Stajyer Yasal Maaşı ve Devlet Desteği Uygulaması 2025

Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla stajyer (çırak/kalfa ve zorunlu üniversite veya lise stajyeri) ücretleri; asgari ücret, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve İşsizlik Sigortası Fonu (İŞKUR) destekleri esas alınarak belirleniyor. Bu kapsamlı rehberde, stajyer maaşları için yasal alt sınırlar, devlet desteği, sigorta yükümlülükleri, başvuru adımları, örnek maliyet senaryoları ve SSS bölümleriyle ihtiyacınız olan her ayrıntıyı sunuyoruz.

Stajyer Kimdir? 3308 Kapsamı, Zorunlu–Gönüllü Staj Ayrımı

Stajyer kavramı pratikte üç grupta toplanır: (1) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamındaki aday çırak/çırak ve mesleki eğitim öğrencileri (MESEM dâhil), (2) ortaöğretim kurumlarında işletmede beceri eğitimi yapan öğrenciler, (3) yükseköğretim (üniversite) düzeyinde zorunlu veya gönüllü staj yapan öğrenciler.

• 3308 kapsamı olanlar için ücret, sigorta ve sözleşme hükümleri kanunda açık biçimde düzenlenir.
• Üniversite zorunlu stajları çoğunlukla eğitim kurumunun onayıyla ve belirli gün sayısıyla yürür; ücret asgari sınırla her zaman zorunlu olmayabilir ancak işletmeler rekabetçi olarak ödeme yapmayı tercih eder.
• Gönüllü stajlarda süre, kapsam ve ücret işletme politikası ve öğrenim durumu ile belirlenir; sigorta yükümlülükleri türüne göre farklılık gösterir.

Staj Türleri: Zorunlu, Gönüllü ve Uzun Dönem

Staj türleri, öğrencinin eğitim programı, okul yönetmeliği ve işletme ile yapılan protokol esas alınarak belirlenir. Temel olarak 3 ana kategori vardır:

1. Zorunlu Staj
   • Öğrencinin mezuniyet için yapmak zorunda olduğu staj türüdür.
   • Üniversite veya meslek lisesi yönetmeliklerinde yer alır.
   • Staj süresi, okulun belirlediği gün/saat planına göre uygulanır.
   • Sigorta çoğunlukla okul tarafından yapılır, ücret zorunluluğu ise mevzuata göre değişir.
2. Gönüllü Staj
   • Öğrencinin kendi isteğiyle, mezuniyet şartı olmadan yaptığı stajdır.
   • Çoğu zaman işletme ile doğrudan anlaşılır.
   • Sigorta ve ücret şartları işletmenin politikalarına göre belirlenir.
   • Kariyer gelişimi için avantajlıdır; daha fazla iş tecrübesi sağlar.
3. Uzun Dönem Staj
   • Genellikle 3–12 ay arası süren, haftanın belirli günleri ya da tam zamanlı yapılan stajdır.
   • Özellikle mühendislik, yazılım, finans gibi alanlarda yaygındır.
   • Ücret ödenmesi ve SGK bildirimi çoğunlukla zorunludur.
   • İşletme açısından potansiyel çalışan yetiştirme fırsatı sunar.

2025’te Stajyer Maaşı Nedir? Nasıl Hesaplanır? (Formül, Alt Sınır, Örnekler)

Stajyer maaşı alt sınırı, çoğu statü için net asgari ücret x %30 formülüne dayanır. 2025’te net asgari ücret 22.104,67 TL olduğundan yasal alt sınır 6.631,40 TL’dir. MESEM 12. sınıf (kalfa) öğrencileri için alt sınır %50 olup 11.052,34 TL’dir. Yasal stajyer maaşı:

Statü / Öğrenci Türü	Yasal Alt Sınır Oranı	2025 Alt Sınır Tutarı
Mesleki eğitim/meslek lisesi (9–11. sınıf)	%30	6.631,40 TL
MESEM 12. sınıf (Kalfa)	%50	11.052,34 TL
(Yaygın uygulama) Fen & Mühendislik lisans programları zorunlu uygulamalı eğitim	%35	7.736,63 TL

Stajyer Alım Süreci Nasıl İşler?

Stajyer alımı, planlı yürütülmesi gereken ve hem okul hem işletme iş birliğini gerektiren bir süreçtir. Aşamalar:

1. İhtiyaç Analizi
   • Hangi departmanda, kaç stajyere ihtiyaç olduğunu belirleyin.
   • Stajyerin görev tanımı ve beklentilerini netleştirin.
2. İlan ve Başvuru
   • Okul, kariyer merkezi, online ilan platformları ve sosyal medya üzerinden duyuru yapın.
   • Başvuru kriterlerini (bölüm, sınıf, teknik beceri vb.) açıkça belirtin.
3. Mülakat ve Seçim
   • Teknik bilgi, iletişim yeteneği ve uyum potansiyeline bakın.
   • Gerekiyorsa uygulamalı değerlendirme yapın.
4. Okul–İşletme Protokolü
   • Stajın süresi, çalışma günleri, sigorta ve ücret detaylarını belirleyen protokol imzalanır.
5. Oryantasyon ve Başlangıç
   • İş sağlığı ve güvenliği eğitimi verin.
   • Çalışma alanı, ekipman ve görevleri tanıtın.

Devlet Desteği Uygulaması: Kapsam, Mantık ve Uygulama Pratiği

İşletmeler, özellikle mesleki eğitim (MESEM/3308) kapsamındaki öğrenciler için devlet katkısı ve SGK prim kolaylıkları gibi desteklerden yararlanabilir. Uygulamanın çerçevesi il/ilçe millî eğitim müdürlükleri ve okul/işletme protokolleriyle yürür. Genel pratik:

• Kimler yararlanır? 3308 kapsamındaki öğrencileri işletmesinde beceri eğitimi/staj yaptıran ve gerekli sözleşmeleri imzalayan işyerleri.
• Neye destek verilir? Öğrenciye ödenen ücretin kanundaki alt sınırlar çerçevesinde karşılanması ve/veya işletmelere belirli katkı payı sağlanması; ayrıca sigorta tarafında kolaylık/istisnalar.
• Ödeme akışı: Öğrencinin devam listeleri, yoklama ve bordro kayıtları her ay okul/işletme arasında eşleştirilir; bildirim ve onay sonrası katkı/ödemeler tahakkuk ettirilir.
• Yerel farklılık: İl/ilçe uygulamalarında belge formatları, dönemsel takvim ve muhasebe işleyişi değişebilir.

Stajyer Maaşı Devlet Desteği Ne Kadar?

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında stajyer çalıştıran işletmelere devlet tarafından ücret desteği sağlanabilir. Bu destek, stajyerin statüsüne ve il/ilçe Milli Eğitim Müdürlüklerinin belirlediği oranlara göre değişir. Genel çerçeve:

• Kapsam: Meslek liseleri ve MESEM öğrencileri
• Oran: Alt sınır ücretin belirli bir yüzdesi (örneğin %30 veya %50)
• Ödeme: Aylık olarak işletmelere veya doğrudan öğrenciye yansıtılır
• Belge süreci: Yoklama listesi, sözleşme, bordro ve okul onayı şarttır

Statü	Alt Sınır Oranı
Genel Stajyer	%30
Kalfa (12. sınıf)	%50

Devlet Katkısı ile İşletme Maliyeti Nasıl Azaltılır?

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamındaki stajyerler için devlet tarafından sağlanan katkı, işletmelerin mali yükünü azaltır.

• Uygulama Mantığı:
  • Devlet, stajyerin zorunlu asgari ücretinin belirli bir kısmını karşılar.
  • Bu tutar, her ay okul–işletme–il/ilçe millî eğitim müdürlüğü koordinasyonuyla işletmeye ödenir.
  • Sigorta prim kolaylıkları ve vergi avantajları da sağlanabilir.
• İşletme için Avantajlar:
  • Personel maliyetinin bir kısmı kamu tarafından karşılanır.
  • Uzun vadede stajyerleri yetiştirip kadroya alma imkânı oluşur.
  • İşe alım maliyeti ve oryantasyon süresi kısalır.
• Maliyeti Azaltma Adımları:
  • Stajyerlerin 3308 kapsamına girdiğinden emin olun.
  • Okul ile protokol imzalayın.
  • Aylık yoklama çizelgelerini zamanında onaylatın.
  • Devlet katkısı başvurusunu eksiksiz yapın.

Stajyer Kaç Saat Çalışır?

Stajyerlerin çalışma süresi; yaş grubu, eğitim durumu, staj türü ve okul–işletme protokolünde belirlenen programa göre değişir. Burada temel belirleyici, hem iş sağlığı ve güvenliği (İSG) hem de çocuk ve genç işçilerin korunması hükümleridir. Türkiye’de 18 yaş altındaki stajyerler, “çocuk işçi” (14–15 yaş) veya “genç işçi” (15–18 yaş) kategorisinde değerlendirilir ve bu gruplar için çalışma saatleri sınırlandırılmıştır.

Yaş Grubu	Günlük Üst Sınır	Haftalık Üst Sınır	Fazla Mesai / Gece Çalışması
14–15 yaş (çocuk işçi)	En fazla 7 saat	En fazla 35 saat	Gece çalışması ve fazla mesai yasak
15–18 yaş (genç işçi)	En fazla 8 saat	En fazla 40 saat	Gece çalışması ve fazla mesai yasak
18 yaş ve üzeri	Günlük 11 saate kadar	Haftalık 45 saat	Fazla mesai, İş Kanunu hükümlerine göre uygulanabilir

Stajyer Ücretinde Yemek, Yol ve Yan Haklar

Stajyerlere ödenecek ücret, mevzuatta belirtilen asgari alt sınır üzerinden hesaplanır. Bunun dışında, işletmeler kendi politikalarına göre yemek, yol, konaklama veya diğer sosyal yardımları da sağlayabilir. Önemli noktalar:

• Yemek ve yol yardımı zorunlu değildir, ancak sağlanıyorsa mutlaka sözleşmede belirtilmelidir.
• Yan haklar nakdî (para olarak) veya ayni (yemek kartı, servis hizmeti, yemekhanede ücretsiz öğün) olabilir.
• Nakdî yardımlar, bordroda ayrı kalem olarak gösterilmeli; vergisel istisna sınırları dikkate alınmalıdır.
• Ayni yardımların bedeli bordroya eklenebilir ancak vergi istisna uygulamaları farklılık gösterebilir.

Yaz Dönemi Stajı Nedir?

Yaz dönemi stajı, eğitim döneminin bitmesiyle birlikte genellikle Haziran–Eylül ayları arasında yapılan, öğrencilerin mesleki bilgi ve becerilerini geliştirmeyi hedefleyen uygulamalı eğitim sürecidir. Bu staj, hem zorunlu hem de gönüllü şekilde gerçekleştirilebilir. Öne çıkan özellikler:

• Zorunlu yaz stajı: Okul müfredatının bir parçası olarak yapılır, gün sayısı ve kapsam okul yönetmeliğinde belirlenir.
• Gönüllü yaz stajı: Öğrencinin kendi isteğiyle katıldığı, deneyim kazanma odaklı programdır.
• Süre: 20 iş gününden başlayıp 90 güne kadar çıkabilir.
• Alan uygunluğu: Staj yapılacak işletmenin öğrencinin öğrenim alanıyla uyumlu olması gerekir.

Stajyer İçin Sigorta–SGK Uygulamaları (Statü Bazlı)

Stajyerin sigorta türü ve SGK bildirimi, öğrencinin statüsüne ve staj türüne göre değişir. Temel mantık; öğrencinin iş kazası ve meslek hastalığı riskine karşı korunmasıdır.

Statü / Staj Türü	Sigorta Türü	Bildirim Yapan Taraf	Açıklama
3308 Aday Çırak / Çırak (MESEM, Meslek Lisesi)	Kısa vadeli sigorta kolları (iş kazası–meslek hastalığı)	İşletme	Prime esas kazanç ve gün sayısı programdaki fiilî süreye göre belirlenir. İşsizlik primi alınmaz.
Ortaöğretim Zorunlu Staj	İş kazası–meslek hastalığı sigortası	Okul	Sigorta okul üzerinden yapılır, ücret bordrosu işletmede düzenlenir.
Üniversite Zorunlu Staj	İş kazası–meslek hastalığı sigortası	Üniversite	İşletme sadece ücret ödemesi yapıyorsa bordro düzenler.
Gönüllü / Uzun Dönem Staj (Üniversite)	4/a sigortalılık	İşletme	Çalışma kapsamına göre tam sigortalı işçi gibi işlem yapılır.

Uzaktan ve Hibrit Stajlarda Ücret ve Takip

Uzaktan ya da hibrit stajlarda da statüye uygun alt ücret sınırı korunur. Fark, çalışmanın fiilen işletme ortamında değil, dijital ortamda yürütülmesidir.

1. Ücretlendirme prensipleri:
   • 3308 kapsamındaysa alt sınır NAÜ × %30, kalfa statüsünde NAÜ × %50.
   • Üniversite zorunlu stajlarında ödeme zorunluluğu okul yönergesine göre değişir.
   • Gönüllü/uzun dönem stajlarda ücret işletme politikasına göre belirlenir.
2. Takip yöntemleri:
   • Haftalık görev listesi ve teslim tarihi
   • Günlük/haftalık zaman çizelgesi (timesheet)
   • Online toplantılar ve mentor kontrolü
   • Görev teslimleri ile performans ölçümü
   • KVKK ve bilgi güvenliği kurallarının uzaktan çalışmaya uyarlanması

Eksik Gün, Devamsızlık ve Ücret Kesintisi Hesaplama Yöntemi

Stajyerin aylık ücreti, fiilî çalıştığı gün sayısına göre hesaplanır. Devamsızlık ya da eksik gün olduğunda, kesinti yapılacak tutar günlük ücret üzerinden belirlenir. Hesaplama adımları:

1. Aylık brüt/net stajyer ücreti belirlenir.
   • 3308 kapsamındaki genel stajyer: Net Asgari Ücret × %30
   • Kalfa/12. sınıf öğrencisi: Net Asgari Ücret × %50
2. Günlük ücret bulunur.
   • Aylık ücret ÷ 30 gün = günlük ücret
3. Eksik gün kesintisi hesaplanır.
   • Günlük ücret × devamsızlık günü = kesinti tutarı
4. Fiilî ödeme tutarı hesaplanır.
   • Aylık ücret − kesinti tutarı = ödenecek net tutar

Üniversite Zorunlu Stajlarında Ücret Uygulamaları

Üniversite zorunlu stajları, öğrencinin mezuniyet için yapmak zorunda olduğu stajlardır. Ücret uygulaması, mevzuat ve üniversite yönergesine göre değişir: Uygulama türleri:

• Ücret zorunlu olmayan programlar: İşletme isterse gönüllü olarak ödeme yapar.
• Ücret zorunlu programlar: İşletme, belirlenen alt sınır veya kendi politikası doğrultusunda ödeme yapar.
• Ücret ödenen tüm durumlarda: Bordro düzenlenmeli ve SGK bildirimi statüye uygun yapılmalıdır.

İlk 30 Gün Oryantasyon Planı (Onboarding Yol Haritası)

Stajyerin ilk 30 günü, işe uyum ve verimlilik açısından kritik bir dönemdir. Bu süreç iyi planlandığında hem öğrenme hızı artar hem de motivasyon yüksek tutulur.

1. Hafta – Tanışma ve Uyum
   • Kurum kültürü, misyon ve vizyon tanıtımı
   • İş sağlığı ve güvenliği (İSG) eğitimi
   • Kullanılacak araçlar ve yazılımlar hakkında eğitim
   • Mentor ve ekip arkadaşlarıyla tanışma
2. Hafta – Görev Tanımı ve İlk Çalışmalar
   • Stajyerin sorumlu olacağı görevlerin net olarak aktarılması
   • Küçük çaplı proje veya görevlerin verilmesi
   • Günlük iş akışına dahil edilme
   • Haftalık geribildirim toplantısı
3. Hafta – Sorumlulukların Artırılması
   • Daha kapsamlı görevler verilmesi
   • Görev tamamlama süresinin takip edilmesi
   • İletişim ve takım çalışması yeteneklerinin gözlemlenmesi
4. Hafta – Değerlendirme ve Planlama
   • İlk 1 ayın performans değerlendirmesi
   • Eksik görülen alanlarda ek eğitim planlaması
   • Staj süresinin kalan kısmı için hedeflerin belirlenmesi

Performans Göstergeleri (KPI) ve Değerlendirme Rubriği

Stajyer performansının objektif ölçülmesi için belirli metrikler (KPI) ve değerlendirme ölçütleri kullanılmalıdır. Önerilen KPI’lar ve değerlendirme rubriği (1–5 Puan):

• Görev Tamamlama Oranı: Verilen işleri zamanında bitirme yüzdesi
• İş Kalitesi: Hatalı iş oranı ve revizyon ihtiyacı
• İletişim ve İşbirliği: Takım çalışmasına katkı, açık iletişim
• Öğrenme ve Gelişim: Yeni bilgi ve becerileri uygulamaya geçirme
• Devam ve Disiplin: Çalışma saatlerine uyum, devamsızlık durumu

Kriter	1 (Zayıf)	3 (Orta)	5 (Mükemmel)
Zamanında Teslim	Sürekli gecikme	Çoğunlukla zamanında	Her zaman zamanında
İş Kalitesi	Yüksek hata oranı	Orta düzeyde hata	Neredeyse hatasız
İletişim	Pasif	Kısmen aktif	Proaktif ve etkili
Öğrenme	Dirençli	Uygulamada zorluk	Hızlı ve etkin uyarlama
Disiplin	Düşük uyum	Orta uyum	Yüksek uyum

Stajdan Kadroya Geçiş (Offer-to-Hire) Stratejisi

Başarılı stajyerleri kadroya dahil etmek, hem işveren hem çalışan için uzun vadeli fayda sağlar. Avantajlar ve strateji adımları:

• İşe alım maliyetini düşürür.
• Oryantasyon süresini kısaltır.
• Kurum kültürüne uyumlu personel kazanımı sağlar.
• Değerlendirme: Staj süresince KPI sonuçları ve geri bildirimler analiz edilir.
• Yetenek Uyum Analizi: Stajyerin şirket kültürüne, pozisyon gerekliliklerine ve ekip dinamiklerine uygunluğu ölçülür.
• Karar Toplantısı: Mentor, departman yöneticisi ve İK temsilcisinin yer aldığı toplantıda nihai karar alınır.
• Teklif Hazırlığı: Maaş, yan haklar, çalışma modeli ve pozisyon detayları netleştirilir.
• Teklif Sunumu: Resmi iş teklifinin stajyerle paylaşılması.

Mobbing ve Ayrımcılığa Karşı Koruyucu Mekanizmalar

Stajyerlerin çalışma ortamında mobbing veya ayrımcılığa maruz kalmaması için proaktif önlemler alınmalıdır.

• Temel İlkeler:
  • Sıfır Tolerans Politikası: Her türlü psikolojik baskı, hakaret, dışlama yasaktır.
  • Eşit Fırsat: Cinsiyet, yaş, etnik köken, din, engellilik durumuna bakılmaksızın eşit muamele.
  • Gizlilik: Şikayetler gizli tutulur ve misilleme yapılamaz.
• Koruma Mekanizmaları:
  • Anonim şikayet hattı veya dijital form
  • Düzenli çalışan memnuniyet anketleri
  • Mobbing farkındalık eğitimleri
  • Hızlı inceleme ve çözüm süreci (maksimum 15 iş günü)
• Uygulama Örneği:
  • Bildirim → Ön değerlendirme → Tarafsız komite incelemesi → Karar ve yaptırım
  • Gerektiğinde mentor veya çalışma ortamı değişikliği yapılması

Engelli Öğrenciler İçin Erişilebilir Staj Düzenlemeleri

Engelli öğrencilerin staj süreçlerinde eşit fırsata sahip olmaları için erişilebilirlik ve uyumlaştırma önlemleri alınmalıdır.

• Fiziksel Erişilebilirlik:
  • Rampalar, geniş kapılar ve asansör erişimi
  • Erişilebilir tuvalet ve ortak alanlar
  • Çalışma masası ve ekipman düzenlemeleri
• Dijital Erişilebilirlik:
  • Ekran okuyucu uyumlu yazılımlar
  • Yüksek kontrastlı ekran temaları
  • Alt yazı ve işaret dili desteği olan eğitim materyalleri
• İş Organizasyonu Düzenlemeleri:
  • Esnek çalışma saatleri veya yarı zamanlı staj imkanı
  • Görev tanımının fiziksel kısıtlamalara göre uyarlanması
  • Gerekli ise özel donanım (ergonomik klavye, kulaklık vb.) sağlanması

Yabancı Uyruklu Öğrenciler Stajyer Olarak Çalıştırılabilir mi?

Yabancı uyruklu öğrencilerin staj yapabilmesi, oturma izni, öğrenci belgesi ve çalışma izni muafiyeti gibi yasal şartlara bağlıdır. Temel kriterler:

• Türkiye’de öğrenim gören yabancı öğrenciler, eğitim programı gereği zorunlu staj yapabilir.
• Zorunlu stajlarda çoğu zaman çalışma izni aranmaz, ancak okul–işletme protokolü şarttır.
• Gönüllü veya uzun süreli stajlarda, eğer haftalık çalışma saati tam zamanlıya yakınsa çalışma izni gerekebilir.
• Sigorta yükümlülüğü Türk stajyerlerle aynıdır; statüye göre okul veya işletme tarafından yapılır.

Uluslararası Programlar: Erasmus/Değişim Öğrencilerinde Staj

Erasmus+ ve benzeri değişim programları, öğrencilerin yurt dışında staj yaparak uluslararası deneyim kazanmasını sağlar.

• Erasmus Staj Programı Temel Özellikleri:
  • Süre: 2 – 12 ay arası staj imkanı
  • Hibe: Ülkeye ve programa göre aylık 500 – 800 € arası destek
  • Kapsam: Avrupa Birliği üyesi veya program ülkelerindeki işletmeler
  • Başvuru: Üniversitenin Erasmus ofisi üzerinden yapılır
• Başvuru Süreci:
  • Üniversitenin ilan ettiği başvuru tarihlerini takip etme
  • İngilizce CV ve motivasyon mektubu hazırlama
  • Staj yeri ile anlaşma ve Learning Agreement for Traineeships imzalama
  • Erasmus Dil Sınavı (OLS) ve oryantasyon eğitimine katılım
• Avantajları:
  • Uluslararası iş tecrübesi
  • Dil becerilerinin gelişmesi
  • Kültürlerarası iletişim yetkinliği kazanma
  • CV’de güçlü bir referans oluşturma

Referans Mektubu ve Portföy Hazırlama Şablonu

Staj bitiminde düzenlenen referans mektubu ve portföy, öğrencinin kariyer gelişimi için önemli belgelerdir. İşverenin sağladığı güçlü bir referans, adayın iş başvurularında öne çıkmasını sağlar.

• Referans Mektubu İçeriği:
  • Giriş: Stajyerin adı, staj dönemi ve çalıştığı pozisyon.
  • Görev ve Sorumluluklar: Stajyerin üstlendiği görevlerin kısa özeti.
  • Performans Değerlendirmesi: İş kalitesi, iletişim becerileri, zaman yönetimi gibi güçlü yönler.
  • Sonuç ve Tavsiye: Stajyerin genel başarısı ve işe alınması için tavsiye cümlesi.
• Örnek Başlangıç Cümlesi:
  • “… şirketimizde ../..2025 – ../..2025 tarihleri arasında Dijital Pazarlama Stajyeri olarak görev yapan [Ad Soyad], staj süresince gösterdiği özverili ve disiplinli çalışma ile ekibimize değer katmıştır.”
• Portföy Hazırlama İpuçları:
  • Tamamlanan projeler ve örnek çıktılar
  • Ölçülebilir başarılar (KPI sonuçları, proje istatistikleri)
  • Mentor veya ekip liderinden alınan kısa yorumlar
  • Görseller, raporlar ve sunum örnekleri

Sık Sorulan Sorular