Kat İrtifakı ve Kat Mülkiyeti Ne Demek? Farkları Nelerdir?

Kat irtifakı ve kat mülkiyeti, çok katlı yapılarda bağımsız bölümlerin tapu düzenini anlatan iki ayrı hukuki rejimdir. Kat irtifakı, inşaat sürerken ya da iskan (oturma izni) alınmadan önce, projedeki daire/iş yerlerinin “ileride bağımsız bölüm olacak” şeklinde arsa payına bağlanarak tapuda gösterilmesidir. Kat mülkiyeti ise yapı kullanma izni alındıktan sonra her bağımsız bölümün kesin ve tam mülkiyete dönüştürülmesidir; tapu sayfası bağımsız bölüme açılır, yönetim planı işler, ortak gider–haklar netleşir.

Kat İrtifakı Nedir? (Mantık, Koşullar, Etkileri)

Kat irtifakı; onaylı mimari projedeki bağımsız bölümlerin arsa payı ile ilişkilendirilerek “ileride kat mülkiyetine dönüşmek” üzere kurulmasıdır. Bu aşamada yapı tamamlanmamış olabilir veya tamamlanmış olsa bile iskan alınmamış olabilir. Amaç, satış ve finansman süreçlerinde taraflara güven vermek ve kimin hangi bağımsız bölümü alacağını tapuda açık göstermekti.

  • Öne çıkan noktalar
    • Tapuda hâlâ arsa esaslı kayıttır; her alıcı arsa payına bağlı “ileride bağımsız bölüm” hakkı taşır.
    • Proje değişirse arsa payları ve bağımsız bölüm numaraları güncellenmek zorundadır.
    • İskan alınınca kat mülkiyetine çevrilir; çevrilmezse ileride satış, kredi, sigorta ve yönetim süreçlerinde sorun yaşanabilir.
  • Uygulama alanları (örnekler)
    • Yeni projeler: İnşaatın belirli seviyesine gelmiş projelerde satışlar kat irtifakıyla yapılır.
    • Kentsel dönüşüm: Mevcut yapının yıkılıp yeniden yapılmasında geçici dönem için tercih edilir.
    • Ticari yapılar: İş merkezi–çarşı projelerinde ön satış dönemi.

Kat Mülkiyeti Nedir? (Tam Mülkiyet, Yönetim ve Haklar)

Kat mülkiyeti; yapı kullanma izni (iskan) alındıktan sonra her bağımsız bölümün ayrı tapu sayfası açılarak tam mülkiyete geçirilmesidir. Bu aşamada yönetim planı devreye girer, ortak yer–tesisler belirlenir, aidat ve gider paylaşım kuralları netleşir. Öne çıkan noktalar:

  • Bağımsız bölüm, ayrı tapu olarak satılabilir, rehnedilebilir, kiralanabilir.
  • Ortak yerler (merdiven, asansör, çatı, dış cephe, bahçe vb.) ve bunların gider paylaşımı yönetim planıyla somutlaşır.
  • Sigorta, bakım, güçlendirme, tadilat gibi başlıklarda oy oranları ve karar usulleri işler.

Kat İrtifakı – Kat Mülkiyeti Farkları

Kat irtifakı, projedeki bağımsız bölümlerin ileride kat mülkiyetine dönüşmesi amacıyla arsa payı üzerinden güvence altına alınmış ön basamaktır; çoğu zaman yapı tamamlanmış olsa bile iskan alınmadan kurulur. Kat mülkiyeti ise iskan sonrası her bağımsız bölüme ayrı tapu sayfası açılarak tam mülkiyete geçilen düzendir; yönetim planı işler, ortak alan–gider–oy oranları kesinleşir. Aşağıdaki farklar, satın alma, kredi, sigorta, aidat ve uyuşmazlıkların çözümü gibi günlük konularda doğrudan sonuç üretir.

BaşlıkKat İrtifakıKat MülkiyetiSonuç
Hukuki nitelikArsa payına bağlı “ileride bağımsız bölüm” hakkıBağımsız bölüme tam mülkiyetDeğerleme ve satış güvencesi mülkiyette yüksektir
İskan durumuÇoğunlukla yokZorunluİskansız yapıda kalıcı oturum risklidir
Tapu görünümüArsa niteliği, şerhte proje listesiHer bağımsız bölüm için ayrı sayfaBanka, sigorta ve alıcı için açıklık sağlar
Satış–krediMümkün; sınırlı ve daha temkinliTercih edilir, işlemler hızlıKredi süreçleri mülkiyette kolaylaşır
Yönetim ve aidatGeçiş hükümleri sınırlıYönetim planı tam işlerGider–oy–yasaklar netleşir, uyuşmazlık azalır
Ortak yerlerTespit var, uygulama esnekPlan ve tutanakla kesinAsansör, çatı, cephe, otopark gibi konular netleşir
Arsa payı etkisiİleride revizyon gerekebilirKesin tablolarla işlerHatalı arsa payı, aidat ve oyda adaletsizlik doğurur
Sigorta–bakımGeçici çözümler yaygınBina ölçeğinde düzenliRisk yönetimi mülkiyette daha güçlü
Uygun senaryoİnşaat/ön satış, dönüşüm süreciTamamlanmış ve kullanılan binalarGeçiş gecikirse değer kaybı yaşanır
  • Örnek durumlar ve etkileri
    • Ön satış projesi: Kat irtifakıyla satılan daire, alıcıya “hangi bölüm” güveni verir; ancak kredi ve sigorta için çoğu zaman kat mülkiyetine geçiş beklentisi bulunur.
    • İskan alınmış ama geçiş yapılmamış bina: Aidat, oy oranları ve ortak alan kuralları belirsiz kalır; satışta pazarlık gücü düşer.
    • Arsa payı dengesizliği: Aynı metrekarede, farklı konuma sahip dairelerin eşit arsa payıyla yazılması, ileride gider ve oy paylaşımında çekişme yaratır.
  • Yapmanız ve Yapmamanız Gerekenler
    • Yap: Satın almadan önce tapu niteliğini, iskan belgesini ve yönetim planını görün.
    • Yap: Arsa payı tablosunun metrekare–konum–değer dengesine göre düzenlendiğini doğrulayın.
    • Yapma: “Nasıl olsa sonra çevrilir” diyerek kat mülkiyetine geçişi ertelemeyin; değer ve yönetim sorunları birikir.
Kat irtifakı, geçiş için yararlı bir köprüdür; nihai hedef kat mülkiyetine zamanında geçmek olmalıdır.

Kat İrtifakından Kat Mülkiyetine Geçiş Adımları

Geçişin omurgası iskan, yönetim planı ve tapu işlemi üçlüsüdür. Amaç; projeye uygun tamamlanan yapının her bağımsız bölümünü ayrı sayfaya taşıyıp, ortak alan ve gider kurallarını kalıcı hâle getirmektir. Aşağıdaki adımlar, yüklenici–malik–yönetici üçgeninde süreci hızlı ve hatasız ilerletmek için hazırlanmıştır. Adım adım yapmanız gerekenler:

  1. Projeye uygunluk ve eksikler listesi: Mimari, statik, elektrik–mekanik uygulamaların onaylı projeye uygunluğunu denetleyin; yangın, asansör, otopark, sığınak, çevre düzeni gibi kalemlerin tamamlandığını belgeleyin.
  2. İskan (yapı kullanma izni): Gerekli teknik dosyayı hazırlayıp başvurun; iskan, mülkiyete geçişin temel şartıdır.
  3. Arsa payı ve bağımsız bölüm kontrolü: Numara–metrekare–arsa payı uyumunu kontrol edin; revizyon olduysa tabloyu güncelleyin.
  4. Yönetim planı yazımı: Ortak yer listesi, aidat ve gider paylaşım yöntemi, oy oranları, karar nisapları, kullanım yasakları ve cezai hükümleri açık, ölçülebilir şekilde yazın.
  5. Toplu başvuru hazırlığı: Malik imzaları, vekâletler, bağımsız bölüm listesi, fotoğraflar ve iskanla birlikte tapu müdürlüğüne başvurun.
  6. Tapuda tescil: Her bağımsız bölüm için ayrı tapu sayfası açılır; kat mülkiyetine geçiş tamamlanır.
  7. Sonraki bildirimler: Sigorta poliçeleri, elektrik–su–doğal gaz–iletişim abonelikleri, vergi ve numarataj işlemlerini bağımsız bölüm bazında güncelleyin.
AşamaSorumluGerekli Belgeler/İşlemlerDikkat Notu
Uygunluk denetimiYüklenici/teknik ekipOnaylı projeler, tutanak, fotoğrafProje–fiilî durum farkı varsa düzeltme
İskanYüklenici/yönetimBaşvuru dosyası, raporlarİskansız geçiş yapılamaz
Arsa payı kontrolüMalikler/yükleniciArsa payı tablosu, bölüm listesiDeğer esaslı denge gözetilmeli
Yönetim planıMalikler/yönetimPlan metni, ortak yer listesiAidat ve oy nisapları net olmalı
Tapu başvurusuMalikler/vekilİskan, kimlik, vekâlet, listeİmza ve yetki zinciri eksiksiz olmalı
BildirimlerYönetim/kat malikleriSigorta ve abonelik güncellemeleriZamanında yapılmazsa gecikme doğar
  • Uygulamada sık görülen hatalar ve çözümler
    • İskan alınmış, geçiş ertelenmiş: Aidatlar, oy nisapları ve ortak alan kararları tartışmalı kalır. → En kısa sürede tapuda geçişi tamamlayın.
    • Arsa payı dengesizliği: Eşit metrekare, farklı konum–değerle aynı pay yazılmış. → Değer esaslı düzeltme yapın; aksi halde gider ve oy paylaşımı adaletsiz kalır.
    • Yönetim planı: Binanın ihtiyacını karşılamaz. → Asansör, kapalı otopark, ısıtma türü, güvenlik gibi özel başlıkları planınıza özel yazın.
      • Proje–fiilî durum uyumsuzluğu: Tapu ve belediye işlemleri tıkanır. → Düzeltme projesi ve onay süreçlerini tamamlamadan başvuru yapmayın.
  • Senaryolarla rehber
    • Yeni biten konut projesi: İskan alındı; satıcı, kat mülkiyetine geçişi birkaç ay ertelemek istiyor.
      • Öneri: Yönetim planını şimdiden yazın, arsa payı ve bölüm listesini dengeleyin, toplu başvuruyu hızlandırın; satışta pazarlık gücünüz artar.
    • Karma kullanım (konut–işyeri) bina: Gürültü, otopark ve koku şikâyetleri bekleniyor.
      • Öneri: Yönetim planına kullanım saatleri, havalandırma şartları ve otopark paylaşımlarını maddeler hâlinde koyun.
    • Kentsel dönüşüm yapısı: Yıkım sonrası yeni proje için ön satış hedefleniyor.
      • Öneri: Kat irtifakıyla ön satış yaparken arsa payını değer esaslı düzenleyin; iskan sonrası gecikmeden kat mülkiyetine geçin.
Geçişi doğru kurgulamak; mülkiyet değerini artırır, aidat–gider tartışmalarını azaltır ve satış–kredi işlemlerini kolaylaştırır. Zamanında atılan adımlar, yıllar sürecek huzurlu yönetimin temelidir.

Konut Satın Alma Aşamasında Nelere Bakmalı?

Evi beğenmek tek başına yetmez; değerini ve güvenliğini belirleyen tapu, iskan, arsa payı, proje uygunluğu ve yönetim planı gibi unsurları yerinde görmek gerekir. Aşağıdaki çerçeve, alım öncesi özenli incelemeyi adım adım yapmanız için hazırlandı. Dikkat edilmesi gerekenler:

  • Tapu niteliği: “Kat irtifakı” mı, “kat mülkiyeti” mi? İskan var mı?
  • Arsa payı–bağımsız bölüm uyumu: Numara, metrekare, konum ve arsa payı birbiriyle örtüşüyor mu?
  • Proje–fiilî durum: Onaylı mimari proje ile sahadaki durum aynı mı? (oda sayısı, balkon, otopark, asansör vb.)
  • Yönetim planı: Aidat paylaşımı, ortak yer kuralları, oy oranları size uygun mu?
  • Eksik–kusur listesi: Ortak alanlar (çatı, cephe, yangın sistemi, otopark) tamam mı?
  • Sigorta ve bakım: Bina sigortası, asansör periyodik bakım tutanakları, ısıtma–tesisat kayıtları güncel mi?
  • Gürültü–koku–otopark: Konut–işyeri karması varsa kullanım saatleri ve havalandırma çözümleri yazılı mı?
  • Altyapı ve çevre: Ulaşım, okul–pazar, park, zemin yapısı; su baskını–heyelan geçmişi var mı?
Belge/İncelemeNeden ÖnemliNasıl DoğrulanırUyarı
Tapu niteliği ve şerhlerMülkiyet rejimi ve kısıtlamalarTapu belgesi, şerh sayfasıİpotek, haciz, intifa gibi şerhler satış sonrası da bağlar
İskan (yapı kullanma izni)Kat mülkiyetine geçişin ana şartıİlgili idare belgesiİskansız yapıda kalıcı oturum risk ve masraf doğurur
Arsa payı tablosuOy ve aidat adaletiProje–tapu eşlemesiDengesiz dağılım ileride uyuşmazlık üretir
Onaylı projeMetrekare ve eklenti uyumuMimari proje, keşifProje–saha farkı, tapu ve belediyede sorun yaratır
Yönetim planıAidat, oy oranı, yasaklarPlan metniKopyala–yapıştır plan binaya uymayabilir
Asansör–yangın belgeleriGüvenlik ve sigortaPeriyodik muayene raporlarıSüresi geçmiş raporlar ek masraf demektir
Bina sigortasıRisk yönetimiPoliçe ve teminatlarEksik teminat, hasarda büyük kayıp doğurur
  • Senaryo örnekleri
    • Yeni biten bina, iskan alınmış: Hızla kat mülkiyetine geçilmiş mi? Geçilmemişse, satış pazarlık gücünüz ve kredi kolaylığı azalır.
    • Karma kullanım (konut–işyeri): Yönetim planında koku, gürültü, otopark maddeleri yoksa ileride sıkıntı yaşanır.
    • Proje–fiilî fark: Balkon kapatılmış, oda eklenmişse önce uygunluk düzeltmesi talep edin; aksi halde tapu işlemleri tıkanabilir.
    • Yap: Tüm belgeleri yazılı görün, ekran görüntüsü ve fotokopi alın.
    • Yap: Eksik–kusur için teslim tutanağı düzenleyin; tarihli imza alın.
    • Yapma: “Nasıl olsa sonra düzelir” diyerek iskan ve arsa payı sorunlarını ertelemeyin.
En kritik üçlü: iskan, arsa payı uyumu, yönetim planı. Bu üç başlık sağlam ise alım kararınız çok daha güvenli olur.

Satın Alma/Rehin (Kredi) İşlemlerinde Hangi Tapu Tercih Edilir?

Krediyle alımda banka, teminatı güçlü ve hukuki açıdan açık olan taşınmazı ister. Bu yüzden kat mülkiyeti, kat irtifakına göre hem banka hem alıcı açısından tercih edilen tapu türüdür. Kat irtifakıyla da satış ve kredi olabilir, fakat süreç daha temkinli ilerler; iskan ve geçiş taahhüdü aranmaya, ekspertiz raporunda indirim yapılmaya yatkındır. Kredi ve tapu türü:

ÖzellikKat İrtifakıKat MülkiyetiEtki
Hukuki netlikArsa payına bağlı ön aşamaBağımsız bölüme tam mülkiyetBanka açısından güven ve değer daha yüksek
İskanÇoğunlukla yokZorunluİskansız yapıda kredi zor, sigorta sınırlı
EkspertizDaha temkinli değerGenellikle tam değerKredi miktarı ve şartları etkilenir
İpotek tesisMümkün ama koşulluHızlı ve sıradan işlemSüre ve masraf kat mülkiyetinde düşer
Satış sonrası işlemlerGeçiş gecikirse sorunDüzenli ve şeffafAidat–oy–ortak yer netliği
  • Öneriler
    • Tercih: Mümkünse kat mülkiyeti.
    • Kat irtifakıyla alımda güvence: Satış sözleşmesine “iskan alınır alınmaz kat mülkiyetine geçiş yapılacağı” ve gecikme halinde yaptırım maddesi ekletin.
    • Ekspertiz için hazırlık: Proje–fiilî uyumu, yönetim planı, ortak alan belgeleri ve sigorta poliçelerini dosya yapın; değer düşüşünü önler.
    • İpotek süreci: Bankanızdan ipotek evrak listesini önceden alın; vekâlet, kimlik, tapu fotokopisi, yönetim planı, iskan belgesi hazır olsun.
  • Senaryo örnekleri
    • Yeni proje, kat irtifakıyla satış: Banka kredi verir; ancak iskan ve kat mülkiyetine geçiş için süre ve koşul koyabilir.
    • Bitmiş ve iskânlı bina: Kat mülkiyetli daire hem daha kolay kredi alır hem de sigorta–aidat–yönetim süreçleri baştan nettir.
    • Geçişi geciken irtifaklı bina: Satış sonrası alıcı, kredi artışı ve sigorta teminatında kısıt görebilir; sözleşmedeki yaptırım maddesi burada devreye girer.
Özet: Al–sat ve kredi işlemlerinde en sağlıklı tercih kat mülkiyetidir. Kat irtifakıyla alacaksanız, sözleşmeye iskan ve geçiş taahhüdü ile gecikme yaptırımı koyarak riskinizi azaltın.

Kentsel Dönüşümde Kat İrtifakı–Kat Mülkiyeti Uygulaması

Kentsel dönüşümde amaç; riskli yapıyı güvenli bir binaya dönüştürürken mülkiyet haklarını şeffaf ve güvenli biçimde korumaktır. Bu süreçte iki aşamalı bir tapu düzeni kullanılır: kat irtifakı (inşaat sürerken arsa payına bağlı “ileride bağımsız bölüm” hakkı) ve kat mülkiyeti (iskanla birlikte her bağımsız bölümün tam mülkiyete geçtiği nihai düzen). Doğru kurgulandığında; satış, kredi, sigorta, aidat ve yönetim kararları sorunsuz işler, bina değeri artar.

AşamaTapu rejimiTemel belgelerNot
Tespit–yıkım–ruhsatMevcut arsa/irtifakTespit, muvafakat, ruhsatPaylar ve haklar netleştirilir
İnşaat–ön satışKat irtifakıResmî senet, kroki, bölüm listesiAlıcı, alacağı bölümü tapuda görür
Tamamlama–iskanKat irtifakıMuayene–uygunluk raporlarıİskan, mülkiyete geçişin eşiği
Nihai tescilKat mülkiyetiİskan, yönetim planı, pay tablosuHer bağımsız bölüme ayrı tapu
İşletme–yönetimKat mülkiyetiKarar defterleri, sigortaAidat–oy–ortak yer kuralları çalışır
Kat irtifakı, “geçici ama kritik” bir güvencedir. Ne kadar somut yazılırsa, inşaat ilerledikçe o kadar az tartışma yaşanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ön satışta hangi tapu türü daha güvenli görünür?

Genellikle iskan sonrası açılan bağımsız bölüm tapusu alıcı ve banka için daha nettir. Ön satışta ise kat irtifakı, kimin hangi bağımsız bölümü alacağını tapuda göstermesi sayesinde güven sağlar; sözleşmeye “iskan sonrası belirli sürede kat mülkiyetine geçiş” maddesi ekletin.

Bankadan kredi alırken tapu türü kredi miktarını etkiler mi?

Evet. Kat mülkiyetli taşınmazlarda ekspertiz değeri genellikle tam yazılır; kat irtifakında ise ihtiyatlı bir indirim görülebilir. Bu, kullanılabilir kredi tutarını doğrudan etkiler.

Kentsel dönüşüm projesinde arsa payı nasıl adil dağıtılır?

Sadece metrekareye göre değil; konum, cephe, kat seviyesi, kullanım türü ve eklentiler (depo–otopark) birlikte değerlendirilir. Değer odaklı tablo ileride aidat ve oy paylaşımında kavga riskini azaltır.

İskan alınmış ama kat mülkiyetine geçilmemiş; ne sorun çıkar?

Aidat ve oy nisapları belirsiz kalır, sigorta teminatları sınırlı olabilir, satış ve kredi süreçleri yavaşlar. Çözüm, yönetim planını hazırlayıp toplu tescille kat mülkiyetine geçmektir.

Satın alacağım dairenin arsa payını nasıl kontrol ederim?

Tapu kayıtları ve arsa payı tablosunu isteyin; bağımsız bölüm numarası, metrekare ve konumla eşleşip eşleşmediğini kontrol edin. Şüphe varsa değer esaslı revizyon talep edilebilir.

Ön satış yaptım; proje revize olduysa haklarım ne olur?

Revizyon arsa payı ve bağımsız bölüm dağılımını etkilediyse güncel liste ve kroki düzenlenmelidir. Sözleşmede “revizyon olursa eşdeğer bölüm ve pay verilir” maddesi bulunması güven sağlar.

Aidat paylaşımı neye göre belirlenmeli?

Yönetim planında açıkça yazılmalı. Arsa payına göre, bağımsız bölüm niteliğine göre veya karma yönteme göre yapılabilir; binanın gerçek kullanımına uyan yöntemi seçin.

Karma kullanım (altı dükkân, üstü konut) binada çatışmaları nasıl önlerim?

Yönetim planına koku–gürültü–çalışma saatleri, havalandırma ve otopark hükümlerini maddeler halinde koyun. Böylece konut ve işyeri ihtiyaçları dengelenir.

Kat irtifakı uzun süre kat mülkiyetine çevrilmezse değer kaybı olur mu?

Olur. Alıcı ve bankalar net tapuyu tercih eder; belirsizlik satış hızını ve pazarlık gücünü düşürür. İskan sonrası gecikmeden kat mülkiyetine geçiş önerilir.

İpotek tesisinde hangi tapu türü işlem hızını artırır?

Kat mülkiyeti. İpotek tesisi standart ilerler; kat irtifakında ise banka ek şartlar ve ek inceleme isteyebilir.

Proje–fiilî durum farkı varsa tapuda ne yaşanır?

Tescil ve iskan süreçleri tıkanır, satış ve kredi işlemleri gecikir. Düzeltme projesiyle fiilî durumun projeye uygun hale getirilmesi gerekir.

Kentsel dönüşümde ön satış yapmadan önce hangi belgeleri görmeliyim?

Onaylı mimari proje, arsa payı–bağımsız bölüm listesi, yükleniciyle yapılan sözleşme, teminat bilgisi ve kat irtifakı kurulmuşsa resmî senet–krokiyi görün. İleride kat mülkiyetine geçiş takvimini yazılı isteyin.

Yönetim planını sonradan değiştirmek kolay mı?

Değişiklik, planın öngördüğü oy oranlarına bağlıdır ve genellikle zordur. Başta binaya özgü, ayrıntılı ve uygulanabilir bir plan hazırlamak en sağlıklısıdır.

Daireyi kiraya vereceğim; tapu türü kiralamayı etkiler mi?

Kat mülkiyetinde süreç nettir. Kat irtifakında kiralama mümkündür ancak iskan ve ortak alanların tamamlanmamış olması sigorta ve sorumluluklarda belirsizlik yaratabilir.

Asansör ve yangın belgeleri neden satın almadan önce istenir?

Güvenlik ve sigorta teminatları bu belgelere dayanır. Süresi geçmiş veya eksik belgeler ileride ek maliyet ve risk doğurur.

Arsa payı eşit ama dairelerin değeri farklı; ne yapmalı?

Eşit metrekare, eşit değer anlamına gelmez. Konum–cephe–kat farkı nedeniyle paylar güncellenmeli; aksi halde aidat ve oy adaletsizliği doğar.

Kentsel dönüşümde eklentiler (depo, otopark) nasıl korunur?

Kat irtifakı kurulurken krokiye ve listeye açıkça yazın; iskan sonrası kat mülkiyetine geçerken aynı eklentiler bağımsız bölümlere bağlı şekilde tescil edilir.

Ekspertiz raporunda değeri düşüren yaygın kusurlar nelerdir?

Proje–fiilî uyumsuzluk, iskan yokluğu, eksik ortak alan, arsa payı dengesizliği ve genel nitelikte yönetim planı. Bu başlıkları alımdan önce düzeltmeye çalışın.

Satış sözleşmesine hangi koruyucu maddeler eklenmeli?

İskan sonrası belirli sürede kat mülkiyetine geçiş, gecikme halinde yaptırım, arsa payı–bölüm listesi güncelliği, ayıplı imalata karşı garanti–onarım hükümleri ve teminat düzeni yer almalı.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu