Kat İrtifakı ve Kat Mülkiyeti Ne Demek? Farkları Nelerdir?

Kat irtifakı ve kat mülkiyeti, çok katlı yapılarda bağımsız bölümlerin tapu düzenini anlatan iki ayrı hukuki rejimdir. Kat irtifakı, inşaat sürerken ya da iskan (oturma izni) alınmadan önce, projedeki daire/iş yerlerinin “ileride bağımsız bölüm olacak” şeklinde arsa payına bağlanarak tapuda gösterilmesidir. Kat mülkiyeti ise yapı kullanma izni alındıktan sonra her bağımsız bölümün kesin ve tam mülkiyete dönüştürülmesidir; tapu sayfası bağımsız bölüme açılır, yönetim planı işler, ortak gider–haklar netleşir.
Kat İrtifakı Nedir? (Mantık, Koşullar, Etkileri)
Kat irtifakı; onaylı mimari projedeki bağımsız bölümlerin arsa payı ile ilişkilendirilerek “ileride kat mülkiyetine dönüşmek” üzere kurulmasıdır. Bu aşamada yapı tamamlanmamış olabilir veya tamamlanmış olsa bile iskan alınmamış olabilir. Amaç, satış ve finansman süreçlerinde taraflara güven vermek ve kimin hangi bağımsız bölümü alacağını tapuda açık göstermekti.
- Öne çıkan noktalar
- Tapuda hâlâ arsa esaslı kayıttır; her alıcı arsa payına bağlı “ileride bağımsız bölüm” hakkı taşır.
- Proje değişirse arsa payları ve bağımsız bölüm numaraları güncellenmek zorundadır.
- İskan alınınca kat mülkiyetine çevrilir; çevrilmezse ileride satış, kredi, sigorta ve yönetim süreçlerinde sorun yaşanabilir.
- Uygulama alanları (örnekler)
- Yeni projeler: İnşaatın belirli seviyesine gelmiş projelerde satışlar kat irtifakıyla yapılır.
- Kentsel dönüşüm: Mevcut yapının yıkılıp yeniden yapılmasında geçici dönem için tercih edilir.
- Ticari yapılar: İş merkezi–çarşı projelerinde ön satış dönemi.
Kat Mülkiyeti Nedir? (Tam Mülkiyet, Yönetim ve Haklar)
Kat mülkiyeti; yapı kullanma izni (iskan) alındıktan sonra her bağımsız bölümün ayrı tapu sayfası açılarak tam mülkiyete geçirilmesidir. Bu aşamada yönetim planı devreye girer, ortak yer–tesisler belirlenir, aidat ve gider paylaşım kuralları netleşir. Öne çıkan noktalar:
- Bağımsız bölüm, ayrı tapu olarak satılabilir, rehnedilebilir, kiralanabilir.
- Ortak yerler (merdiven, asansör, çatı, dış cephe, bahçe vb.) ve bunların gider paylaşımı yönetim planıyla somutlaşır.
- Sigorta, bakım, güçlendirme, tadilat gibi başlıklarda oy oranları ve karar usulleri işler.
Kat İrtifakı – Kat Mülkiyeti Farkları
Kat irtifakı, projedeki bağımsız bölümlerin ileride kat mülkiyetine dönüşmesi amacıyla arsa payı üzerinden güvence altına alınmış ön basamaktır; çoğu zaman yapı tamamlanmış olsa bile iskan alınmadan kurulur. Kat mülkiyeti ise iskan sonrası her bağımsız bölüme ayrı tapu sayfası açılarak tam mülkiyete geçilen düzendir; yönetim planı işler, ortak alan–gider–oy oranları kesinleşir. Aşağıdaki farklar, satın alma, kredi, sigorta, aidat ve uyuşmazlıkların çözümü gibi günlük konularda doğrudan sonuç üretir.
| Başlık | Kat İrtifakı | Kat Mülkiyeti | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Hukuki nitelik | Arsa payına bağlı “ileride bağımsız bölüm” hakkı | Bağımsız bölüme tam mülkiyet | Değerleme ve satış güvencesi mülkiyette yüksektir |
| İskan durumu | Çoğunlukla yok | Zorunlu | İskansız yapıda kalıcı oturum risklidir |
| Tapu görünümü | Arsa niteliği, şerhte proje listesi | Her bağımsız bölüm için ayrı sayfa | Banka, sigorta ve alıcı için açıklık sağlar |
| Satış–kredi | Mümkün; sınırlı ve daha temkinli | Tercih edilir, işlemler hızlı | Kredi süreçleri mülkiyette kolaylaşır |
| Yönetim ve aidat | Geçiş hükümleri sınırlı | Yönetim planı tam işler | Gider–oy–yasaklar netleşir, uyuşmazlık azalır |
| Ortak yerler | Tespit var, uygulama esnek | Plan ve tutanakla kesin | Asansör, çatı, cephe, otopark gibi konular netleşir |
| Arsa payı etkisi | İleride revizyon gerekebilir | Kesin tablolarla işler | Hatalı arsa payı, aidat ve oyda adaletsizlik doğurur |
| Sigorta–bakım | Geçici çözümler yaygın | Bina ölçeğinde düzenli | Risk yönetimi mülkiyette daha güçlü |
| Uygun senaryo | İnşaat/ön satış, dönüşüm süreci | Tamamlanmış ve kullanılan binalar | Geçiş gecikirse değer kaybı yaşanır |
- Örnek durumlar ve etkileri
- Ön satış projesi: Kat irtifakıyla satılan daire, alıcıya “hangi bölüm” güveni verir; ancak kredi ve sigorta için çoğu zaman kat mülkiyetine geçiş beklentisi bulunur.
- İskan alınmış ama geçiş yapılmamış bina: Aidat, oy oranları ve ortak alan kuralları belirsiz kalır; satışta pazarlık gücü düşer.
- Arsa payı dengesizliği: Aynı metrekarede, farklı konuma sahip dairelerin eşit arsa payıyla yazılması, ileride gider ve oy paylaşımında çekişme yaratır.
- Yapmanız ve Yapmamanız Gerekenler
- Yap: Satın almadan önce tapu niteliğini, iskan belgesini ve yönetim planını görün.
- Yap: Arsa payı tablosunun metrekare–konum–değer dengesine göre düzenlendiğini doğrulayın.
- Yapma: “Nasıl olsa sonra çevrilir” diyerek kat mülkiyetine geçişi ertelemeyin; değer ve yönetim sorunları birikir.
Kat İrtifakından Kat Mülkiyetine Geçiş Adımları
Geçişin omurgası iskan, yönetim planı ve tapu işlemi üçlüsüdür. Amaç; projeye uygun tamamlanan yapının her bağımsız bölümünü ayrı sayfaya taşıyıp, ortak alan ve gider kurallarını kalıcı hâle getirmektir. Aşağıdaki adımlar, yüklenici–malik–yönetici üçgeninde süreci hızlı ve hatasız ilerletmek için hazırlanmıştır. Adım adım yapmanız gerekenler:
- Projeye uygunluk ve eksikler listesi: Mimari, statik, elektrik–mekanik uygulamaların onaylı projeye uygunluğunu denetleyin; yangın, asansör, otopark, sığınak, çevre düzeni gibi kalemlerin tamamlandığını belgeleyin.
- İskan (yapı kullanma izni): Gerekli teknik dosyayı hazırlayıp başvurun; iskan, mülkiyete geçişin temel şartıdır.
- Arsa payı ve bağımsız bölüm kontrolü: Numara–metrekare–arsa payı uyumunu kontrol edin; revizyon olduysa tabloyu güncelleyin.
- Yönetim planı yazımı: Ortak yer listesi, aidat ve gider paylaşım yöntemi, oy oranları, karar nisapları, kullanım yasakları ve cezai hükümleri açık, ölçülebilir şekilde yazın.
- Toplu başvuru hazırlığı: Malik imzaları, vekâletler, bağımsız bölüm listesi, fotoğraflar ve iskanla birlikte tapu müdürlüğüne başvurun.
- Tapuda tescil: Her bağımsız bölüm için ayrı tapu sayfası açılır; kat mülkiyetine geçiş tamamlanır.
- Sonraki bildirimler: Sigorta poliçeleri, elektrik–su–doğal gaz–iletişim abonelikleri, vergi ve numarataj işlemlerini bağımsız bölüm bazında güncelleyin.
| Aşama | Sorumlu | Gerekli Belgeler/İşlemler | Dikkat Notu |
|---|---|---|---|
| Uygunluk denetimi | Yüklenici/teknik ekip | Onaylı projeler, tutanak, fotoğraf | Proje–fiilî durum farkı varsa düzeltme |
| İskan | Yüklenici/yönetim | Başvuru dosyası, raporlar | İskansız geçiş yapılamaz |
| Arsa payı kontrolü | Malikler/yüklenici | Arsa payı tablosu, bölüm listesi | Değer esaslı denge gözetilmeli |
| Yönetim planı | Malikler/yönetim | Plan metni, ortak yer listesi | Aidat ve oy nisapları net olmalı |
| Tapu başvurusu | Malikler/vekil | İskan, kimlik, vekâlet, liste | İmza ve yetki zinciri eksiksiz olmalı |
| Bildirimler | Yönetim/kat malikleri | Sigorta ve abonelik güncellemeleri | Zamanında yapılmazsa gecikme doğar |
- Uygulamada sık görülen hatalar ve çözümler
- İskan alınmış, geçiş ertelenmiş: Aidatlar, oy nisapları ve ortak alan kararları tartışmalı kalır. → En kısa sürede tapuda geçişi tamamlayın.
- Arsa payı dengesizliği: Eşit metrekare, farklı konum–değerle aynı pay yazılmış. → Değer esaslı düzeltme yapın; aksi halde gider ve oy paylaşımı adaletsiz kalır.
- Yönetim planı: Binanın ihtiyacını karşılamaz. → Asansör, kapalı otopark, ısıtma türü, güvenlik gibi özel başlıkları planınıza özel yazın.
- Proje–fiilî durum uyumsuzluğu: Tapu ve belediye işlemleri tıkanır. → Düzeltme projesi ve onay süreçlerini tamamlamadan başvuru yapmayın.
- Senaryolarla rehber
- Yeni biten konut projesi: İskan alındı; satıcı, kat mülkiyetine geçişi birkaç ay ertelemek istiyor.
- Öneri: Yönetim planını şimdiden yazın, arsa payı ve bölüm listesini dengeleyin, toplu başvuruyu hızlandırın; satışta pazarlık gücünüz artar.
- Karma kullanım (konut–işyeri) bina: Gürültü, otopark ve koku şikâyetleri bekleniyor.
- Öneri: Yönetim planına kullanım saatleri, havalandırma şartları ve otopark paylaşımlarını maddeler hâlinde koyun.
- Kentsel dönüşüm yapısı: Yıkım sonrası yeni proje için ön satış hedefleniyor.
- Öneri: Kat irtifakıyla ön satış yaparken arsa payını değer esaslı düzenleyin; iskan sonrası gecikmeden kat mülkiyetine geçin.
- Yeni biten konut projesi: İskan alındı; satıcı, kat mülkiyetine geçişi birkaç ay ertelemek istiyor.
Konut Satın Alma Aşamasında Nelere Bakmalı?
Evi beğenmek tek başına yetmez; değerini ve güvenliğini belirleyen tapu, iskan, arsa payı, proje uygunluğu ve yönetim planı gibi unsurları yerinde görmek gerekir. Aşağıdaki çerçeve, alım öncesi özenli incelemeyi adım adım yapmanız için hazırlandı. Dikkat edilmesi gerekenler:
- Tapu niteliği: “Kat irtifakı” mı, “kat mülkiyeti” mi? İskan var mı?
- Arsa payı–bağımsız bölüm uyumu: Numara, metrekare, konum ve arsa payı birbiriyle örtüşüyor mu?
- Proje–fiilî durum: Onaylı mimari proje ile sahadaki durum aynı mı? (oda sayısı, balkon, otopark, asansör vb.)
- Yönetim planı: Aidat paylaşımı, ortak yer kuralları, oy oranları size uygun mu?
- Eksik–kusur listesi: Ortak alanlar (çatı, cephe, yangın sistemi, otopark) tamam mı?
- Sigorta ve bakım: Bina sigortası, asansör periyodik bakım tutanakları, ısıtma–tesisat kayıtları güncel mi?
- Gürültü–koku–otopark: Konut–işyeri karması varsa kullanım saatleri ve havalandırma çözümleri yazılı mı?
- Altyapı ve çevre: Ulaşım, okul–pazar, park, zemin yapısı; su baskını–heyelan geçmişi var mı?
| Belge/İnceleme | Neden Önemli | Nasıl Doğrulanır | Uyarı |
|---|---|---|---|
| Tapu niteliği ve şerhler | Mülkiyet rejimi ve kısıtlamalar | Tapu belgesi, şerh sayfası | İpotek, haciz, intifa gibi şerhler satış sonrası da bağlar |
| İskan (yapı kullanma izni) | Kat mülkiyetine geçişin ana şartı | İlgili idare belgesi | İskansız yapıda kalıcı oturum risk ve masraf doğurur |
| Arsa payı tablosu | Oy ve aidat adaleti | Proje–tapu eşlemesi | Dengesiz dağılım ileride uyuşmazlık üretir |
| Onaylı proje | Metrekare ve eklenti uyumu | Mimari proje, keşif | Proje–saha farkı, tapu ve belediyede sorun yaratır |
| Yönetim planı | Aidat, oy oranı, yasaklar | Plan metni | Kopyala–yapıştır plan binaya uymayabilir |
| Asansör–yangın belgeleri | Güvenlik ve sigorta | Periyodik muayene raporları | Süresi geçmiş raporlar ek masraf demektir |
| Bina sigortası | Risk yönetimi | Poliçe ve teminatlar | Eksik teminat, hasarda büyük kayıp doğurur |
- Senaryo örnekleri
- Yeni biten bina, iskan alınmış: Hızla kat mülkiyetine geçilmiş mi? Geçilmemişse, satış pazarlık gücünüz ve kredi kolaylığı azalır.
- Karma kullanım (konut–işyeri): Yönetim planında koku, gürültü, otopark maddeleri yoksa ileride sıkıntı yaşanır.
- Proje–fiilî fark: Balkon kapatılmış, oda eklenmişse önce uygunluk düzeltmesi talep edin; aksi halde tapu işlemleri tıkanabilir.
- Yap: Tüm belgeleri yazılı görün, ekran görüntüsü ve fotokopi alın.
- Yap: Eksik–kusur için teslim tutanağı düzenleyin; tarihli imza alın.
- Yapma: “Nasıl olsa sonra düzelir” diyerek iskan ve arsa payı sorunlarını ertelemeyin.
Satın Alma/Rehin (Kredi) İşlemlerinde Hangi Tapu Tercih Edilir?
Krediyle alımda banka, teminatı güçlü ve hukuki açıdan açık olan taşınmazı ister. Bu yüzden kat mülkiyeti, kat irtifakına göre hem banka hem alıcı açısından tercih edilen tapu türüdür. Kat irtifakıyla da satış ve kredi olabilir, fakat süreç daha temkinli ilerler; iskan ve geçiş taahhüdü aranmaya, ekspertiz raporunda indirim yapılmaya yatkındır. Kredi ve tapu türü:
| Özellik | Kat İrtifakı | Kat Mülkiyeti | Etki |
|---|---|---|---|
| Hukuki netlik | Arsa payına bağlı ön aşama | Bağımsız bölüme tam mülkiyet | Banka açısından güven ve değer daha yüksek |
| İskan | Çoğunlukla yok | Zorunlu | İskansız yapıda kredi zor, sigorta sınırlı |
| Ekspertiz | Daha temkinli değer | Genellikle tam değer | Kredi miktarı ve şartları etkilenir |
| İpotek tesis | Mümkün ama koşullu | Hızlı ve sıradan işlem | Süre ve masraf kat mülkiyetinde düşer |
| Satış sonrası işlemler | Geçiş gecikirse sorun | Düzenli ve şeffaf | Aidat–oy–ortak yer netliği |
- Öneriler
- Tercih: Mümkünse kat mülkiyeti.
- Kat irtifakıyla alımda güvence: Satış sözleşmesine “iskan alınır alınmaz kat mülkiyetine geçiş yapılacağı” ve gecikme halinde yaptırım maddesi ekletin.
- Ekspertiz için hazırlık: Proje–fiilî uyumu, yönetim planı, ortak alan belgeleri ve sigorta poliçelerini dosya yapın; değer düşüşünü önler.
- İpotek süreci: Bankanızdan ipotek evrak listesini önceden alın; vekâlet, kimlik, tapu fotokopisi, yönetim planı, iskan belgesi hazır olsun.
- Senaryo örnekleri
- Yeni proje, kat irtifakıyla satış: Banka kredi verir; ancak iskan ve kat mülkiyetine geçiş için süre ve koşul koyabilir.
- Bitmiş ve iskânlı bina: Kat mülkiyetli daire hem daha kolay kredi alır hem de sigorta–aidat–yönetim süreçleri baştan nettir.
- Geçişi geciken irtifaklı bina: Satış sonrası alıcı, kredi artışı ve sigorta teminatında kısıt görebilir; sözleşmedeki yaptırım maddesi burada devreye girer.
Kentsel Dönüşümde Kat İrtifakı–Kat Mülkiyeti Uygulaması
Kentsel dönüşümde amaç; riskli yapıyı güvenli bir binaya dönüştürürken mülkiyet haklarını şeffaf ve güvenli biçimde korumaktır. Bu süreçte iki aşamalı bir tapu düzeni kullanılır: kat irtifakı (inşaat sürerken arsa payına bağlı “ileride bağımsız bölüm” hakkı) ve kat mülkiyeti (iskanla birlikte her bağımsız bölümün tam mülkiyete geçtiği nihai düzen). Doğru kurgulandığında; satış, kredi, sigorta, aidat ve yönetim kararları sorunsuz işler, bina değeri artar.
| Aşama | Tapu rejimi | Temel belgeler | Not |
|---|---|---|---|
| Tespit–yıkım–ruhsat | Mevcut arsa/irtifak | Tespit, muvafakat, ruhsat | Paylar ve haklar netleştirilir |
| İnşaat–ön satış | Kat irtifakı | Resmî senet, kroki, bölüm listesi | Alıcı, alacağı bölümü tapuda görür |
| Tamamlama–iskan | Kat irtifakı | Muayene–uygunluk raporları | İskan, mülkiyete geçişin eşiği |
| Nihai tescil | Kat mülkiyeti | İskan, yönetim planı, pay tablosu | Her bağımsız bölüme ayrı tapu |
| İşletme–yönetim | Kat mülkiyeti | Karar defterleri, sigorta | Aidat–oy–ortak yer kuralları çalışır |





