FAVÖK Nedir? FAVÖK (EBITDA) Nasıl Hesaplanır?

FAVÖK, İngilizce’deki Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye “Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr” olarak çevrilir. Bir şirketin operasyonel performansını analiz etmek için kullanılan önemli finansal göstergelerden biridir. Şirketin esas faaliyetlerinden elde ettiği gelirleri, vergi ve finansman giderlerinden arındırarak net biçimde ortaya koyar. FAVÖK, şirketin gerçek nakit üretme kapasitesini yansıtır. Bu nedenle yatırımcılar, analistler ve bankalar tarafından sıkça tercih edilen bir kriterdir.

FAVÖK (EBITDA) Nedir? Ne Ölçer?

FAVÖK, bir şirketin faaliyetlerinden elde ettiği kârı ölçmek için kullanılan finansal bir göstergedir.
Temel mantığı, faiz, vergi ve amortisman gibi faaliyet dışı kalemleri hesaptan çıkarmak ve yalnızca işletmenin operasyonel performansına odaklanmaktır. Kısaca:

• Faaliyet dışı giderler hariç tutulur.
• İşletmenin gerçek nakit üretme kapasitesini gösterir.
• Yatırımcı ve kreditörler için şirketin kârlılığını kıyaslamada kullanılır.

Terim	Açılımı	Açıklama
FAVÖK	Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr	Türkçe kullanımı
EBITDA	Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization	Uluslararası kullanım

FAVÖK Neden Önemlidir?

FAVÖK, şirketin operasyonel gücünü değerlendirmek için kullanılır. Vergi politikaları, faiz oranları ve muhasebe yöntemleri gibi dışsal etkilerden arındırıldığı için daha adil ve karşılaştırılabilir veriler sunar. FAVÖK’ün sağladığı avantajlar:

• Şirketler arasında kıyaslama yapılmasını kolaylaştırır
• Operasyonel verimliliği ortaya çıkarır
• Finansal manipülasyonlara karşı daha dirençlidir
• Şirket değerleme sürecinde temel kriterdir

Kullanım Alanı	Faydası
Yatırımcı Analizi	Şirketin operasyonel verimliliğini ölçer
Kredi Veren Kurumlar	Borç ödeme kapasitesini analiz eder
Şirket Yönetimi	İç performans değerlendirmesi sağlar

FAVÖK Neden Hesaplanır?

FAVÖK, bir şirketin faaliyet performansını daha net gösterebilmek için hesaplanır. Çünkü şirketler farklı finansman yapıları, vergi sistemleri veya amortisman politikaları nedeniyle kârlılıkta farklılık gösterebilir. Bu durum, özellikle yatırımcıların ve analistlerin şirketler arası adil karşılaştırma yapmasını zorlaştırır. İşte bu noktada FAVÖK devreye girer. Başlıca amaçlar:

• Faaliyet dışı unsurları arındırarak operasyonel kârlılığı netleştirmek.
• Şirketin borç ödeme kapasitesini ölçmek.
• Yatırımcılar için uluslararası standart bir gösterge sunmak.
• Satın alma ve birleşme (M&A) süreçlerinde şirket değerlemesinde temel alınmak.
• Yönetim ekibine iç performans raporlamasında destek olmak.

Kullanım Alanı	Açıklama
Yatırımcı Analizi	Farklı şirketlerin operasyonel gücünü karşılaştırma
Kredi Veren Kurumlar	Borç ödeme kapasitesini ölçme
Şirket Yönetimi	İç performans ölçümü
Satın Alma & Birleşmeler	Şirket değerlemesinde temel gösterge

FAVÖK ile Brüt Kâr Arasındaki Farklar

FAVÖK (EBITDA) ile brüt kâr, her ikisi de şirketin kârlılığını ölçmek için kullanılan metriklerdir; fakat farklı noktalara odaklanırlar. Brüt kâr daha dar bir kapsamı temsil ederken, FAVÖK daha geniş bir operasyonel kâr göstergesidir.

• Brüt Kâr:
  • Net satışlardan yalnızca satışların maliyeti düşüldüğünde ortaya çıkar.
  • Üretim veya satış sürecinin kârlılığını gösterir.
  • İşletme giderleri, amortisman, faiz ve vergi dahil edilmez.
• FAVÖK:
  • Net kârdan faiz, vergi ve amortisman giderlerinin eklenmesiyle hesaplanır.
  • Daha geniş bir ölçektir ve işletmenin operasyonel kârını ortaya koyar.
  • Yönetim giderleri ve faaliyet giderlerini içerir.

Özellik	Brüt Kâr	FAVÖK
Hesaplama Temeli	Net Satış – Satışların Maliyeti	Net Kâr + Faiz + Vergi + Amortisman
Odak Noktası	Üretim ve satış verimliliği	Genel operasyonel kârlılık
Giderler	Sadece direkt maliyetler çıkarılır	Faaliyet dışı giderler hariç tutulur
Kapsam	Daha dar (sadece üretim süreci)	Daha geniş (faaliyet + operasyon)
Kullanım Alanı	Üretim maliyeti analizleri	Yatırımcı, analist ve kredi verenler

FAVÖK ile Net Kar Arasındaki Fark

Net kâr, şirketin tüm gelir ve giderleri dikkate alındıktan sonra kalan kârdır. FAVÖK ise daha saf, operasyonel kârı ifade eder. Karşılaştırma:

• Net Kâr: Tüm giderler (faiz, vergi, amortisman) düşüldükten sonra kalan kâr.
• FAVÖK: Sadece operasyonel faaliyetlerden elde edilen kâr.

Özellik	Net Kâr	FAVÖK
Faiz ve Vergi Dahil mi?	Evet	Hayır
Amortisman Dahil mi?	Evet	Hayır
Odak Noktası	Nihai kârlılık	Operasyonel kârlılık

FAVÖK Nasıl Hesaplanır?

FAVÖK (EBITDA) hesaplaması, şirketin faaliyet kârını dışsal faktörlerden arındırarak ortaya koymak için yapılan kritik bir işlemdir. Bu hesaplama, özellikle şirket değerlemelerinde, yatırım analizlerinde ve borç ödeme kapasitesinin değerlendirilmesinde önemli yer tutar. Şimdi bu süreci adım adım detaylandıralım.

1. Net Dönem Kârını Belirleyin

Hesabın ilk adımı, şirketin ilgili döneme ait net dönem kârını bulmaktır. Bu rakam, gelir tablosunun en altında yer alır ve tüm gelir-gider kalemlerinin toplamından elde edilen kârdır.

2. Faiz Giderlerini Ekleyin

Faiz giderleri, şirketin kullandığı krediler ve finansal borçları için ödediği maliyetlerdir. FAVÖK, operasyonel faaliyetlerin gücünü ölçtüğü için bu gibi finansman giderleri hesaba eklenir.

3. Vergi Giderlerini Ekleyin

Vergi ödemeleri, yasal yükümlülüklerdir ancak şirketin operasyonel performansına doğrudan etki etmez. Bu yüzden net kâra vergi öncesi durumuna döndürmek için eklenmelidir.

4. Amortisman ve İtfa Giderlerini Dahil Edin

Amortisman giderleri, şirketin duran varlıklarının yıllar içinde değer kaybını gösterir. İtfa giderleri ise maddi olmayan duran varlıkların değer düşüşlerini ifade eder. Bu giderler nakit çıkışı yaratmadığı için FAVÖK hesaplamasına eklenir.

5. FAVÖK Hesaplama Formülü

Aşağıda yaygın kullanılan formül gösterilmektedir:

Formül Adı	Formül İçeriği	Açıklama
Net Kârdan FAVÖK	Net Kâr + Faiz Giderleri + Vergi Giderleri + Amortisman + İtfa	En kapsamlı ve detaylı hesaplama yöntemidir. Gelir tablosunun alt satırlarından başlar.
Faaliyet Kârından FAVÖK	Faaliyet Kârı + Amortisman + İtfa	Daha kısa ve sade hesaplamadır. Faaliyet kârına nakit olmayan giderler eklenir.
Brüt Kârdan FAVÖK	Brüt Kâr – Faaliyet Giderleri + Amortisman (varsa ayrıştırılır)	Daha az kullanılır. Amortisman gideri faaliyet giderlerinin içindeyse ayrıca eklenmelidir.
Doğrudan Nakit Esaslı	Net Satışlar – Nakit Giderler (Amortisman hariç) + Diğer Nakit Olmayan Giderler	Nakit esaslı değerlendirme isteyen finansal analizlerde kullanılabilir.

6. Detaylı Hesaplama Örneği

Bir şirketin aşağıdaki verilere sahip olduğunu varsayalım:

Finansal Kalem	Tutar (₺)
Net Kâr	1.500.000
Faiz Gideri	250.000
Vergi Gideri	200.000
Amortisman Gideri	300.000
İtfa (Değer Düşümü) Gideri	50.000
Toplam FAVÖK	2.300.000

Bu hesaplamada net kâr üzerine faiz, vergi, amortisman ve itfa giderleri eklenerek FAVÖK değeri bulunmuştur. Bu rakam, şirketin esas faaliyetlerinden ne kadar etkin gelir elde ettiğini açıkça ortaya koyar.

7. Kapsamlı FAVÖK Hesaplama Tablosu

Kalem Adı	Açıklama	Dahil Edilir mi?
Net Kâr	Vergi ve faiz sonrası dönem kârı	✓
Faiz Giderleri	Kredi ve borçlanma maliyetleri	✓
Vergi Giderleri	Kurumlar vergisi, geçici vergi vs.	✓
Amortisman Giderleri	Maddi duran varlıkların değer kaybı	✓
İtfa Giderleri	Marka, yazılım gibi değerlerin düşümü	✓
Satış Gelirleri	Brüt satışlar	✗
Nakit Akışı	Operasyonlardan gelen gerçek nakit girişi	✗

8. FAVÖK Hesaplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

• Tek seferlik gelir/giderler (örneğin dava tazminatları, satış kazançları) FAVÖK dışında bırakılmalıdır.
• Gerçek nakit yaratmayan giderler mutlaka eklenmelidir (amortisman gibi).
• Sektöre ve şirketin faaliyet modeline uygun şekilde analiz yapılmalıdır.

Sektörlere Göre FAVÖK Değişkenliği

FAVÖK oranları sektörlere göre büyük farklılıklar gösterir. Bunun temel sebebi; her sektörün maliyet yapısı, faaliyet modeli, sermaye ihtiyacı ve rekabet seviyesi bakımından farklı dinamiklere sahip olmasıdır. Bu nedenle FAVÖK verileri yorumlanırken sektörel referanslarla birlikte ele alınmalıdır.

Neden FAVÖK Değerleri Sektöre Göre Değişir?

• Sabit gider oranları yüksek olan sektörler daha düşük FAVÖK marjına sahiptir.
• Teknoloji ve yazılım sektörleri, amortisman gibi giderlerden arındırılmış net operasyonel karı daha yüksek gösterir.
• Perakende gibi düşük kâr marjlı ama hacimli sektörlerde FAVÖK düşük gözükebilir.
• Enerji ve altyapı gibi sermaye yoğun sektörlerde amortisman yüksektir, bu yüzden FAVÖK değerleri daha anlamlı hale gelir.

Türkiye’de Sektör Bazlı Ortalama FAVÖK Marjları

Sektör	Ortalama FAVÖK Marjı	Açıklama
Teknoloji & Yazılım	%30 – %45	Düşük maliyet, yüksek kâr marjı
Telekomünikasyon	%35 – %50	Abonelik temelli gelir modeli
Enerji & Doğal Kaynak	%25 – %40	Sabit altyapı yatırımı sonrası sabit maliyetle üretim
Sağlık & İlaç	%20 – %35	Yüksek AR-GE maliyeti, ancak marka etkisi yüksek
Sanayi & İmalat	%15 – %25	Maliyet baskısı ve yüksek rekabet
Perakende & Gıda	%5 – %15	Düşük kâr marjı, hacim odaklı model
Finans & Bankacılık	FAVÖK uygulanmaz	Net faiz marjı gibi farklı kârlılık göstergeleri kullanılır
İnşaat & Gayrimenkul	%10 – %25	Proje bazlı değişkenlik gösterir
Lojistik & Taşımacılık	%10 – %20	Akaryakıt ve işçilik giderleri baskın

Sektörel Bazda FAVÖK Yorumu Nasıl Yapılmalı?

1. Aynı sektördeki şirketlerle kıyaslama yapılmalı. Örneğin; bir teknoloji şirketini bir market zinciriyle FAVÖK bazında karşılaştırmak yanıltıcıdır.
2. FAVÖK marjı zaman içinde nasıl değişmiş? Artan bir trend varsa operasyonel verimlilik artıyor olabilir.
3. Sektör ortalaması üzerinde mi? Üstünde ise şirket daha verimli çalışıyor olabilir.
4. FAVÖK artıyor ama net kâr düşüyorsa, bu durum yüksek finansman giderlerinden kaynaklanabilir.

Bazı Özel Durumlu Sektörler Üzerine Notlar:

• Havayolu Şirketleri: Yüksek operasyonel maliyet ve amortismanla çalıştıkları için FAVÖK marjları önemlidir. THY gibi şirketlerde bu oranlar yıllık raporlarda detaylı belirtilir.
• Yazılım Şirketleri: Sabit varlık amortismanı neredeyse yoktur, bu nedenle FAVÖK ile faaliyet karı birbirine çok yakındır.
• Enerji Sektörü: Kur farkları ve amortisman yüksek olduğu için net kâr oynamaları sık görülür. Bu nedenle yatırımcılar FAVÖK’e daha fazla dikkat eder.
• E-Ticaret Şirketleri: Reklam ve teknoloji yatırım giderleri yüksektir. Bu nedenle FAVÖK zararına rağmen büyüme gösterebilirler.

Yorum: Sektörel Karşılaştırma Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• FAVÖK her şirket için “doğru kıyas metriği” değildir.
• Sektörel normlara bağlı kalmak gerekir.
• Özellikle halka açık şirketler için geçmiş yıl karşılaştırmaları ve rakip analizleri yapılmalıdır.

FAVÖK İyi mi Kötü mü? Yorumlama Nasıl Yapılır?

FAVÖK tek başına “iyi” veya “kötü” değildir; yorumlamak için mutlaka şirketin sektörü, ölçeği ve finansal yapısı dikkate alınmalıdır. Bir işletmenin yüksek FAVÖK rakamı genellikle güçlü operasyonel kârlılığa işaret eder, ancak bu her zaman finansal sağlıklılığın garantisi değildir. FAVÖK yorumlarken dikkat edilecek noktalar:

• Pozitif ve yüksek FAVÖK: Şirketin faaliyetlerinden ciddi nakit üretebildiğini gösterir.
• Negatif FAVÖK: Faaliyetlerin zarar ettiğini, sürdürülebilirliğin risk altında olduğunu gösterir.
• FAVÖK Marjı (%): FAVÖK’ün net satışlara oranı; sektör ortalamalarıyla karşılaştırılmalıdır.
• Borçluluk Düzeyi: Yüksek FAVÖK her zaman iyi değildir; şirketin borçları çok yüksekse gerçek tablo farklı olabilir.

Durum	Yorum
Yüksek FAVÖK + Düşük Borç	Sağlıklı ve güçlü finansal yapı
Yüksek FAVÖK + Yüksek Borç	Operasyonel güçlü ama finansal riskli
Düşük/Negatif FAVÖK	Zayıf operasyonel performans
Sektör ortalamasının üstünde FAVÖK marjı	Rekabet avantajı sağlar

FFAVÖK Nakit Akışını Gösterir mi?

FAVÖK, çoğu zaman yanlışlıkla doğrudan nakit akışını yansıttığı sanılan bir göstergedir. Aslında FAVÖK nakit akışını birebir göstermez, ancak nakit yaratma kapasitesine dair güçlü bir fikir verir.

• Neden Nakit Akışını Göstermez?
  • Çalışma sermayesi değişiklikleri (alacaklar, borçlar, stoklar) dikkate alınmaz.
  • Faiz ödemeleri hesaba katılmaz.
  • Vergiler çıkarılır, dolayısıyla gerçek nakit çıkışları yok sayılır.
  • Yatırım harcamaları (CAPEX) FAVÖK’te yer almaz.
• FAVÖK’ün Nakit Akışıyla İlişkisi:
  • İşletme faaliyetlerinden elde edilen nakit akışına en yakın göstergelerden biridir.
  • Yatırımcılar, FAVÖK’ü bir “ön sinyal” olarak görür ama doğrudan nakit akış tablosunun yerine geçmez.

Kalem	Nakit Akışında Var	FAVÖK’te Var
Çalışma Sermayesi	✓	✗
Faiz Giderleri	✓	✗
Vergiler	✓	✗
Amortisman	✗ (nakit çıkışı yok)	✗ (eklenmez)
Operasyonel Kâr	✓	✓

Yatırımcılar Neden FAVÖK’e Bakar?

Yatırımcıların bir şirketi değerlendirirken ilk göz attıkları göstergelerden biri FAVÖK’tür. Çünkü bu metrik, şirketin gerçek operasyonel performansını ortaya koyar ve uluslararası karşılaştırmaya elverişlidir. Başlıca nedenler:

• Faaliyet odaklıdır: Vergi ve faiz gibi dış faktörlerden arındırıldığı için yalnızca işletmenin kendi faaliyet gücünü gösterir.
• Kıyaslama kolaylığı sağlar: Aynı sektördeki farklı şirketlerin performansı karşılaştırılabilir.
• Şirket değerlemesinde temel alınır: Özellikle birleşme ve satın almalarda (M&A) şirketin piyasa değerini belirlemede FAVÖK çarpanı sık kullanılır.
• Borç ödeme kapasitesini ölçer: Bankalar ve yatırımcılar, şirketin operasyonlarından borçlarını karşılama gücünü FAVÖK üzerinden analiz eder.

Yatırımcı Açısından Kullanım	Sağladığı Faydalar
Şirket Değerlemesi	FAVÖK çarpanı ile piyasa değeri ölçülür
Finansal Sağlamlık Analizi	Borç ödeme kapasitesini gösterir
Sektör Kıyaslaması	Rakiplerle adil karşılaştırma yapar
Yatırım Kararları	Operasyonel güce dayalı güven sağlar

FAVÖK’ün Manipülasyona Açık Yönleri

Her ne kadar FAVÖK önemli bir finansal gösterge olsa da, bazı şirketler bunu olduğundan daha iyi gösterebilir. Bu durum, yatırımcıların yanlış karar vermesine yol açabilir. FAVÖK’ün manipülasyona açık olduğu noktalar:

• Tek seferlik gelirlerin dahil edilmesi: Örneğin bir varlık satışından elde edilen kâr faaliyet dışı olsa da FAVÖK’te gösterilebilir.
• Faaliyet giderlerinin dışarıda bırakılması: Yönetim veya pazarlama giderleri düşük gösterilerek FAVÖK şişirilebilir.
• Amortisman politikalarıyla oynama: Amortisman süreleri değiştirildiğinde net kâr etkilenir ama FAVÖK daha iyi görünebilir.
• “Düzeltilmiş FAVÖK (Adjusted EBITDA)” kullanımı: Şirketler kendi lehlerine belirli giderleri “dışarıda bırakılmış” olarak rapor edebilir.

Manipülasyon Yöntemi	Etkisi
Tek seferlik gelir eklemek	FAVÖK olduğundan yüksek görünür
Giderleri düşük göstermek	Operasyonel kârlılık yapay olarak artar
Amortisman süresini uzatmak	Net kârı etkiler, FAVÖK pozitif görünür
Düzeltilmiş FAVÖK raporlamak	Şirket lehine abartılı sonuç sunulur

FAVÖK ile IFRS Arasındaki İlişki

IFRS (Uluslararası Finansal Raporlama Standartları), şirketlerin finansal tablolarını şeffaf, karşılaştırılabilir ve standart hale getirmek için kullanılan küresel muhasebe sistemidir. FAVÖK ise IFRS kapsamında doğrudan tanımlı bir kavram değildir; şirketler tarafından tamamlayıcı bir finansal gösterge olarak raporlanır. İlişkiyi anlamak için temel noktalar:

• IFRS içinde resmi bir yer yoktur: FAVÖK, IFRS raporlamasında zorunlu değildir; şirketler ek performans ölçütü olarak sunar.
• UFRS tabanlı verilerden türetilir: FAVÖK hesaplamasında kullanılan net kâr, amortisman, faiz ve vergi kalemleri IFRS raporlamasına dayanır.
• Şirketler arasında farklılık gösterebilir: IFRS standart olmasına rağmen, FAVÖK hesaplama yöntemleri şirketten şirkete değişebilir (örneğin bazı şirketler “düzeltilmiş FAVÖK” kullanır).
• Yatırımcılar için köprü işlevi görür: IFRS tablolarının karmaşık yapısı arasında, FAVÖK basit ve anlaşılır bir karşılaştırma aracı sunar.

Kriter	IFRS	FAVÖK
Resmi Tanım	Var (standartlaştırılmış)	Yok (şirket inisiyatifine bağlı)
Kullanım Amacı	Finansal tabloları düzenlemek	Operasyonel performansı göstermek
Hesaplama	Katı kurallara bağlı	Esnek, şirketten şirkete değişebilir
Yatırımcı Açısından	Şeffaflık ve güvenilirlik sağlar	Daha pratik ve hızlı analiz imkânı

FAVÖK’ü Artırmanın Yolları Nelerdir?

Şirketler için FAVÖK, yatırımcıların gözünde finansal gücü temsil ettiğinden, işletmeler bu rakamı artırmak için stratejiler uygular. Ancak unutulmamalıdır ki kalıcı artış, sadece operasyonel verimlilikle mümkündür. FAVÖK artırma yöntemleri:

• Gelirleri artırmak: Yeni pazarlara girmek, fiyatlandırma stratejilerini güncellemek.
• Maliyetleri düşürmek: Hammadde, üretim ve lojistik süreçlerinde verimlilik sağlamak.
• Faaliyet giderlerini optimize etmek: Gereksiz yönetim ve pazarlama harcamalarını azaltmak.
• Amortisman politikalarını düzenlemek: Daha uzun vadeli amortisman planlarıyla kârı kısa vadede yükseltmek (ancak manipülasyon riski vardır).
• Teknoloji yatırımları: Dijitalleşme ve otomasyon ile operasyonel verimliliği artırmak.
• Borçlanmayı yeniden yapılandırmak: Daha düşük faizli krediler kullanarak dolaylı şekilde kârlılığı artırmak.

Yöntem	FAVÖK’e Etkisi
Yeni pazar açılımları	Satış gelirlerini artırır
Üretim maliyetlerini düşürme	Operasyonel kârlılığı artırır
Faaliyet giderlerini azaltma	Doğrudan FAVÖK artışı sağlar
Amortisman süresini uzatma	Kısa vadede FAVÖK’ü yükseltir
Teknoloji/otomasyon yatırımı	Uzun vadede verimlilik ve FAVÖK artışı

FAVÖK Analizinin Stratejik Rolü

FAVÖK, sadece bir finansal oran değil; işletmenin operasyonel sağlığının nabzını tutan stratejik bir metriktir. Yatırımcılar, şirket sahipleri ve analistler için doğru karar almanın anahtarıdır. Ancak tek başına değil, diğer göstergelerle birlikte analiz edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular