Yük Taşımak İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Derya30 Kasım 2022

İçindekiler

Yük taşımak; sadece araca mal yükleyip yola çıkmak değildir. İşin görünmeyen yüzünde belgeler vardır: malın hareketini kanıtlayan, bedeli kayıt altına alan, gümrük çıkışlarını mümkün kılan, sigorta kapsamını belirleyen ve denetimde işletmeyi koruyan resmi kayıtlar. Bu rehber; yurt içi–yurt dışı, karayolu–denizyolu–havayolu–demiryolu taşımalarında hangi belgelerin gerektiğini, her belgenin ne işe yaradığını ve yola çıkmadan önce hangi kontrolleri tamamlamanız gerektiğini ayrıntılı biçimde açıklar.

Yük Taşımada Temel Belgeler: Genel Çerçeve

Yük taşımacılığında belgeler; 3 ana amaca hizmet eder: malın hareketini ispat, bedelin kaydı, taşıma/gümrük işlemleri. En yaygın çekirdek set; sevk irsaliyesi (veya e-İrsaliye), fatura (veya irsaliyeli fatura) ve taşıma belgesidir (karayolunda taşıma irsaliyesi/uluslararası karayolunda CMR; denizde konşimento; havayolunda hava konşimentosu; demiryolunda CIM). Bunları gümrük, sigorta, özel izin ve sürücü/araç belgeleri tamamlar.

Sevk irsaliyesi / e-İrsaliye: Malın işletme dışına çıkışını ve miktarını kanıtlar; sevk öncesinde düzenlenir.
Fatura / irsaliyeli fatura: Bedeli kayda alır; teslimde veya kanuni sürede düzenlenir.
Taşıma belgesi: Taşıma hizmetini ve sorumlulukları düzenler (karayolu, deniz, hava, demiryolu farklıdır).
Gümrük evrakı: Beyanname, menşe/tedarik belgeleri, dolaşım belgeleri, TIR karnesi vb.
Sigorta evrakı: Nakliyat (emtia) sigortası ve taşıyıcı sorumluluk (CMR) sigortası poliçeleri.
Ağırlık/ölçüm: Kantar fişi, ambalaj/palet bilgileri, paketleme listesi.
Özel izinler: Gabari dışı, tehlikeli madde, soğuk zincir gibi durumlara özgü izinler.
Sürücü/araç belgeleri: Sürücü belgesi, SRC, psikoteknik; araç ruhsatı, muayene, zorunlu trafik, kasko.

Belge Grubu	Ne İşe Yarar?	Kim Düzenler?	Ne Zaman?
Sevk irsaliyesi / e-İrsaliye	Mal hareketini ispat	Gönderici (bazı durumlarda alıcı)	Sevk öncesi
Fatura	Bedeli kayda alma	Satıcı	Teslimde/kanuni sürede
Taşıma belgesi	Taşıma hizmet ve sorumluluk	Taşıyıcı/lojistik	Yüklemede
Gümrük evrakı	İhracat/ithalat işlemleri	İhracatçı/ithalatçı (gümrük müşaviri)	Gümrükte
Sigorta	Hasar riskini teminat altına alma	Sigortacı/acenteniz	Sevkten önce
Özel izinler	Özel yük koşulları	Gönderici/taşıyıcı	Sevkten önce

Tüm sevklerde aynı dosya seti gerekmez; yükün türü, rejimi (ihracat–ithalat–yurt içi) ve taşıma türüne göre belge kompozisyonu değişir. Operasyonun durumuna uygun asgari seti belirleyin ve standardize edin.

Örnek Senaryolar: Doğru Belgeler

Aşağıdaki örnekler, farklı durumlarda minimum hangi belgelerin gerekli olduğunu gösterir.

Senaryo	Asgari Belgeler	Not
Yurt içi satış	Sevk irsaliyesi/e-İrsaliye, fatura, taşıma irsaliyesi	Teslimde sayım tutanağı faydalı
Depo→şube transfer	Sevk irsaliyesi/e-İrsaliye	Fatura yok, “transfer” notu
E-ticaret gönderisi	Sevk irsaliyesi/e-İrsaliye, kargo evrağı	Kargo fişi mal belgesi yerine geçmez
İhracat (karayolu)	CMR, ticari fatura, paketleme listesi, ATR/EUR.1 (gerekiyorsa)	CMR + gümrük seti
Denizyolu ihracatı	Konşimento, fatura, liste, menşe/dolaşım	Orijinal B/L süreçleri
Tehlikeli madde	SDS, tehlikeli madde beyanı, uygun etiket/ambalaj	Eğitim–ekipman şart
Soğuk zincir	Sıcaklık kayıtları, kalibrasyon, hijyen kayıtları	Teslimde veri çıktısı

Senaryolar örnektir; sektör ve ülke koşullarına göre ilave belge istenebilir. Operasyonun durumuna özel kontrol listesi hazırlayın.

Sürücü-Araç Belgeleri: SRC, Psikoteknik, Ruhsat, Muayene

Sürücü ve araç tarafındaki belgeler; denetimde ilk bakılan dosyalardır. Amaç; sürücünün işe uygunluğunu, aracın trafiğe ve yükün niteliğine uygun olduğunu ve işletmenin taşımacılık faaliyetini yasal zeminde yürüttüğünü kanıtlamaktır. Eksik veya süresi geçmiş bir belge, tüm sevki geciktirebildiği gibi ceza ve sigorta kapsamı kaybı doğurabilir. Bu nedenle sürücü–araç belgeleri için ayrı bir kontrol listesi ve yenileme takvimi şarttır. Kontrol etmeniz gerekenler:

Sürücü yeterliliği: SRC, psikoteknik, sürücü belgesi sınıfı uygun mu?
Araç uygunluğu: Ruhsat, muayene, zorunlu trafik ve varsa kasko güncel mi?
Faaliyet izinleri: İşletmede ilgili yetki belgesi ve araçta taşıma irsaliyesi hazır mı?
Yük türüne uygunluk: Tehlikeli madde, soğuk zincir, gabari dışı gibi durumlarda ek sertifika/ekipman mevcut mu?
Nüsha ve erişim: Belgelerin kopyaları araçta; asılları işletmede erişilebilir mi?

Belge	Kimde Olmalı?	Geçerlilik/Periyot	Kontrol Zamanı
SRC belgesi	Sürücü	Süreli	Yola çıkmadan önce
Psikoteknik raporu	Sürücü	Süreli	Yola çıkmadan önce
Sürücü belgesi (sınıf)	Sürücü	Süreli	İşe atamada ve periyodik
Araç ruhsatı	Araçta	Süresiz (değişiklikte güncel)	Her sevkte
Araç muayenesi	Araçta	Periyodik	Planlı bakım öncesi
Zorunlu trafik (kasko)	Araçta/işletmede	Süreli	Poliçe yenilemede

Sürücü ve araç belgeleri için yenileme tarihlerini tek sayfalık bir tabloya toplayıp ay başında gözden geçirin; gecikmelerin sevki durdurmaması için yedek sürücü/araç planlayın.

Kargo Gönderilerinde Belge Ayrımı: Kargo Fişi vs Sevk Belgesi

Kargo fişi; taşıma hizmetini belgelendirir. Sevk belgesi ise malın işletme dışına çıkışını kanıtlar. İki belge birbirinin yerine geçmez; özellikle ticari sevklerde sevk belgesi olmadan yola çıkmak denetimde yüksek risk doğurur. E-ticaret gönderilerinde de mal hareketi için sevk belgesi zorunluluğu devam eder.

Kargo fişi: Hizmet belgesidir; taşıma bedeli ve takip numarası içerir.
Sevk belgesi (e-İrsaliye/irsaliye): Mal belgesidir; miktar, birim, sevk saati, plaka gibi alanları içerir.
İkisi birlikte: E-ticarette sıklıkla bir arada; kargo fişi sevki ispat etmez.

Belge	Ne Belgeliyor?	Kim Düzenler?	Denetim Karşılığı
Kargo fişi	Taşıma hizmeti	Kargo/lojistik	Hizmet faturası dayanağı
Sevk belgesi	Mal hareketi	Gönderici/alıcı	Belgesiz sevk riskini düşürür

Kargo fişi, malın sevk belgesinin yerine geçmez; ticari sevklerde sevk belgesiz çıkış yapmayın. E-ticaret paketlerinde her iki belgeyi de dosyada tutun.

Yurt İçi Karayolu Taşımacılığı: Zorunlu Belgeler

Yurt içinde karayolu ile taşımalarda çekirdek set bellidir: sevk irsaliyesi/e-İrsaliye, fatura/irsaliyeli fatura, taşıma irsaliyesi (taşıma hizmet belgesi). Ayrıca kantar fişi, teslim tutanağı, sürücü ve araç belgeleri ve faaliyet için gerekli yetki belgesi bulunmalıdır.

Sevk irsaliyesi/e-İrsaliye: Sevk tarihi–saati, plaka–şoför, miktar–birim net olmalı.
Fatura/irsaliyeli fatura: Satışı ve vergiyi kayıtlar; transferlerde fatura gerekmez.
Taşıma irsaliyesi: Taşıma hizmetini ve taraf sorumluluklarını gösterir.
Kantar fişi/paketleme: Ağırlık doğrulaması ve tartım noktası kaydı.
Teslim tutanağı: Teslimde sayım ve hasar notları; iade süreçlerinde kanıt.
Sürücü/araç: Sürücü belgesi, SRC, psikoteknik; araç ruhsat, muayene, zorunlu trafik, kasko.
Faaliyet yetki belgesi: İşletmenin taşımacılık faaliyetini yasal zeminde yürüttüğünü gösterir.

Belge	Zorunluluk	Kim Düzenler?	Kontrol Noktası
Sevk irsaliyesi/e-İrsaliye	Zorunlu	Gönderici	Sevk saati boş değil
Fatura/irsaliyeli fatura	İşleme bağlı	Satıcı	Miktar–satır uyumu
Taşıma irsaliyesi	Hizmet için	Taşıyıcı	Plaka–güzergâh bilgisi
Kantar fişi	Yük türüne bağlı	Kantar işletmesi	Tartım noktası ve saat
Teslim tutanağı	Tavsiye/fiilî	Alıcı–taşıyıcı	Hasar/eksik notu
Sürücü/araç	Zorunlu	Sürücü/işletme	Belgeler geçerli mi?

Sevk belgesi malı, taşıma belgesi hizmeti ispatlar. Kargo fişi veya taşıma irsaliyesi, malın sevk belgesinin yerine geçmez; ikisini de dosyada tutun.

Uluslararası Karayolu (CMR, TIR, Menşe)

Sınır ötesinde karayolu taşımalarında CMR taşıma senedi esastır. Gümrük işlemleri için ticari fatura, paketleme listesi, varış ülkesine göre dolaşım/menşe belgeleri (ör. ATR, EUR.1), TIR Karnesi (TIR rejimi kullanılıyorsa) ve gümrük beyannamesi gerekir. Risklere karşı CMR sorumluluk ve nakliyat sigortalarıyla teminat sağlanır.

CMR: Uluslararası karayolunda taşıma sözleşmesinin yazılı kanıtı.
Ticari fatura & paketleme listesi: Gümrükte malın tanımı ve miktarının dayanağı.
Dolaşım/menşe: Tercihli rejimler ve gümrük vergisi avantajları için.
TIR Karnesi: Transit kolaylığı; güzergâh ve mühür kontrolü.
Sigorta: CMR (taşıyıcı sorumluluğu) + emtia (mal) teminatı birlikte planlanır.

Belge	Ne Sağlar?	Kim Hazırlar?	Not
CMR	Taşıma sözleşmesi/sorumluluk	Taşıyıcı	Çok nüshalı
Ticari fatura	Bedelin kaydı	Satıcı	Para birimi/teslim şekli
Paketleme listesi	Kalem–koli/palet dökümü	Satıcı	Tartım/ölçü bilgisi
ATR/EUR.1/menşe	Vergi avantajı/menşe ispatı	İhracatçı	Oda/kurum onayı gerekebilir
TIR Karnesi	Transit kolaylığı	Taşıyıcı	Mühür–güzergâh disiplini

CMR, malı değil taşıma hizmetini belgelendirir; gümrük işlemleri için ticari evrak seti (fatura, liste, dolaşım/menşe) tam olmalıdır. Teminat için taşıyıcı sorumluluğu ile emtia sigortasını birlikte planlayın.

Denizyolu: Konşimento Türleri ve Banka-Gümrük Evrakları

Denizyolunda konşimento (B/L), malın gemi üzerinde temsilini ve teslim şartlarını belirleyen çekirdek belgedir. Banka tahsil/akreditif işlemlerinde konşimento şartları doğrudan ödeme akışını etkiler. Yanında ticari fatura, paketleme listesi, menşe/dolaşım belgeleri ve sigorta sertifikası bulunur. Hangi konşimento türünün seçileceği; mülkiyet devri, bankacılık şartları ve teslim yöntemiyle ilgilidir. Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler ve konşimento türleri:

Konşimento türü seçimi: Orijinal B/L, telex release, sea waybill farklı teslim mantıklarına sahiptir.
Bankacılık uyumu: Akreditif metniyle konşimento üzerindeki isim/şartlar bire bir örtüşmelidir.
Yük tipi ve konteyner: FCL/LCL senaryosunda konşimento satırları koli/palet ayrımıyla tutarlı olmalıdır.
Sigorta ve sözleşme: CIF/CIP gibi teslim şekillerinde sigorta sertifikası dosyada yer almalıdır.

Tür	Teslim Mantığı	Banka İşlemlerinde Kullanım	Not
Orijinal B/L	Orijinal nüsha ile teslim	Akreditifte yaygın	Mülkiyet devri kontrolü
Telex Release	Orijinal ibraz olmadan serbest bırakma	Kullanılabilir	Banka izni gerekebilir
Sea Waybill	Adına teslim (non-negotiable)	Sınırlı	Hızlı teslim, mülkiyet devri yok

Akreditifli işlemlerde konşimento üzerindeki isim, tarih, yük tanımı ve yükleme/boşaltma limanları akreditif metniyle aynı olmalıdır; küçük bir uyumsuzlukta banka ödeme yapmayabilir.

Demiryolu: CIM/SMGS Belgeleri ve Sınır Geçişi

Demiryolu taşımalarında uluslararası kabul görmüş iki ana belge düzeni bulunur: CIM (Batı/Avrupa ağırlıklı) ve SMGS (Doğu/Avrasya hattı). Güzergâha göre bu rejimlerden biri veya ikisini kapsayan birleşik belgeler kullanılır. Amaç; yükün istasyonlar arasında sorunsuz devrini, gümrükte beyan uyumunu ve hasar/eksiklik durumlarında sorumluluğun izini sağlamaktır. Planlama ipuçları:

Güzergâh seçimi: Hangi sınır kapılarından geçileceği ve hangi rejimin geçerli olduğu önceden netleşmeli.
Ticari evrak uyumu: Ticari fatura, paketleme listesi, gerektiğinde menşe/dolaşım belgeleri hazır olmalı.
Sigorta: Emtia sigortası ve varsa ek sorumluluk teminatı poliçede yazılı olmalı.
Aktarma istasyonları: Vagon devri/numarası, mühür ve tartım kayıtları tutulmalı.

Belge/Rejim	Coğrafya	Kullanım	Not
CIM	Avrupa merkezli hatlar	AB/Avrupa yükleri	Uyumlu gümrük süreçleri
SMGS	Doğu/Avrasya hatları	Bağımsız Devletler Topluluğu	Farklı istasyon prosedürleri

Birleşik güzergâhlarda sınır istasyonunda belge dönüşümü gerekebilir; aktarma kayıtları ve mühür bilgilerini istasyon fişleriyle birlikte dosyalayın.

Soğuk Zincir ve Gıda Taşımacılığı Belgeleri

Soğuk zincirde belge yönetimi; yalnız kimlik doğrulama değil, sıcaklık izlenebilirliği ve hijyen kayıtları ile güvenin kanıtıdır. Gıda, ilaç ve hassas kimyasallar için sevk–teslim arasında sıcaklık verisi, cihaz kalibrasyonları ve araç/ambalaj uygunluğu ispatlanabilir olmalıdır. Zorunlu kayıtlar ve öneriler:

Sıcaklık verisi: Veri kaydedici çıktıları; güzergâh boyunca süreklilik.
Kalibrasyon sertifikaları: Cihazların tarih/saat doğruluğu ve ölçüm güvenirliği.
Araç–ambalaj uygunluğu: Soğutucu sertifikaları, izolasyon raporları, raf/istif kuralları.
Hijyen kayıtları: Yükleme alanı/araç dezenfeksiyonu, haşere kontrolü, personel hijyeni.
Teslimde doğrulama: Alıcıda anlık sıcaklık okuması ve tutanak.

Belge/Kayıt	Amacı	Nasıl Sunulur?
Sıcaklık verisi	Zincirin kırılmadığını kanıtlar	Veri kaydedici çıktısı
Kalibrasyon sertifikası	Ölçüm güvenilirliğini gösterir	Geçerli sertifika
Hijyen kontrol listesi	Uygun yükleme/temizlik	İmzalı form/fotoğraf
Araç uygunluk raporu	Donanım yeterliliği	Servis/sertifika

Teslim noktasında sıcaklık çıktısını ve görsel kanıtları dosyaya ekleyin; iade ve hasar tartışmalarında ilk bakılan kayıt budur.

Tehlikeli Madde (ADR/IMDG/IATA DGR) Belgeleri

Tehlikeli maddelerde belge yükümlülüğü artar: SDS (Güvenlik Bilgi Formu), tehlikeli madde beyanı, sınıflandırma–ambalaj–etiket uyumu, eğitim sertifikaları ve araç/ekipman donanımları denetlenir.

Sınıf–UN numarası: Doğru sınıflandırma ve ambalaj grubu.
SDS: Güncel dilde ve formatta; taşıma moduna uygun uyarılar.
Beyan: ADR/IMDG/IATA kurallarına göre tehlikeli madde beyanı.
Eğitim: Sürücü/personel eğitim sertifikaları ve periyodik yenileme.
Ekipman: Yangın söndürücü, emniyet kitleri, işaretlemeler; araç uygunluğu.

Madde Sınıfı (ör.)	Gerekli Çekirdek Belge	Kritik Not
Yanıcı sıvılar	SDS, tehlikeli madde beyanı	Ambalaj/etiket eşleşmesi
Sıkıştırılmış gazlar	SDS, ekipman listesi	Havalandırma/işaretleme
Aşındırıcılar	SDS, ambalaj uygunluğu	Sızıntı kitleri hazır

Yanlış sınıflandırma, yanlış ambalaj demektir; bu da kazalarda ağır sorumluluk doğurur. SDS’yi güncel tutun, eğitim ve ekipmanı belgelendirin.

Özel Yükler (Gabari Dışı, Ağır Yük) ve Geçiş İzinleri

Standart ölçüleri aşan veya yüksek risk taşıyan yüklerde güzergâh izni, eskort ve köprü/geçit izinleri gerekir. Yükün yükseklik–genişlik–ağırlık değerleri belgeye yazılır; güzergâh üzerindeki kısıtlar önceden hesaplanır.

Güzergâh/geçiş izinleri: Köprü, tünel, kavşak limitleri; izin tarih–saat aralıkları.
Eskort/öncü araç: Emniyet ve yol güvenliği gereği.
Mühendislik raporları: Yük bağlama/dağıtım çizelgeleri.
Araç donanımı: Dingil yükleri, lastik/aks kontrolü.

Özel Durum	Gerekli İzin	Not
Gabari dışı	Güzergâh/eskort	Trafik planı şart
Aşırı ağırlık	Köprü–geçit	Dingil yükü hesabı
Gece taşımaları	Saat kısıtı	İşaretleme/aydınlatma

Güzergâh iznindeki şartları (saat, hız, şerit) belgelere not düşüp sürücüye yazılı tebliğ edin; ihlalde ağır yaptırımlar söz konusu olabilir.

Sigorta, Sözleşme ve Talimat

Hasar ve gecikmelerde hakların korunması için sözleşme metni, yükleme–teslim talimatları ve sigorta poliçeleri dosyada olmalıdır.

Nakliyat (emtia) sigortası: Mal sahibini korur; teminat kapsamı ve istisnalar kontrol edilmeli.
Taşıyıcı sorumluluk (CMR) sigortası: Taşıyıcının sorumluluk limitleri ve istisnalar.
Yükleme–teslim talimatı: Paketleme, istif, yükleme sırası, randevu gibi kurallar.
Hizmet seviyesi hedefleri: Teslim süresi, bildirim kanalları, muhatap listesi.

Belge	Kimi Korur?	Kritik Alan
Emtia sigortası	Mal sahibi	Teminat–muafiyet
CMR sorumluluk	Taşıyıcı	Limit–istisna
Talimat seti	Her iki taraf	Yükleme/teslim kuralları

Hasar olduğunda “kimin sigortası devreye girer?” sorusunun cevabı sözleşme ve poliçelerde yazılıdır; sevkten önce netleştirin.

Gümrük ve Ticari Belgeler: Fatura, Menşe, Paketleme Listesi

İhracat–ithalat hareketlerinde gümrükte istenecek çekirdek set: ticari fatura, paketleme listesi, dolaşım/menşe belgeleri ve beyanname. Banka işlemlerinde ayrıca konşimento/AWB/CMR gibi taşıma belgelerinin asılları veya kopyaları talep edilir.

Ticari fatura: Para birimi, teslim şekli, ödeme şekli doğru yazılmalı.
Paketleme listesi: Koli/palet, brüt–net, ölçü–hacim.
Menşe/dolaşım: Ürün statüsüne göre uygun belge tipi.
Beyanname: Gümrük müşavirliğiyle koordine; tarife kodu doğru.

Belge	Kritik Alan	Hata Riski	Öneri
Ticari fatura	Teslim/ödeme şekli	Yanlış vergi/masraf	Sözleşme ile uyum
Paketleme listesi	Hacim/ölçü	Yanlış navlun	Ürün kartıyla eşleştirme
Menşe/dolaşım	Uygunluk	Vergi kaybı	Oda/kurum teyidi

Menşe ve dolaşım belgeleri aynı şey değildir; rejime göre hangisinin gerektiğini gümrük müşavirinizle teyit edin.

Belgesiz Sevk veya Yanlış Belge Kullanımının Sonuçları

Belgesiz sevk, yanlış belge kullanımı veya elektronik zorunluluğa uymama; denetimde özel usulsüzlük cezaları, sevkin durdurulması ve sigorta teminatında kısıt anlamına gelebilir. Ayrıca stok–fatura kayıtlarında tutarsızlığa yol açarak mali tabloları bozar. İşin özü: her durum için doğru belgeyi, doğru zamanda ve doğru içerikle düzenlemek gerekir. Karşılaşılabilecek sonuçlar:

İdari yaptırımlar: Özel usulsüzlük cezaları, tekrarda artan tutarlar.
Operasyonel gecikme: Araç geri çevrilmesi, teslim süresinin uzaması.
Sigorta sorunları: Belge/koşul eksikliğinde hasar ödemesinde tenzil/ret.
Kayıt uyumsuzluğu: Stok–fatura eşleşmelerinde açıklama yükü, dönem sonu riskleri.
Müşteri memnuniyeti kaybı: Teslim performansının düşmesi.

Risk	Muhtemel Etki	Önlem
Belgesiz sevk	Ceza, araç geri çevrilmesi	Yola çıkış kontrol listesi
Yanlış belge	Uyuşmazlık, ek masraf	Senaryoya göre belge rehberi
Elektroniğe uymama	Ek ceza/uyumsuzluk	e-belge takvimine uyum
Eksik alanlar	Kayıt tutarsızlığı	Zorunlu alan + çift kontrol
Gecikmiş yanıt/teslim kaydı	Mutabakat zorluğu	SLA ve anlık raporlar

Sevke bir gün kala belge dosyasını hazırlayıp sorumlularla kontrol edin; yola çıkış gününde yalnız imza ve nüsha kontrollerini yapın. Bu disiplin, belgesiz veya yanlış belge riskini en düşük seviyeye indirir.

Sıkça Sorulan Sorular

SRC ve psikoteknik olmadan ticari taşıma yapılır mı?

Hayır; sürücünün uygunluğunu belgeleyen bu ikili olmadan denetimde sorun yaşanır ve sevk durdurulabilir, bu yüzden dosyada yer alan yük taşıma belgeleri dışında sürücü yeterlilikleri de eksiksiz olmalıdır.

Araç ruhsatı ve muayenesinin süresi geçtiyse ne olur?

Tespit halinde para cezası ve hatta trafikten men riski doğar; sevk planına almadan önce ruhsat bilgisi ve muayene tarihlerini kontrol ederek yük taşıma belgeleri dışındaki araç evrakını da güncel tutmanız gerekir.

Kargo fişi, sevk belgesinin yerine geçer mi?

Geçmez; kargo fişi taşıma hizmetini ispatlar, malın hareketini ise sevk belgesi kanıtlar ve denetimde yük taşıma belgeleri olarak ayrı ayrı aranır.

e-İrsaliye her gönderide şart mı?

Kapsama ve ciro/alan koşullarına bağlıdır; kapsam içindeyseniz sevkten önce düzenlenir, kapsam dışındaysanız kâğıt irsaliye ile ilerlersiniz, fakat her ikisi de yük taşıma belgeleri setinin çekirdeğidir.

CMR senedi ne işe yarar?

Uluslararası karayolunda taşıma sözleşmesini ve sorumlulukları kanıtlar; gümrükte ticari fatura ve paketleme listesiyle birlikte dosyalanarak yük taşıma belgeleri ile bütünlük sağlar.

Konşimento türü nasıl seçilir?

Orijinal B/L, telex release veya sea waybill seçimi mülkiyet, hız ve banka şartlarına göre yapılır; akreditifli işlemlerde metinle bire bir uyum sağlanmadığında yük taşıma belgeleri tam olsa bile ödeme riske girer.

Demiryolunda CIM ve SMGS farkı nedir?

CIM Avrupa, SMGS Doğu hatlarında geçerlidir; birleşik güzergâhlarda sınır istasyonunda belge dönüşümleri yapılabilir ve bu süreçte yük taşıma belgeleri ile istasyon kayıtlarının uyumu önemlidir.

Soğuk zincirde hangi kayıtlar zorunlu?

Sıcaklık verisi, kalibrasyon sertifikaları, araç uygunluk ve hijyen kayıtları teslimde ibraz edilir; aksi hâlde tazmin ve iade riskleri artar ve yük taşıma belgeleri tek başına yeterli görülmez.

Tehlikeli madde taşırken hangi evraklar gerekir?

SDS, tehlikeli madde beyanı, doğru sınıflandırma ve eğitim sertifikaları ile araç ekipman kayıtları zorunludur; yanlış sınıflandırmada hasar ve ceza riski yükselir, yük taşıma belgeleri kapsamı genişler.

Belgesiz sevke çıkarsam ne olur?

Özel usulsüzlük cezaları, araç geri çevrilmesi, sigorta teminatında kısıt ve müşteri nezdinde güven kaybı yaşanır; bu nedenle yük taşıma belgeleri kontrolünü yola çıkmadan önce tamamlamak şarttır.

Sigorta poliçeleri dosyada olmalı mı?

Evet; emtia sigortası mal sahibini, CMR sorumluluk sigortası taşıyıcıyı korur ve bir hasar halinde hangi teminatın devreye gireceği yük taşıma belgeleri ile birlikte yorumlanır.

Depo→şube transferinde fatura gerekir mi?

Satış olmadığı için fatura şart değildir; sevk belgesi yeterlidir ve açıklamaya “transfer” notu düşülmelidir, böylece yük taşıma belgeleri bütünlüğü korunur.

Parsiyel taşımalarda her firma kendi belgesini mi hazırlar?

Evet; parsiyelde her gönderen kendi kalemleri için yük taşıma belgeleri düzenler, taşıyıcıya toplam liste verilir ve teslimde nüsha–referans numaralarıyla ayrıştırma yapılır.

Yük taşıma belgeleri dijital arşivde ne kadar saklanmalı?

Genelde 10 yıl saklama tavsiye edilir; entegratör/portal ve şirket yedeklerinde erişilebilirlik ile bütünlük testini periyodik olarak doğrulamak gerekir.

Alıcı adresi sevk günü değişirse ne yapmalıyım?

Sevk başlamadan yeni adrese göre belgeyi düzeltip alıcıya yeniden iletin; sevk başladıysa açıklama satırıyla güncelleyin ve teslimde teyit alın, yük taşıma belgeleri referans numarasını değiştirmeyin.

Hasar olursa fotoğraf ve tutanak şart mı?

Evet; fotoğraf, hasar tespit tutanağı ve teslim şerhi birlikte dosyalanır, dosya bütünlüğü için yük taşıma belgeleriyle olay zamanını eşleştirin.

Kantar fişi her yükte zorunlu mu?

Her durumda değil; tartı gereken hallerde kantar fişi istenir, hacimsel yüklerde ölçü–hacim kayıtları yeterli olabilir ve gerektiğinde yük taşıma belgeleri içinde referans edilir.

Sürücü yolda değişirse belgeyi nasıl güncellerim?

Sürücü/plaka değişimini açıklama alanına saatle yazın veya yeni belge oluşturun; yoldaki kontroller için yük taşıma belgeleri PDF çıktısını da güncelleyin.

Soğuk zincirde alıcı sıcaklık verisini kabul etmezse?

Sevk sıcaklık grafiğini, kalibrasyon ve hijyen kayıtlarını dosyaya ekleyin; uyuşmazlık notunu yük taşıma belgeleriyle aynı klasörde saklayın ve iade–tazmin sürecini başlatın.

E-ticarette kargo şirketi sevki yapıyorsa kim düzenler?

Kargo fişi sadece taşıma hizmetini kanıtlar; mal hareketi için yük taşıma belgeleri gönderici tarafından hazırlanır, kargo verileri eşleştirme amaçlı eklenir.

Antrepo çıkışında farklı bir araca aktarma oldu; ne yapmalı?

Aktarma saatini ve yeni plakayı açıklamaya yazın veya ek belge düzenleyin; sınır/terminal geçişlerinde yük taşıma belgeleriyle konteyner ya da vagon numarası bire bir tutmalıdır.

İrsaliyeli fatura varken ayrıca sevk belgesi gerekir mi?

Teslim anında düzenlenip sevki aynı belgeyle kanıtlıyorsanız ayrıca belge gerekmeyebilir; ancak süreçler ayrışıyorsa yük taşıma belgeleri içine ayrı sevk belgesi koymak daha güvenlidir.

Uluslararası taşımalarda hangi sigorta teminatı zorunlu?

Hasar riskini mal için emtia, sorumluluğu ise CMR sigortası karşılar; poliçeleri yük taşıma belgeleri dosyasına ekleyip kapsam–muafiyetleri sevk öncesi kontrol edin.

Denetimden hemen önce dosyayı hızlı nasıl kontrol ederim?

Tek sayfalık kontrol formunda sevk saati, plaka, miktar, imza ve nüshaları doğrulayın; ardından yük taşıma belgeleri referanslarını sipariş ve fatura kayıtlarıyla eşleştirip eksik varsa anında tamamlayın.