizli döviz kredileri ile finansman desteği alabilir.
- KDV İstisnası: Transit ticaret işlemleri KDV’den muaftır, bu da maliyet avantajı sağlar.
- Gümrük Kolaylıkları: Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) olan firmalar transit ticaret işlemlerinde hızlı gümrük geçişi elde eder.
- Turquality ve Marka Destek Programı: Transit ticaret yapan firmalar marka ve pazarlama desteklerinden dolaylı yararlanabilir.
- Sigorta ve Navlun Destekleri: Uluslararası taşımacılıkta devlet destekli sigorta ve navlun teşvikleri uygulanabilir.
| Destek Türü | Sağladığı Avantaj |
|---|---|
| Eximbank Kredileri | Düşük faizli finansman imkânı |
| KDV İstisnası | Vergi maliyetinin azalması |
| Gümrük Kolaylıkları (YYS) | Hızlı ve güvenli gümrük işlemleri |
| Turquality ve Marka Destekleri | Pazarlama ve marka bilinirliği desteği |
| Sigorta & Navlun Teşvikleri | Uluslararası taşıma risklerinin azalması |
Transit Ticaretin Türkiye Ekonomisine Katkısı
Transit ticaret, Türkiye’nin lojistik üs olma hedefi ve dış ticaret hacminin büyümesi açısından stratejik öneme sahiptir. Mal Türkiye’ye girmese bile, Türk firmalarının aracılığıyla yapılan bu ticaret; döviz girdisi, istihdam artışı ve uluslararası ticarette güvenilirlik sağlar. Başlıca katkılar:
- Döviz Kazancı: Satış işlemleriyle ülkeye döviz girdisi sağlanır.
- Lojistik Merkez: Türkiye, Asya–Avrupa arasında ticari köprü konumunu güçlendirir.
- Vergi Geliri: Transit ticaret KDV’den muaf olsa da kurumlar vergisi kazancı sağlar.
- İstihdam: Lojistik, finans, gümrükleme ve muhasebe sektörlerinde dolaylı istihdam yaratır.
- Rekabet Gücü: Türk firmalarının global pazarlarda daha aktif olmasını sağlar.
| Katkı Türü | Ekonomiye Etkisi |
|---|---|
| Döviz girdisi | Ödemeler döviz cinsinden yapıldığından artış sağlar |
| Vergi geliri | Kurumlar vergisi ve damga vergisi |
| Lojistik | Türkiye’nin transit merkez olmasını sağlar |
| İstihdam | Dolaylı iş sahaları oluşturur |
Kârlı ve Yasal Bir Ticaret Stratejisi
Transit ticaret, sermayesiz ya da düşük sermayeli dış ticaret yapmak isteyenler için önemli bir fırsattır. Ancak muhasebe kayıtları, faturalandırma süreci ve KDV beyanları titizlikle yürütülmelidir. Başarılı bir transit ticaret için:
- Çift yönlü sözleşmeler oluşturun
- Her aşamayı belgeleyin (fatura, taşıma belgesi, sözleşme)
- Kur farklarını yönetin
- Profesyonel bir mali müşavirden destek alın
