Ordino Nedir? Lojistikte Ordino Belgesi Nasıl Alınır?
Ordino, özellikle denizyolu ithalatında en çok tartışılan, kimi zaman da “gizli maliyet” olarak görülen belgelerden biridir. Konteynerin liman sahasından çıkmasına izin verilmesi, çoğu zaman bu küçük ama kritik belgenin doğru ve zamanında düzenlenmesine bağlıdır. Lojistik zincirinde ordino sürecini bilmeyen ithalatçı, hem zaman hem para kaybedebilir. Aşağıda “Ordino nedir, lojistikte ne işe yarar, ordino belgesi nasıl alınır, ücreti nasıl hesaplanır?” sorularını adım adım bulabilirsiniz.
Ordino Nedir? Lojistikte Ne Anlama Gelir?
Ordino, denizyolu ile gelen yükün gerçek ve yetkili alıcısına teslim edilmesi için taşıyan veya acentesi tarafından liman/terminal işletmesine verilen yazılı teslim talimatıdır. Kısaca, “Bu konşimentoya konu yük şu kişiye teslim edilebilir” diyen, yükün serbest bırakılmasına yarayan bir yetkilendirme belgesidir. Konteynerin sahadan çıkışı, çoğu durumda ordino kaydı üzerinden yürür. Ordino belgesinin temel işlevlerini şöyle özetleyebiliriz:
- Konşimentoda adı yazan alıcının kim olduğunu liman ve terminale resmen bildirir.
- Hangi konteynerların, hangi gemi ve seferle geldiğini netleştirir.
- Yükün teslim edileceği firma veya gümrük müşavirini açıkça gösterir.
- Taşıyanın, “malları bu kişiye teslim edin” şeklindeki iradesini kayıt altına alır.
- Teslim sorumluluğunun kimden kime geçtiğinin ispatında önemli bir dayanak oluşturur.
Ordino Belgesi Hangi İşlemlerde Kullanılır?
Ordino en çok, denizyolu ile gelen konteynerlerin liman veya iç terminalden çekilmesi sırasında kullanılır. Ancak yalnız konteyner değil, genel yük, dökme yük veya proje taşımalarında da taşıyan ile alıcı arasında “teslim izni” anlamına gelen benzer belgeler düzenlenebilir. Bazı hatlarda klasik kağıt ordino yerine tamamen elektronik kayıtlar kullanılmakla birlikte mantık değişmez. Ordino belgesinin öne çıktığı başlıca işlem türleri:
- İthalat konteynerlerinin liman sahasından çekilmesi.
- Serbest bölge ya da iç terminale aktarılan yüklerin alıcıya teslimi.
- Transit taşımalar sonrası varış ülkesinde nihai alıcıya teslim işlemleri.
- Boş konteynerin hangi sahaya, hangi firmaya iade edileceğinin bildirilmesi.
- Bazı durumlarda, gümrükte el değiştiren mallarda yeni alıcıya teslim talimatı.
Ordino Belgesinde Hangi Bilgiler Yer Alır?
Ordino; taşımanın kim tarafından yapıldığını, yükün hangi seferle geldiğini, kime teslim edileceğini ve hangi konteynerleri kapsadığını gösteren kısa ama yoğun içerikli bir belgedir. Tutarsız veya eksik doldurulmuş bir ordino, terminal kayıtlarıyla uyuşmadığında teslim sürecinde ciddi aksaklıklar doğurabilir. Ordino belgesinde genellikle aşağıdaki bilgiler bulunur:
| Bilgi | Açıklama |
|---|---|
| Taşıyan/acentenin adı | Ordinoyu düzenleyen firma veya acente unvanı |
| Alıcı bilgileri | Yükü teslim alacak ithalatçı veya yetkili kişi/kurum |
| Konşimento numarası | Hangi konşimentoya ait olduğunu gösterir |
| Gemi ve sefer bilgisi | Yükün geldiği gemi adı ve sefer numarası |
| Konteyner numarası | Konteynerli taşımada her konteynerin numarası |
| Yük tanımı | İlgili konşimentodaki kısa mal tanımı |
| Teslim yeri | Liman, iç terminal veya depo adı |
| Tarih ve imza-kaşe | Ordino düzenleme tarihi ve yetkili imzası |
Ordino Belgesi Örneği ve Dikkat Edilecek Hususlar
Her şirketin kendi tasarımına göre ordino şablonu olsa da, içerik olarak büyük ölçüde benzer alanlar içerir. Aşağıdaki örnek, temel mantığı gösteren sade bir metin taslağıdır; kendi şirket antetli kâğıdına uyarlayıp alanları ihtiyacına göre çoğaltıp azaltabilirsin. Örnek ordino metni:
- Ordino No: [ ]
- Tarih: [ ]
- Taşıyan/Acenta: [Firma Adı]
- Alıcı: [İthalatçı Firma Adı – Vergi No]
- Konşimento No: [ ]
- Gemi Adı / Sefer No: [ ]
- Konteyner No: [ ]
- Yük Tanımı: [Kısa mal tanımı]
Teslim Yeri: [Liman / İç Terminal / Depo Adı]
Yukarıda bilgileri yer alan konşimentoya konu yükün, belirtilen alıcıya veya alıcının yazılı olarak yetkilendirdiği temsilcisine teslim edilmesinde herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. Gerekli gümrük işlemlerinin tamamlanması kaydıyla yükün teslimi için ilgili terminale işbu ordino ile talimat verilmiştir.
- Taşıyan/Acenta
- Unvan: [ ]
- Yetkili İmza/Kaşe: [ ]
- Ordino örneğini kullanırken dikkat edilecek noktalar:
- Şablonu mutlaka kendi şirket/hat uygulamalarına göre güncelle.
- Alıcı unvanı ve vergi numarasını gümrük beyannamesi ile uyumlu yaz.
- Konşimento ve konteyner numaralarında bir harf bile hataya izin verme.
- Teslim yeri ve tarih alanlarını boş bırakma; tartışma doğurabilir.
Ordino Belgesi Nasıl Alınır? Adım Adım Süreç
İthalatçı veya gümrük müşaviri, ordinoyu doğrudan taşıyan firmanın acentesinden alır. Uygulamada çoğu zaman önce navlun ve yerel masraflar ödenir, ardından acente hem kendi sisteminde hem liman sisteminde ordino kaydını oluşturur ve belgeyi (kağıt veya elektronik) alıcıya sunar. Bazı hatlarda yalnızca elektronik ordino numarası verilir ve liman bu kayıt üzerinden teslim yapar. Ordino alma sürecini pratik olarak şöyle adımlayabiliriz:
- Konşimento ve diğer taşıma belgeleriyle birlikte ilgili acenteye başvuru yapılır.
- Navlun, yerel masraflar ve ordino bedeli gibi acente kalemleri tahsil edilir.
- Acenta, konşimento bilgilerini kontrol ederek ordinoyu düzenler.
- Liman veya terminal sistemine, hangi konteynerlerin hangi firmaya teslim edileceği kaydedilir.
- Ordino belgesi kağıt olarak veya elektronik formatta ithalatçıya/gümrük müşavirine iletilir.
- Gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra, liman bu kayıt üzerinden konteyneri ilgili kişiye teslim eder.
Ordino Ücreti Nedir? Hangi Masrafları Kapsar?
Ordino ücreti; taşıyan veya acentesi tarafından, yükün teslim talimatının hazırlanması ve liman sistemine işlenmesi karşılığında alınan hizmet bedelidir. Çoğu dosyada navlun faturası dışında, “yerel masraflar” veya “acente masrafları” içinde ayrıca görülür. Tutar; hat, acente, liman ve hatta ülkeye göre değişebilir ve bazen tartışma konusu olabilir. Ordino ile bağlantılı genel maliyet kalemlerini şöyle düşünebiliriz:
| Masraf Türü | Kim Tarafından Kesilir? | Not |
|---|---|---|
| Ordino bedeli | Taşıyan veya acentesi | Teslim talimatı ücreti |
| Belge düzenleme ücreti | Acenta | Evrak ve kayıt işlemleri |
| Liman hizmet bedeli | Liman işletmesi | Terminal kullanım masrafları |
| Ardiye ve bekleme | Liman / depo | Gecikme olursa devreye girer |
Ordino Olmadan Konteyner Teslim Alınabilir mi? Riskler Nelerdir?
Genel uygulamada ordino veya benzeri teslim talimatı olmadan konteyner sahadan çıkmaz. Bazı hatlarda kağıt ordino yerine yalnızca elektronik kayıt bulunsa da, terminal sisteminde “teslim izni” kaydı oluşturulmamış bir konteyneri alıcıya vermek hem liman hem taşıyan açısından ciddi sorumluluk doğurur. Bu nedenle istisnai ve dava konusu olabilecek haller dışında ordinosuz teslim, uygulamada tercih edilmez. Ordino olmadan teslim almaya çalışmanın başlıca riskleri:
- Liman veya iç terminal, sistemde teslim izni olmadığından konteyneri sahadan çıkarmaz.
- Bekleme süresi uzadıkça ardiye ve sahada bekleme ücretleri hızla yükselir.
- Yanlış kişiye teslim halinde, hem taşıyan hem liman ağır tazminat riskleriyle karşılaşabilir.
- Gümrük idaresi nezdinde belge uyumsuzluğu tartışma konusu olabilir.
- İthalatçı ile taşıyan arasında uzun süren uyuşmazlıklar ve dava süreçleri yaşanabilir.
Ordino ile Konşimento, Varış Bildirimi ve Teslim Fişi Arasındaki Farklar
Ordino çoğu kez başka lojistik belgelerle karıştırılır. Oysa her belgenin işlevi ve hukuki niteliği farklıdır. Konşimento; taşıma sözleşmesini ve yük üzerinde tasarruf hakkını gösteren ana belgedir. Varış bildirimi; yükün limana geldiğini haber veren bir bilgilendirme yazısıdır. Antrepo teslim fişi veya depo teslim fişi ise, yükün depodan alıcıya fiilen teslim edildiğini gösterir. Ordino, bu zincirin ortasında yer alır; konşimentodan sonra, fiili teslimat öncesinde devreye giren teslim talimatıdır. Ordino ile diğer belgeler arasındaki farkları özetlemek gerekirse:
| Belge Türü | İşlevi |
|---|---|
| Konşimento | Taşıma sözleşmesi ve yük üzerinde tasarruf hakkını gösterir. |
| Ordino | Yükün belirli alıcıya teslim edilmesi için talimat verir. |
| Varış bildirimi | Yükün limana/terminalde hazır olduğunu haber verir. |
| Teslim fişi | Yükün depodan alıcıya fiilen teslim edildiğini kayda alır. |
Ordino Belgesi Düzenlenirken Sık Yapılan Hatalar
Ordino çoğu zaman “rutin bir evrak” gibi görüldüğü için hızlıca hazırlanır; ancak küçük bir yazım hatası bile liman sisteminde eşleşme sorununa ve gereksiz beklemelere yol açabilir. Özellikle unvan değişikliği, adres farklılığı veya yükün alıcı değiştirmesi gibi durumlarda ordino dikkatle kontrol edilmelidir. Uygulamada ordino düzenlenirken sık görülen hatalar:
- Alıcı unvanı, vergi numarası veya adres bilgilerinin eksik ya da eski kalması.
- Konşimento numarasının yanlış yazılması veya başka dosyayla karışması.
- Kapsanan konteyner numaralarından birinin eksik bırakılması veya hatalı girilmesi.
- Gümrük müşavirinin unvanının yanlış yazılması, vekaletle uyuşmayan bilgiler.
- Teslim limanı veya terminal adının yanlış seçilmesi, sahada karışıklık yaşanması.
- Elektronik ordino sistemine işlenen bilgilerle kağıt belgedeki kayıtların uyuşmaması.
İthalatçı için Ordino Yönetiminde Öneriler
Ordino süreci doğru yönetildiğinde, konteynerin limanda gereksiz beklemesinin önüne geçilir ve tüm maliyetler öngörülebilir hale gelir. Özellikle düzenli ithalat yapan firmalar için ordino, takip edilmesi gereken ayrı bir kontrol başlığı olmalıdır. Her dosyada hangi acentenin, hangi ücret ve kur üzerinden ordino düzenlediğinin kaydını tutmak, sonraki sözleşme ve pazarlıklarda büyük avantaj sağlar. İthalatçı ve gümrük müşavirleri için öneriler:
- Navlun teklifi alırken ordino ve diğer yerel masrafları baştan yazılı şekilde netleştirin.
- Her dosya için ayrı “ordino takip tablosu” oluşturarak acente, ücret, tarih ve konteyner numaralarını kaydedin.
- İmkan varsa belgeleri acenteden elektronik ortamda talep edip dosyalayın, kaybolma riskini azaltın.
- Konşimento da dahil tüm belgeleri ordino talebi öncesinde kontrol ederek tek seferde düzeltme yapılmasını sağlayın.
- Liman ve terminal sistemlerinde görülen ordino kaydı ile elinizdeki belgeyi karşılaştırmayı alışkanlık haline getirin.
