Tanıyor Olabileceğin Kişiler Neye Göre Çıkıyor? Nasıl Kapatılır?
Sosyal medya platformlarını kullanırken karşımıza sıkça çıkan bir öneri: “Tanıyor olabileceğin kişiler.” TikTok, Instagram, Facebook ve diğer sosyal medya uygulamalarında, bu özellik bazen merak uyandırıcı, bazen ise rahatsız edici olabilir. Peki bu kişiler neye göre karşımıza çıkıyor? Bu öneriler nasıl engellenir veya kapatılır? Bu yazımızda tüm detayları açıklıyoruz.
Tanıyor Olabileceğin Kişiler Özelliği Nedir?
Sosyal medya uygulamalarında “Tanıyor olabileceğin kişiler” özelliği, platformun algoritmalar tarafından önerilen kişi listesidir. Bu liste, sizinle potansiyel olarak bağlantılı olabilecek kişileri keşfetmenizi amaçlar. Bu özellik genellikle şu amaçlarla kullanılır:
- Arkadaş listeni genişletmek
- Gerçek hayattaki tanıdıklarını sosyal medyada bulmak
- Etkileşimi artırmak
Ancak bazı kullanıcılar için bu öneriler gizlilik ihlali gibi görünebilir. Çünkü geçmişte iletişim kurulan, hatta unutulmuş kişiler bile öneri listesine düşebilir.
“Tanıyor Olabileceğin Kişiler” Önerileri Neye Göre Çıkıyor?
Sosyal medya uygulamaları, kullanıcıları birbirine bağlamak amacıyla çeşitli veri kaynaklarını analiz ederek önerilerde bulunur. Bu öneriler, kullanıcıların dijital izlerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda oluşturulur. İşte başlıca etkenler:
1. Telefon Rehberindeki Kayıtlı Kişiler
Birçok sosyal medya uygulaması (özellikle Facebook, Instagram ve TikTok), kullanıcıdan rehbere erişim izni talep eder. Eğer izin verilirse, rehberinizde kayıtlı numaralar platformun sunucularına yüklenir. Bu bilgiler, başka kullanıcılar da rehberinde sizi kaydettiyse, karşılıklı eşleştirme yoluyla “tanıyor olabileceğin kişiler” listesinde çıkmanıza neden olur.
Örnek: Sadece bir kere rehberinizde kayıtlı olan bir kişi, yıllar sonra Instagram’da önerilen kullanıcı olarak karşınıza çıkabilir.
2. Ortak Arkadaşlar ve Takipçiler
Özellikle Facebook ve Instagram gibi platformlar, ortak arkadaşlarınızı referans alarak tanıdığınız kişileri önerebilir. Örneğin:
- Takip ettiğiniz kişilerle etkileşimde olan diğer kullanıcılar önerilebilir.
- A kişisini eklediğinizde, onun arkadaş listesi size öneri olarak sunulabilir.
3. Wi-Fi ve Konum Paylaşımı ile Tespit Edilen Ortak Ağlar
Bazı uygulamalar, aynı Wi-Fi ağına bağlanan veya aynı fiziksel mekânda (örneğin bir kafe, iş yeri veya üniversite kampüsü) bulunan kullanıcıları eşleştirme eğilimindedir. Bu durumda, daha önce sosyal medya etkileşimi kurmadığınız biri dahi, önerilen kişiler arasında görünebilir.
- Aynı ağ üzerinde aktif olan hesaplar, platform algoritmaları tarafından ilişkilendirilir.
- Aynı konumda uygulamayı kullanan kullanıcılar,
- Bluetooth ve GPS açıkken birbirine yakın olan cihazlar,
4. Etiketlendiğiniz Fotoğrafların ve Yorumların Algoritmik Bağlantısı
Instagram, Facebook gibi platformlarda aynı gönderide etiketlenmek veya yorum yapmak, algoritmalar açısından bir “bağlantı” olarak değerlendirilir. Bu bağ sayesinde birbirini hiç tanımayan kullanıcılar bile karşılıklı olarak önerilen kişiler arasında yer alabilir.
- Toplu bir fotoğraf paylaşımında etiketlenmek
- Ortak gönderilere aynı anda yorum yazmak
- Aynı yorum dizisinde etkileşime girmek
5. Ortak E-posta Kullanımı ile Algılanan Dijital Bağlantılar
Birden fazla platformda aynı e-posta adresini kullandığınızda, uygulamalar sizi çoklu veri eşleştirme yöntemleriyle tanımlayabilir. Ayrıca, Google hesabınıza bağlı hizmetlerde (örneğin YouTube + Gmail + Android) sistem sizi başka kullanıcılarla dolaylı şekilde ilişkilendirebilir. Etkileri:
- Eskiden ortak hesap kullanılan platformlarda eski tanıdıklar önerilebilir.
- Ortak bir iş yerinde kullanılan e-posta uzantısı ile çalışma arkadaşlarınız önerilere çıkar.
6. Sosyal Medyada Erişim Verilen Uygulamaların Arka Plan Etkisi
Facebook, Google veya Apple kimliği ile giriş yaptığınız uygulamalar, sosyal medya hesaplarınıza erişebilir. Bu 3. taraf uygulamalar üzerinden kişisel bağlantılarınız ve etkileşimleriniz uygulamanın öneri algoritmalarına aktarılabilir.
Senaryo: Netflix, Spotify veya bir haber uygulamasında arkadaş listesi paylaşımına izin verildiğinde; o platformdaki tanıdıklar sosyal medya önerilerine düşebilir.
7. Arama Geçmişi ve Ziyaretler
Bir profili sık sık ziyaret ettiyseniz ya da arama çubuğuna yazdıysanız, bu kişi öneri listesinde belirebilir. Uygulama bunu bir ilgi sinyali olarak algılar.
8. Kapatılmış Hesapların ve Engellenen Kişilerin Tekrar Önerilme Riski
Bir kullanıcıyı engellemiş ya da hesabınızı silmiş olsanız bile, bazı durumlarda bu kişiler size yeniden önerilebilir. Bunun temel nedeni, veri arşivlerinin uygulamalar tarafından tamamen sıfırlanmamış olmasıdır. Senaryolar:
- Engellenen kişi yeni hesap açar ancak telefon numarası aynıdır.
- Ortak bir grup, sayfa ya da etkinlik üzerinden yeniden eşleşme olur.
- Hesap silindikten sonra geri yüklendiğinde eski bağlantılar yeniden önerilere döner.
9. Ortak Etkinlik veya Takvim Bağlantılarının Rolü
Google Calendar, Zoom, Microsoft Teams gibi araçlar, takvim ve toplantı kayıtlarınızı sosyal medya algoritmalarıyla eşleyebilir. Bu eşleşme sayesinde hiç konuşmadığınız ancak aynı toplantıya katıldığınız biri önerilenler arasında yer alabilir.
Örnek: Katıldığınız bir Zoom webinarına başka bir kullanıcı da e-posta ile dahil olmuştur. Instagram bu bağlantıyı “potansiyel tanıdık” olarak algılayabilir.
10. Tarayıcı ve Uygulama İzleme Verilerinin Kişi Önerilerine Etkisi
Birçok uygulama, sizin sadece sosyal medya kullanımınızı değil, aynı zamanda tarayıcı geçmişinizi, uygulama davranışlarınızı ve arama alışkanlıklarınızı da analiz eder. Google veya Meta gibi büyük şirketler, bu verilerden çapraz eşleştirmelerle kullanıcı önerisi oluşturabilir. Örnek:
- Aynı e-ticaret sitesinde benzer ürünleri arayan iki kullanıcı, sosyal medya üzerinde öneri olarak birbirine çıkabilir.
- Aynı uygulamada benzer işlemleri yapan kullanıcılar eşleşebilir.
11. QR Kod Tarama ve Bluetooth Yakınlık Takibinin Önerilere Etkisi
Özellikle Instagram ve Snapchat gibi platformlar, QR kod ya da yakınlık bazlı Bluetooth etkileşimi üzerinden kişi önerileri sunabilir. QR kod ile profil erişimi yapan ya da Bluetooth üzerinden aynı ortamda algılanan cihazlar, “tanıyor olabileceğin kişiler” algoritmasına katkıda bulunur. Uygulama örnekleri:
- Instagram’ın “yakındaki arkadaşlar” önerisi bu mantıkla çalışır.
- QR kod ile profil açıldığında, bir süre sonra önerilere düşme olasılığı yükselir.
TikTok’ta Tanıyor Olabileceğin Kişiler Neye Göre Çıkıyor?
TikTok, telefon numarası, e-posta, ortak bağlantılar ve cihaz bilgileri üzerinden kişi önerileri sunar. Aynı zamanda rehber erişimine izin verilmesi hâlinde, rehberinizde kayıtlı olan ve TikTok kullanan kişiler “tanıyor olabileceğiniz” kişiler olarak önerilebilir.
- Telefon numarasıyla giriş yapılması
- Rehber senkronizasyonu
- Facebook, Instagram gibi diğer sosyal medya bağlantıları
- Aynı IP veya cihaz üzerinden başka hesapların açılması
Instagram’da Kişi Önerileri Nasıl Belirleniyor?
Instagram, kişi önerilerini oluştururken telefon rehberinle eşleşen kullanıcılar, ortak takipçiler, konum verileri ve geçmiş etkileşimlerin gibi birçok veriyi analiz eder. Ayrıca aradığın profiller, beğeniler ve yorumlar da algoritmayı etkileyerek sana tanıyor olabileceğin kişileri önermesine neden olur. Bu sistem, sosyal çevreni genişletmeyi hedeflerken aynı zamanda gizlilik açısından dikkatli kullanılmalıdır. Instagram, kullanıcıların kimlerle bağlantı kurabileceğini tahmin etmek için aşağıdaki bilgileri kullanır:
- Ortak takipçiler
- Facebook bağlantısı
- Telefon rehberi erişimi
- Etkileşim (beğeni, yorum, DM gibi)
- Arama geçmişi
Kullanıcılar bazen yalnızca bir kişinin profiline sıkça bakmaları sonucunda dahi o kişiyi önerilerde görebilir.
Facebook’ta “Tanıyor Olabileceğin Kişiler” Algoritması
Facebook, önerilen kişiler sistemini en uzun süredir kullanan platformlardan biridir. Bu sistem, çok sayıda veri noktasını birleştirerek çalışır. Facebook, bu özelliği en aktif kullanan platformlardan biridir. Kişi önerileri şu bilgilere göre şekillenir:
- Ortak arkadaşlar
- Profil bilgileri (okul, iş yeri, şehir vs.)
- Telefon numarası ve e-posta
- Yüz tanıma ve fotoğraf etiketleme (geçmişte)
- Uygulama içi etkileşimler
Facebook ayrıca, rehberinizdeki kişileri yüklemenizi isteyerek öneri sistemini güçlendirir.
Tanıyor Olabileceğin Kişiler Özelliği Nasıl Kapatılır?
Bu öneriler tamamen kaldırılamasa da, sınırlamak ve gizlilik ayarlarını değiştirerek etkilerini azaltmak mümkündür. İşte platformlara göre yapılması gerekenler:
TikTok’ta Tanıyor Olabileceğin Kişileri Kapatma
- Profil sekmesine gidin.
- Sağ üstten ayarlar ve gizlilik bölümüne girin.
- Gizlilik > Kişiler ve cihazlar kısmını seçin.
- Rehber eşleştirme ve cihaz bağlantılarını kapatın.
- Telefon numarası ile eşleştirmeyi kaldırın.
Instagram’da Kişi Önerilerini Kapatma
- Profilinize gidin.
- Sağ üst köşeden Ayarlar > Gizlilik menüsüne ulaşın.
- Kişiler > Senkronize edilmiş kişiler bölümüne girin.
- Kişi senkronizasyonunu devre dışı bırakın.
- Facebook hesabınızla bağlantılıysa, bağlantıyı kaldırın.
Facebook’ta Tanıyor Olabileceğin Kişileri Sınırlandırma
- Sağ üstten Ayarlar ve Gizlilik > Ayarlar bölümüne girin.
- Gizlilik > Arkadaşlık İstekleri Kimden Alınabilir? ayarını sınırlayın.
- Rehber yükleme ayarlarını iptal edin.
- Facebook ile senkronize edilen telefon ve e-posta bilgilerini kaldırın.
- Facebook dışı aktiviteleri devre dışı bırakın.
Sosyal Medyada Gizliliği Artırmak İçin Ekstra Öneriler
- Sosyal medya uygulamalarına rehber erişimi izni vermeyin.
- Telefon numarası veya e-posta ile değil, kullanıcı adı ile giriş yapın.
- Aynı Wi-Fi ağında uzun süre kalmamaya özen gösterin.
- Tarama geçmişinizi düzenli olarak temizleyin.
- Uygulama izinlerini ayarlarınızdan düzenleyin.
Tanıyor Olabileceğin Kişiler Özelliği Tamamen Kapatılabilir mi?
Ne yazık ki TikTok, Facebook ve Instagram gibi uygulamalarda bu öneri sistemini tamamen devre dışı bırakmak mümkün değildir. Ancak yukarıda bahsettiğimiz yöntemlerle:
- Sizi öneri listelerinden çıkarabilir
- Sizlere önerilen kullanıcı sayısını azaltabilir
- Gizlilik düzeyinizi artırabilirsiniz
Bu işlemlerle hem daha temiz bir kullanıcı deneyimi elde edebilir hem de istemediğiniz kişilerle karşılaşma ihtimalinizi minimuma indirebilirsiniz.
“Tanıyor olabileceğin kişiler” özelliği, sosyal medyada bağlantı kurmayı kolaylaştırmak için geliştirilmiş bir sistem olsa da, gizlilik açısından rahatsız edici bulunabilir. Bu özelliği kapatmak ya da etkisini azaltmak için uygulamaların gizlilik ayarlarını dikkatle yönetmek ve veri paylaşımına sınır getirmek oldukça önemlidir. Bilinçli kullanıcı olmak, dijital dünyada gizliliği korumanın ilk adımıdır.
