Yansıtma Faturası Nedir? Nasıl Kesilir? Muhasebe Kaydı

Yansıtma faturası, ortak masrafı ya da bir başkası adına yapılan harcamayı karşı tarafa aynen yansıtmak için düzenlenen, işletmeler arası mali dengeyi koruyan pratik bir çözümdür. Doğru kurgulandığında nakit akışını rahatlatır, raporlamayı sadeleştirir ve vergisel riskleri azaltır. Bu rehberde yansıtma faturası kesim adımlarını ve muhasebe kayıt örneklerini gösteriyoruz.
Yansıtma Faturası Nedir?
Yansıtma faturası, işletmenin kendi adına yaptığı bir gideri, asıl yüklenicisi olması gereken tarafa belgeye dayalı olarak aktarmasını sağlayan ticari belgedir. Amaç, masrafın ekonomik olarak kim tarafından üstlenilmesi gerekiyorsa, mali kaydın da o tarafa taşınmasıdır. Bu işlem, komisyon veya kâr eklemek anlamına gelmez; kural olarak giderin “aynı tutar ve nitelikte” aktarılmasını hedefler. Yansıtma faturası düzenlerken dayanak belge, sözleşme hükmü ve hesaplama detayları açık şekilde gösterilmelidir. Uygulamada kira, kargo, enerji, yazılım lisansı ve ortak hizmet paylaşımı gibi alanlarda sıkça kullanılır.
- “Aynen yansıtma” ilkesi: kural olarak kâr eklemeyin, masrafı olduğu gibi aktarın.
- Dayanak belgeleri fiş, fatura ve sözleşme ile eşleştirin, açıklamada özetleyin.
- Kimin adına, hangi dönem ve hangi kalemlerin yansıtıldığı net yazılsın.
- KDV, stopaj ve tevkifat etkileri için masraf türüne göre ayrı değerlendirme yapın.
| Kavram | Açıklama | Yansıtma ile İlişki | Dikkat Noktası |
|---|---|---|---|
| Yeniden faturalama | Masrafa pay veya kâr ekleme | Yansıtma değildir | Kâr varsa gelir muhasebesi |
| Masraf paylaşımı | Ortak giderin bölüştürülmesi | Yansıtma kapsamında | Pay anahtarı şart |
| Aracılık hizmeti | Hizmet sunumu ve komisyon | Yansıtma değildir | Farklı KDV/gelir akışı |
Yansıtma Faturası Ne Zaman Kullanılır? Senaryolar ve Sınırlar
Yansıtma, masrafı fiilen bir işletme ödediği hâlde ekonomik yükün diğer tarafta olması gereken durumlarda devreye girer. Ortak alan giderleri, proje bazlı seyahat–konaklama, dağıtım gideri, yazılım lisansı paylaşımı ve altyapı maliyetleri en yaygın örneklerdir. Her yansıtma, sözleşmede tanımlı olmalı ve paylaştırma anahtarına dayandırılmalıdır. Fatura kesmeden önce taraflar vergisel etkileri konuşmalı, özellikle KDV ve stopaj açısından masraf türünü doğru sınıflandırmalıdır. Yansıtma, müşteri kazanma veya hizmet satışı değildir; yanlış amaçla kullanıldığında gelir–gider dengesi bozulur.
- Ortak giderlerde metrekare, kullanıcı sayısı, tüketim veya sipariş adedi bazlı anahtar kurun.
- Proje giderlerinde proje kodu ve tarih aralığını faturada belirtin.
- Üçüncü taraf belgelerini ekleyin; şeffaflık denetimde zaman kazandırır.
- Yansıtma gereksizleştiyse karşılıklı mutabakatla durdurun, eski kayıtları düzeltin.
| Senaryo | Nasıl Yansıtılır | Paylaşım Anahtarı | Özel Dikkat |
|---|---|---|---|
| Ortak ofis gideri | Aylık yansıtma | Metrekare | KDV durumu |
| Kargo ücreti | Sipariş bazlı | Ağırlık/bölge | İade lojistiği |
| Yazılım lisansı | Kullanıcı bazlı | Kullanıcı sayısı | Dönem uyumu |
| Proje seyahati | Masraf fişleri | Proje kodu | Gündelik/limitler |
Yansıtma Faturası Nasıl Kesilir? e-Fatura/e-Arşiv İçin Adım Adım
Fatura kesmeden önce dayanak belgeleri toplayın, hangi kalemlerin aktarılacağını ve dönemlerini netleştirin. e-Fatura veya e-Arşiv sisteminde mal/hizmet satırlarını “masraf yansıtma” açıklamasıyla tek tek yazın, tutarları belgeye uygun girin. Açıklama alanına karşı taraf, tarih aralığı, belge seri–sıra ve paylaştırma anahtarını ekleyin. KDV uygulaması masrafın türüne göre değişebileceğinden satır bazında oran ve istisna kodunu doğru seçin. Fatura numarasını ürettikten sonra belgeleri elektronik arşive bağlayın ve alıcıya zamanında iletin.
- Satır–satır ayrıştırın: kargo, konaklama, yakıt, yazılım gibi farklı oranları ayırın.
- Açıklamayı tek cümlede ama tam yazın: “… tarihli … nolu belgenin … payına isabet eden yansıtması”.
- İade/iptal durumunda düzeltme faturasıyla zinciri şeffaf tutun.
- Eşleşmeyen küçük farklar için mutabakat yapıp düzeltme kaydı oluşturun.
| Adım | Girdi | Kontrol | Çıktı |
|---|---|---|---|
| Belgeleri topla | Fiş/fatura, sözleşme | Dönem ve tutar | Kalem listesi |
| KDV’yi belirle | Kalem türü | Oran/istisna | Satır kodu |
| Faturayı düzenle | e-Fatura/e-Arşiv | Açıklama ve pay anahtarı | Yansıtma faturası |
| Arşivle ve gönder | Eki bağla | UBL–PDF uyumu | Teslim/okunma kaydı |
KDV ve Tevkifat İlişkisi: Yansıtma mı Hizmet Satışı mı?
Yansıtma faturasında KDV, kural olarak dayanak kalemin tabi olduğu rejimi izler; ancak bu durum her masraf türünde aynı olmayabilir. Masrafın niteliği, alıcı–satıcı statüleri ve tevkifat uygulamaları sonucu belirler. Komisyon veya kâr eklerseniz işlem “hizmet satışı”na dönüşebilir ve farklı KDV kodları gerektirebilir. Tevkifat kapsamındaki giderlerde alıcı–satıcı rolü değiştiğinde sorumluluklar farklılaşır; bu yüzden faturayı kesmeden önce kalem türüne göre kontrol şarttır. Tereddütte mali müşavir görüşü almak, ileride çıkabilecek düzeltmelerin maliyetini düşürür.
- Aynı faturada farklı KDV oranı varsa satır bazında uygulayın.
- Kâr/komisyon eklendiğinde “yansıtma” tanımı bozulur; vergisel sınıf değişebilir.
- Tevkifatlı kalemlerde taraf statülerini ve oranları güncel tutun.
- KDV’siz belgenin yansıtılmasında ekonomik içerik önemlidir; açıklamayı detaylandırın.
| Kalem | Tipik Uygulama | Risk | Kontrol Sorusu |
|---|---|---|---|
| Kargo | KDV’li satır | Farklı oran | Taşıyıcı türü? |
| Konaklama | KDV’li/istisna | Yanlış oran | Belge içeriği ne? |
| Yazılım lisansı | KDV’li | Tevkifat | Taraf statüsü ne? |
| Enerji/ortak gider | KDV’li | Pay hatası | Pay anahtarı doğru mu? |
Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? Borç–Alacak Akışı ve Hesap Örnekleri
Yansıtma faturasında amaç, daha önce gider yazılan kalemi karşı tarafa aktarıp ilgili alacağı doğurmaktır. Uygulamada, yansıtılan tutar için “alıcılar” hesabı borçlandırılır, “hesaplanan KDV” ayrılır ve karşılığında ya gider hesabı terslenir ya da “diğer gelir” hesabı kullanılır. Hangi yöntemin seçileceği süreç tasarımına, iç politikanıza ve masrafın önceki kaydına bağlıdır. En doğrusu, gideri yansıtmadan önce “alacak niteliğinde” izleyerek sonra kapatmaktır. Büyük tutarlarda onay zinciri ve açıklama disiplini şarttır.
- Gider önce 770/760 gibi hesaplarda izlendiyse yansıtma sırasında virmanla kapatın.
- Önce “136 Diğer çeşitli alacaklar” gibi bir hesapta izleyip fatura ile 120’ye taşıyın.
- Farklar için 649 gibi “diğer olağan gelir” hesaplarını kısıtlı ve belgeli kullanın.
- KDV’yi 391’de doğru gösterin; iade/iptalde 391’i tersleyin.
| Senaryo | Borç | Alacak | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Doğrudan tersleme | 120 Alıcılar | 770 Genel yönetim giderleri | KDV için 391 eklenir |
| Alacak üzerinden | 120 Alıcılar | 136 Diğer çeşitli alacaklar | Ön izleme yöntemi |
| Gelirle kapatma | 120 Alıcılar | 649 Diğer olağan gelirler | Politika gerektiriyorsa |
| İade/düzeltme | 610/689 uygun hesap | 120–391 ters kayıt | Düzeltme faturası sonrası |
Masraf Yansıtma, Komisyon ve Aracılık Arasındaki Farklar
Masraf yansıtma, ekonomik yükün asıl sahibine aktarımıdır; komisyon veya aracılık ise başlı başına bir hizmet satışıdır. Yansıtma faturasında kâr marjı eklenmez, satır içerikleri dayanak belgedeki nitelikle aynıdır. Komisyon faturasında gelir, hizmet bedeli ve komisyon oranı bulunur; KDV uygulaması yansıtma ile aynı olmayabilir. Aracılık faaliyetinde ise işlem, taraflar arasında hizmet sunumu olarak değerlendirilir; komisyon hesaplanır ve vergisel yükümlülükler farklılaşır. Bu ayrımı doğru yapmak, yanlış sınıflandırmanın doğuracağı vergi ve ceza risklerini önler.
- Yansıtma açıklamasına mutlaka “… masraf yansıtması” ibaresini ekleyin.
- Komisyon veya aracılık varsa ayrı fatura düzenleyin, tutarları karıştırmayın.
- Sözleşmede açık ifade kullanın; denetimde sınıflandırma tartışmaları azalır.
- İç kontrol listesinde “yansıtma mı hizmet mi?” sorusunu zorunlu kılın.
| İşlem Türü | Kâr Eklenir mi | Gelir Doğası | KDV Yaklaşımı | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| Masraf yansıtma | Hayır | Masraf aktarımı | Kalemin doğasına göre | Kargo payı |
| Komisyon | Evet | Hizmet geliri | Hizmet KDV’si | Satış aracılığı |
| Aracılık | Evet | Hizmet geliri | Hizmet KDV’si | Pazaryeri komisyonu |
Örnek Uygulamalar: Kira, Kargo, Yazılım ve Personel Gider Paylaşımı
Gerçek hayatta kalemlerin niteliği ve paylaştırma anahtarı farklıdır. Kira yansıtmasında metrekare esas alınırken, kargoda ağırlık ve bölge, yazılımda kullanıcı sayısı, personel giderinde proje saatleri belirleyici olabilir. Örneklerin hepsinde dayanak belge ve hesaplama şeffaf olmalı, faturada açıkça yazılmalıdır. İade veya iptal gibi durumlarda düzeltme faturası ve ters kayıtla zinciri temiz tutun. Yansıtma sürecini aylık kapama ritmine bağlamak, kayıtların düzenini artırır.
- Kira: “… tarihli kira faturası toplam …; … metrekare payınıza düşen … tutar yansıtılmıştır.”
- Kargo: “… nolu gönderilerin bölge–ağırlık tarifesine göre hesaplanan payınız … tutardır.”
- Yazılım: “… lisansında … kullanıcı için aylık pay …; kullanıcı listesi ekte sunulmuştur.”
- Personel: “… proje kodu için … saat çalışma; saatlik iç maliyet …; toplam pay … tutar.”
| Kalem | Pay Anahtarı | Açıklama İpucu | Kayıt Notu |
|---|---|---|---|
| Kira | Metrekare | Dönem ve metrekare yazılsın | 770 tersleme/136 yöntemi |
| Kargo | Ağırlık–bölge | Gönderi listesi eklensin | Farklar için mutabakat |
| Yazılım | Kullanıcı | Kullanıcı isimleri belirtin | Dönemsellik kontrolü |
| Personel | Çalışma saati | Proje kodu ve saat | Bordro bağlantısı |
Sık Yapılan Hatalar, Riskler ve Kontrol Listesi
En sık hata, kâr eklenmiş yansıtma veya yanlış KDV oranı ile faturalaşmaktır. İkinci sırada, pay anahtarının belgesiz bırakılması ve açıklamanın yetersizliği gelir. Üçüncü olarak, iade–iptal süreçlerinde ters kayıt yapılmaması zinciri bozarak mizanı kirletir. Dördüncü risk, giderin önce doğru hesapta izlenmemesi ve sonradan gelirle kapatılmaya çalışılmasıdır. Basit bir kontrol listesiyle bu hatalar büyük ölçüde önlenebilir.
- Fatura kesmeden önce “yansıtma mı, hizmet mi?” kutucuğunu işaretleyin.
- KDV oranını satır bazında doğrulayın; tevkifat varsa taraf statüsünü kontrol edin.
- Pay anahtarını belgeleyin ve ekleyin; metrekare, kullanıcı, saat gibi kanıtlar ekleyin.
- İade/iptalde düzeltme faturası ve ters kayıt açın; not kısmına sebebi yazın.
| Hata | Sonuç | Önleme | Düzeltme |
|---|---|---|---|
| Yanlış sınıflandırma | Vergi riski | Sözleşme ve kontrol listesi | Düzeltme faturası |
| Hatalı KDV | Ceza/faiz | Satır bazlı kontrol | İstisna kodu düzeltme |
| Belgesiz pay | İtiraz | Ek döküman | Mutabakat tutanağı |
| Ters kayıt yok | Mizan kirlenir | Prosedür | Ters + doğru kayıt |
Sözleşme, Onay ve Arşiv Düzeni: İzlenebilirlik Nasıl Kurulur?
Yansıtma uygulamasında sözleşme, taraf yükümlülüklerini ve paylaşım anahtarlarını yazılı hâle getirir. Onay süreçleri, özellikle yüksek tutarlı yansıtmalarda ikinci bir göz sağlar ve hatayı erken yakalar. Arşiv düzeninde, her yansıtma faturası ilgili dayanak belgeler, hesaplama tablosu ve yazışmalarla birlikte saklanmalıdır. Dijital arşivde dosya adlarını dönem–kalem–taraf bilgisiyle standardize edin. Denetim öncesi örneklem listesi hazırlayıp fatura açıklaması–dayanak belge eşleştirmesini çalıştırın.
- Sözleşmede “yansıtılacak kalemler, oranlar ve sınırlar” açık yazılsın.
- Onay limiti belirleyin; belirli tutar üstü işlemler ikinci onaya tabi olsun.
- Dijital arşivde dosya isimleri standart olsun: “YYYY-AA_Kalem_Taraf_Tutar”.
- Örneklem listesiyle kendinizi test edin; eksik belgeyi kapama öncesi tamamlayın.
| Belge | İçerik | Sorumlu | Saklama Yeri |
|---|---|---|---|
| Sözleşme | Pay anahtarı, kapsam | Satınalma/finans | Dijital arşiv |
| Fatura | Satır ve açıklama | Muhasebe | e-Fatura klasörü |
| Ekler | Dayanak belgelere ait PDF | Operasyon | Masraf klasörü |
| Mutabakat | Tutar ve dönem onayı | Taraflar | Dosya sistemi |
Raporlama ve Göstergeler: Yansıtma Sürecini Nasıl Ölçersiniz?
Yansıtma süreçlerinin sağlığı, birkaç basit gösterge ile düzenli izlenirse hızla iyileşir. “Yansıtma döngü süresi”, “belgesiz kalem oranı”, “düzeltme faturası oranı” ve “itirazlı fatura yüzdesi” yönetim için güçlü sinyaller üretir. Kategori ve taraf bazında bu göstergeleri panoya taşıyın; eşik aşımlarında otomatik uyarı oluşturun. Aylık kapanışta, yansıtılan tutarların gider hesaplarıyla uyumunu ve bakiye hesaplarda bekleyen kalemleri kontrol edin. Sapmalar sıklaşırsa pay anahtarlarını gözden geçirin ve süreç akışını sadeleştirin.
- Döngü süresi hedefi belirleyin; örneğin “belge tarihinden 7 gün içinde yansıtma”.
- Belgesiz kalem oranını %0’a yaklaştırın; eksikse faturayı bekletin.
- Düzeltme faturası oranı yükseliyorsa açıklama ve KDV kontrolünü güçlendirin.
- Bakiye hesapları ay sonunda sıfırlamayı hedefleyin.
| Gösterge | Tanım | Hedef | Aksiyon |
|---|---|---|---|
| Döngü süresi | Belge–fatura gün farkı | ≤7 gün | Akış sadeleştirme |
| Belgesiz oran | Eki olmayan satır | %0–%1 | Fatura bekletme |
| Düzeltme oranı | İade/iptal payı | ≤%2 | Ön kontrol listesi |
| Bekleyen bakiye | 136/120’de gün | ≤15 gün | Mutabakat |





