Hizmet İhracatı Nedir? Faturası Nasıl Kesilir? KDV İstisnası
Yurt dışına yapılan hizmet satışları, Türkiye ekonomisi için önemli bir döviz girdisi sağlar. Hizmet ihracatı, mal ihracatından farklı olarak fiziksel bir ürünün değil, bir emeğin ya da uzmanlığın dış ülkelere sunulmasıdır. Bu alanda faaliyet gösteren serbest meslek sahipleri, ajanslar ve danışmanlar için en kritik konu ise fatura kesimi ve KDV istisnası süreçlerinin doğru yönetilmesidir. Bu rehberde, hizmet ihracatının ne olduğunu, nasıl fatura kesileceğini ve vergi avantajlarını adım adım öğreneceksiniz.
Hizmet İhracatı Nedir?
Hizmet ihracatı, Türkiye’de yerleşik bir kişinin veya firmanın yurt dışında bulunan bir müşteriye hizmet satmasıdır. Bu işlemde hizmetin sonucu yurt dışında faydalanılan bir hizmet olmalıdır. Örneğin, Türkiye’deki bir grafik tasarımcının Almanya’daki bir şirkete tasarım yapması, hizmet ihracatıdır. Gelirin dövizle tahsil edilmesi ve hizmetten Türkiye’de faydalanılmaması, ihracat sayılmasının temel şartlarıdır.
- Tanım: Türkiye’de yerleşik kişinin, yurt dışındaki kişiye hizmet sunması.
- Fayda Şartı: Hizmetten yurt dışında faydalanılması gerekir.
- Dövizle Tahsil: Bedel, yurt dışından döviz olarak alınmalıdır.
- Fatura Şekli: Türk firması, yurt dışı müşteri adına fatura düzenler.
- KDV Durumu: Belirli şartlarda hizmet ihracatı KDV’den muaftır.
Hizmet İhracatı Şartları ve Kapsamı
Hukuki olarak istisna için 2 ana koşul birlikte gerçekleşmelidir: hizmetin yurt dışındaki müşteri için yapılması ve bu hizmetten yurt dışında faydalanılması. Fatura, yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmeli ve sözleşme/teklif buna göre kurgulanmalıdır. Hizmet Türkiye’de ifa edilebilir; önemli olan nihai tüketimin Türkiye dışında kalmasıdır. Sağlık ve eğitim gibi bazı istisnai alanlarda özel düzenlemeler bulunur.
| Koşul | Ne Anlama Gelir | Örnek |
|---|---|---|
| Yurt dışı müşteri | İkametgâhı/işyeri yurt dışında olan alıcı | Türkiye’deki grup şirketine kesilen fatura kapsam dışı olabilir |
| Yurt dışında faydalanma | Nihai tüketim/yararlanma ülke dışında | Türkiye’de yayınlanan reklam yerelde faydalanma sayılır |
| Doğru fatura | Alıcı bilgileri ve içeriği yurt dışı | Alt yükleniciye kesim istisna doğurmaz |
| Belgelendirme | Sözleşme, teslim raporu, kayıtlar | Ekran görüntüsü, log, teslim tutanağı destekleyici olur |
Kimler Hizmet İhracatı Yapabilir? Serbest Meslek ve Şirket
Kimler hizmet ihracatı yapabilir sorusunun yanıtı, mevzuata uygun kayıtlı herkesin bu alana adım atabileceğini gösterir. Serbest meslek erbapları, şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri yurt dışına satış yaparken aynı temel ilkelere uyar. “Yurt dışında faydalanma” koşulu, hem bireysel hem kurumsal yapılar için belirleyici etkendir. Doğru sözleşme, açık teslim tanımı ve izlenebilir tahsilat süreçleri sorunsuz uyum sağlar.
- Serbest Meslek Erbabı: Freelancer, danışman, geliştirici, tasarımcı olarak bireysel faaliyet gösterebilir.
- Şahıs Şirketi: Tek kişi işletmeleri esnek muhasebe ve hızlı süreçlerle fatura düzenler.
- Limited/Anonim Şirket: Şubeleşme ve ölçeklenebilir operasyonla kurumsal güven verir.
- Teknoloji Girişimleri: Yazılım, SaaS ve abonelik modelleriyle tekrarlı gelir yaratır.
- Ajans ve Danışmanlık: Çok disiplinli ekiplerle kapsamlı hizmet paketleri sunar.
Hizmet İhracatı Faturası Nasıl Kesilir?
Hizmet ihracatı faturası, yurt dışındaki bir müşteri adına Türk Lirası veya döviz cinsinden düzenlenebilir. Ancak vergi mevzuatına göre dövizli fatura tercih edilir. Faturada, müşterinin yurt dışı adresi, vergi numarası veya kimlik bilgileri yer almalıdır. Ayrıca “Hizmet ihracatı kapsamında KDV hesaplanmamıştır” ibaresi açıkça belirtilmelidir. Fatura, e-Fatura sisteminden gönderiliyorsa, “Temel Fatura” senaryosu seçilmelidir.
| Fatura Unsuru | Açıklama | Zorunluluk Durumu |
|---|---|---|
| Müşteri Bilgileri | Yurt dışı adres ve ülke bilgileri | Zorunlu |
| Döviz Türü | USD, EUR gibi konvertibl para birimi | Tercihen zorunlu |
| KDV İbaresi | “Hizmet ihracatı kapsamında KDV hesaplanmamıştır.” | Zorunlu |
| Fatura Türü | e-Fatura (Temel Fatura) veya e-Arşiv | Duruma göre |
| Ödeme Şekli | Banka transferi (döviz hesabı) | Zorunlu |
Hizmet İhracatında KDV İstisnası Nedir?
Hizmet ihracatı KDV istisnası, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11/1-a maddesi gereğince uygulanır. Bu istisnadan faydalanmak için hizmetin yurt dışındaki bir müşteri için yapılması ve Türkiye’de yararlanılmaması gerekir. Ayrıca, hizmet bedelinin döviz olarak Türkiye’ye getirilmesi zorunludur. Şartlar yerine getirildiğinde KDV hesaplanmaz ve bu işlem “tam istisna” kapsamına girer. İstisna şartları:
- Hizmet, yurt dışındaki müşteri için yapılmalı.
- Hizmetten Türkiye’de faydalanılmamalı.
- Bedel döviz olarak Türkiye’ye getirilmeli.
- Fatura hizmet ihracatı kapsamında düzenlenmeli.
- Tam istisna (KDV hesaplanmaz, iade talep edilebilir).
e-Fatura/e-Arşivde İstisna Kodları ve Alanlar
UBL-TR kod listesinde hizmet ihracatı “Tam İstisna” sınıfında 302 kodu ile izlenir; mal ihracatı 301, roaming 303’tür. Beyanla uyum için fatura-defter-beyanname zincirinde aynı işlem türü ve kod mantığı korunmalıdır. e-Arşiv/e-Fatura sisteminde alıcı bilgileri “yurt dışı” formatında girilerek, istisna nedeni alanı doğru seçilmelidir.
| Kod | Adı | Ne Zaman Kullanılır | İpucu |
|---|---|---|---|
| 301 | 11/1-a Mal İhracatı | Fiziki mal ihracı | Hizmet satışında kullanmayın |
| 302 | 11/1-a Hizmet İhracatı | Yurt dışına verilen ve yurt dışında tüketilen hizmet | Beyan-defter ile aynı mantıkta izleyin |
| 303 | 11/1-a Roaming Hizmetleri | Uluslararası dolaşım hizmetleri | Sektörel özel durum |
Hizmet İhracatında KDV İadesi Nasıl Alınır?
KDV iadesi talebi, hizmet ihracatının ardından vergi dairesine başvuru ile yapılır. Beyanname döneminde, hizmet ihracatı faturaları “İstisnalar – Tam İstisna” bölümünde bildirilir. Mali müşavir tarafından hazırlanan iade talep dosyası, sistem üzerinden gönderilir. Belgelerin eksiksiz olması, sürecin hızlı ilerlemesini sağlar. Ortalama iade süresi 45 ila 90 gün arasında değişebilir.
| Aşama | Açıklama | Tahmini Süre |
|---|---|---|
| 1. Beyanname Verilmesi | KDV Beyannamesi’nde ihracat faturaları bildirilir. | 1 gün |
| 2. İade Talebi | Mükellef, iade talep dilekçesini sunar. | 3–5 gün |
| 3. İnceleme Süreci | Vergi dairesi belgeleri kontrol eder. | 30–60 gün |
| 4. İadenin Onayı | İade tutarı hesaplanır ve ödenir. | 10–20 gün |
Serbest Meslek Makbuzu ile Hizmet İhracatı
Serbest meslek erbabı da yurt dışına hizmet verdiğinde istisna şartları sağlanıyorsa KDV hesaplamaz. e-SMM’de alıcı bilgileri ve ülke girilir, açıklamaya istisna notu eklenir. Stopaj ve tevkifat durumları sözleşmeye göre değişebilir. Bedel döviz gelse bile muhasebe kayıtlarında TL karşılığı gösterilir ve belgeler saklanır.
- e-SMM Düzeni: KDV’siz; açıklamada istisna atfı; ülke ve iletişim bilgisi.
- Muhasebe Notu: Döviz tahsilat–kur farkı; mesleki giderlerin ayrıştırılması.
- Stopaj Durumu: Yurt dışı müşteri nedeniyle Türkiye’de stopaj doğmaması tipiktir.
Hizmet İhracatı Teşvikleri Nelerdir?
Destek ekosistemi, pazarlama harcamalarından yurt dışı fuarlara, marka tescilinden dijital reklam giderlerine kadar geniş bir yelpazeye uzanır. Başvurular çoğunlukla çevrimiçi yapılır ve belge tevsiki kritik önem taşır. Kurumlar arasında koordinasyon doğru kurulduğunda “geri ödemesiz katkı” erişimi kolaylaşır. Uygunluk kriterlerini önceden kontrol etmek, zaman ve maliyet tasarrufu sağlar.
| Program | Sağlayan Kurum | Destek |
|---|---|---|
| Yurt Dışı Pazarlama | Ticaret Bakanlığı | Tanıtım, reklam, pazar araştırması ve heyet giderleri |
| Marka/Tescil Desteği | Ticaret Bakanlığı | Marka, patent ve tescil süreçlerine katkı |
| Fuar Katılım | Ticaret Bakanlığı | Katılım bedeli ve lojistik kalemlerinde destek |
| Bilişim/Dijital Dönüşüm | İlgili kamu programları | Yazılım, lisans, bulut ve altyapı giderlerine katkı |
| KOSGEB İhracat | KOSGEB | KOBİ odaklı pazarlama ve danışmanlık destekleri |
Hizmet İhracatçılar Birliği Nedir?
Hizmet İhracatçılar Birliği, üyelerine pazar erişimi, mevzuat bilgilendirmesi ve ortak platformlarda temsil imkânı sunan sektörel bir yapıdır. Birlik çalışmaları, “politik savunuculuk”, veri analitiği ve iş birliği ağlarıyla firmalara stratejik görünürlük sağlar. Katılım, düzenli iletişim ve eğitimlerle kurumsal kapasite geliştirmeye destek olur. Üyelikle birlikte duyurulara erken erişim, eşleştirme ve etkinlik avantajları doğar.
- Temsil ve Lobi: Sektör ihtiyaçlarının kamu nezdinde dile getirilmesi.
- Veri ve Raporlama: Pazar içgörüleri, trend analizleri, sektörel göstergeler.
- Eğitim ve Etkinlik: Atölyeler, seminerler ve iş eşleştirme oturumları.
- Proje İş Birliği: Konsorsiyumlar ve çok paydaşlı girişimler.
- Duyuru ve Kılavuz: Mevzuat değişikliği ve başvuru rehberleri.
Hizmet İhracatı Yapanlara Yeşil Pasaport Verilir mi?
Yeşil pasaport imkânı, ihracat performansına bağlı olarak belirlenen kriterleri karşılayan firmaların yetkililerine tanınabilir. Başvuru, ilgili kurum onayı ve uygunluk teyidiyle ilerler; “şirket performansı” ve yetkili listeleri dikkatle hazırlanır. Uygunluk; faaliyet alanı, ihracat niteliği ve resmi kayıtlarla tutarlılık üzerinden değerlendirilir. Süreç boyunca belge güncelliği, sorunsuz sonuç için önemlidir.
| Kapsam | Başvuru Sahibi | Yaklaşım |
|---|---|---|
| İhracatçı Firmalar | Yetkili kişi/kişiler | Performans kriterlerine göre değerlendirme |
| Hizmet Sunanlar | Uygun firmalar | Resmî tevsik ve onay süreçleri |
| Süre ve Yenileme | Yetkili kişiler | Süre dolumu ve güncel şartların kontrolü |
| Belge Doğrulama | İlgili kurumlar | Kayıtların tutarlılığı ve uygunluk denetimi |
Pazaryerleri ile Çalışma: Upwork, Fiverr ve Platform Kuralları
Upwork ve Fiverr gibi platformlar, iş–ödeme güvenliğini akıllı sözleşmeler ve escrow mantığıyla sağlar; profil, örnek işler ve puanlama kritik etkendir. Platform politikaları ücret, iletişim ve teslim kurallarını belirler; dışarı taşıma ve kimlik doğrulama konusunda katıdır. Fatura/makbuz düzeni Türkiye kayıtlarına uyarlanmalı ve açıklamalarda referans numarası kullanılmalıdır. İlk 90 gün görünürlük için niş alan, hızlı yanıt ve örnek proje stratejisi etkilidir.
- Profil ve Portföy: Ölçülebilir başarılar ve özgün örneklerle güven oluştur.
- Teklif ve Kapsam: Beklentileri, revizyon sayısını ve teslim formatını netleştir.
- Fiyatlandırma: Saatlik veya proje bazlı modeli iş karmaşıklığına göre seç.
- İletişim ve Takvim: Milestone, saat dilimi ve yanıt süresini açıkla.
- Uygunluk ve Ödeme: Platform kuralları, komisyonlar ve tahsilat akışını doğrula.
AB, ABD ve İngiltere’ye Satışta Özel Kurallar
Her pazarın vergi, tüketici hakkı, veri koruma ve sözleşme standartları farklıdır; bu nedenle yerel beklentileri önceden netleştirmek gerekir. AB’de veri koruma odağı güçlüdür; ABD’de sözleşme ve tüketici uyuşmazlıkları eyalet bazında çeşitlenir. İngiltere, sözleşme esnekliğiyle öne çıkarken uyuşmazlık çözümü seçenekleri önemlidir. Teslim tanımı, veri işleme ve fatura notları hedef pazar dilinde açık olmalıdır.
| Bölge | Genel Kural | Kayıt/Özel Rejim |
|---|---|---|
| Avrupa Birliği | B2B’de müşteri ülkesinde, B2C’de tedarikçi ülkesinde vergileme | Tek Noktadan Kayıt (OSS) ve dijital hizmet rejimleri |
| Birleşik Krallık | Yer belirleme kuralları B2B/B2C ayrımıyla uygulanır | Gerekli hallerde kayıt ve iade süreçleri |
| Amerika Birleşik Devletleri | Federal KDV yok; eyalet bazlı satış vergisi yaklaşımı | Eyalete göre değişen eşik ve kapsamlar |
Hizmet İhracatı İçin e-Devlet Üzerinden Belge Düzenlenir mi?
Hizmet ihracatında e-Devlet doğrudan kullanılmaz; ancak Gelir İdaresi Başkanlığı e-Fatura sistemi üzerinden belge oluşturulur. e-Fatura mükellefi olmayanlar, e-Arşiv Fatura sistemini kullanabilir. e-Devlet yalnızca e-Fatura başvurusu, mükellefiyet sorgulama veya vergi levhası görüntüleme işlemlerinde devreye girer. Bu belgeler olmadan hizmet ihracatı fatura süreci eksik kalır.
- e-Fatura Başvurusu: gib.gov.tr adresinden yapılır.
- e-Arşiv Kullanımı: Mükellef olmayanlar için uygundur.
- Belge Saklama: Tüm faturalar 10 yıl süreyle dijital olarak saklanmalıdır.
- Portal Kullanımı: e-Fatura portalı veya özel entegratörler üzerinden işlem yapılabilir.
- E-Devlet Rolü: Vergiyle ilgili kimlik doğrulama ve belge erişimi sağlar.
