Müteahhitlik Belgesi Nasıl Alınır? Şartları ve Sınıfları 2026
Müteahhitlik belgesi, konut ya da işyeri inşa etmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin “yapı müteahhidi” olarak resmen tanınmasını sağlayan belgedir. Yapı ruhsatına müteahhit adı yazdırmak, kentsel dönüşüm projelerine girmek, toplu konut yapmak ya da kamu ihalelerine katılmak için bu belge zorunludur. Belge, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, yapı müteahhitlerinin sınıflandırıldığı ve kayıtlarının tutulduğu bilişim sistemi üzerinden verilir. Aşağıda, müteahhitlik belgesi almak için gereken şartları, başvuru adımlarını, belge sınıflarını ve geçici yetki belgesini ayrıntılı şekilde bulabilirsin.
Müteahhitlik Belgesi Nedir? Hangi Durumlarda Zorunludur?
Müteahhitlik belgesi, yapı üretiminde sorumluluğu üstlenen gerçek veya tüzel kişiye verilen ve bu kişinin Bakanlık sistemine kayıtlı olduğunu gösteren yetki belgesidir. Yapı ruhsatında adı geçen müteahhidin bu belgeyi almamış olması hâlinde hem idari para cezası hem de yeni iş üstlenme bakımından yaptırımlar söz konusu olur. Yönetmelik, tüm yapıların plan, fen, sanat ve çevre şartlarına uygun inşa edilmesini sağlamak için bu belgeyi temel araçlardan biri olarak düzenler. Müteahhitlik belgesinin zorunlu olduğu başlıca durumlar ve belge türleri:
- Yeni konut ya da işyeri inşaatı için yapı ruhsatı alınırken müteahhit gösterilmesi gereken tüm yapılar
- Kentsel dönüşüm kapsamında yıkılıp yeniden yapılacak binaların inşaatı
- Toplu konut, apartman, iş merkezi gibi çok bağımsız bölümlü projeler
- Kamuya ait bina, okul, hastane gibi yapıların yapım ihaleleri
- Kat karşılığı inşaat sözleşmesiyle yüklenilen yapı işlerinin büyük bölümü
| Belge Türü | Tanım |
|---|---|
| Müteahhitlik belgesi | Sürekli meslek olarak inşaat üstlenecek gerçek veya tüzel kişilere verilen ana belge. |
| Geçici müteahhitlik belgesi | Kendi arsasında tek bir yapı yaptıracak yapı sahibine, yalnızca o inşaat için verilen sınırlı belge. |
| Yıkım müteahhitliği belgesi | Yalnızca yıkım işleri üstlenecek kişiler için düzenlenen, teminat ve özel şart içeren belge. |
Müteahhitlik Belgesi Almak için Aranan Temel Şartlar
Yapı müteahhidi olabilmek için hem kişisel hem de mali ve mesleki yeterlik şartlarının sağlanması gerekir. Gerçek kişiler için nüfus ve vergi bilgilerinin, tüzel kişiler içinse şirketin ticaret ve vergi kayıtlarının Bakanlık sistemine eksiksiz şekilde işlenmiş olması beklenir. Ayrıca, iş deneyimi ve teknik yeterlik düzeyi, alınabilecek belge grubunu belirleyen ana ölçüttür. Müteahhitlik belgesi için genel şartlar özetle şöyledir:
- Gerçek kişi için: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, vergi kaydı bulunmak, kısıtlı olmamak
- Tüzel kişi için: Ticaret siciline kayıtlı sermaye şirketi olmak, temsilcilerin yetki belgelerinin bulunması
- Vergi ve sosyal güvenlik borcu bakımından belirlenen sınırların üzerinde borçlu olmamak
- Yapı müteahhitlerine getirilen yasaklılık hâllerinden herhangi birine tabi olmamak
- Belirlenen grup için gerekli iş deneyim tutarı ve ekonomik yeterlik şartını karşılamak
- Bakanlığın bilişim sistemine (şantiye–müteahhit sistemi) kayıt yaptırarak, yetkili kullanıcı tanımlamak
Müteahhitlik Belgesi Başvurusu Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç
Güncel uygulamada müteahhitlik yetki belgesi başvuruları, Bakanlığın bilişim sistemi üzerinden, çoğunlukla e-Devlet kapısı aracılığıyla yapılır. Gerçek ve tüzel kişiler, kendi kimlik ya da vergi numaralarıyla sisteme girerek yetki belgesi numarası talebinde bulunur. Başvuru, ilgili il müdürlüğü tarafından incelenip onaylandıktan sonra müteahhitlik yetki belgesi numarası oluşturulur ve sınıfı belirlenir. Başvuru süreci ana hatlarıyla şu adımlardan oluşur:
- e-Devlet kapısına kimlik numarası ve şifre ile giriş yapılır
- Hizmet arama bölümünden “Müteahhitlik Yetki Belgesi Numarası Verilmesi” hizmeti seçilir
- Başvuru türü, gerçek kişi, tüzel kişi veya geçici müteahhit olarak işaretlenir
- Sistem tarafından istenen kimlik, vergi, ticaret ve iletişim bilgileri eksiksiz doldurulur
- Ticaret sicil gazetesi, imza beyannamesi, oda kayıt belgesi, bilanço ve iş deneyim belgeleri sisteme yüklenir (tüzel kişiler için)
- Bakanlıkça belirlenen başvuru ve kayıt bedelleri elektronik ortamda ödenir
- İl müdürlüğü başvuruyu inceler; eksik yoksa yetki belge numarası ve belge grubu atanır
- Başvuru sonucu yine aynı sistem üzerinden görüntülenir ve müteahhit, bu numarayı yapı ruhsatlarında kullanmaya başlar
Müteahhitlik Belgesi İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
İstenen belgeler, başvuru sahibinin gerçek ya da tüzel kişi olmasına ve talep edilen belge grubuna göre değişmekle birlikte büyük ölçüde benzerdir. İl müdürlükleri ve ilgili yönergelerde; kimlik, oda kaydı, faaliyet belgesi, ticaret sicil gazetesi, imza sirküleri, iş deneyim belgeleri ve banka yazıları gibi unsurlar öne çıkar. Bazı gruplar için ayrıca bilançolar, makine–teçhizat listeleri ve personel beyanları istenebilir. Başvuru dosyasında yer alan başlıca belge türleri:
- Kimlik veya vergi kimlik numarasını gösteren belge
- Ticaret sicil gazetesi ve oda kayıt/ faaliyet belgesi
- İmza sirküleri ve yetkiyi gösteren karar belgeleri
- İş bitirme veya iş durum belgeleri ile iş deneyimini gösteren evraklar
- Bilanço, gelir tablosu ve banka referans yazıları
| Belge Türü | Ne için Kullanılır? | Kimden Temin Edilir? |
|---|---|---|
| Kimlik / vergi bilgisi | Başvuru sahibinin tespiti | Nüfus müdürlüğü, vergi dairesi |
| Ticaret sicil gazetesi | Şirket unvanı ve ortaklık yapısının tespiti | Ticaret sicil müdürlüğü |
| Oda kayıt / faaliyet belgesi | Mesleki faaliyetin devam ettiğinin ispatı | Ticaret veya sanayi odası |
| İş deneyim belgesi | Daha önce bitirilen işlerin resmî kaydı | İlgili idare veya yapı denetim kayıtları |
| Banka referans mektubu | Mali yeterlilik ve nakit gücünün gösterilmesi | Çalışılan banka |
YAMBİS Üzerinden Müteahhit Kayıt ve Sorgulama İşlemleri Nasıl Yapılır?
YAMBİS (Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından kullanılan; yapı müteahhitlerinin kayıtlarının tutulduğu, yetki belgelerinin verildiği ve sınıflandırmanın yapıldığı merkezi bilgi sistemidir. Bu sistemi 2 farklı gözle düşünmek gerekir:
1. Müteahhit olarak YAMBİS’e kayıt ve belge başvurusu
Genel işleyiş; önce sistemde kendinizi tanımlamanız, ardından “yetki belgesi numarası başvurusu” yapmanız şeklindedir:
- YAMBİS’in resmî adresine (yambis.csb.gov.tr) ya da ilgili e-Devlet hizmetine girersiniz.
- Gerçek kişi iseniz T.C. kimlik numaranız, tüzel kişi iseniz vergi numaranızla sistemde müteahhit kaydınızı açarsınız.
- Ticaret unvanı, adres, oda sicil numarası, vergi dairesi gibi temel bilgileri doldurursunuz.
- Ardından “Yetki Belgesi Numarası Başvurusu” bölümünden grup talebinizi, mali tabloları, iş deneyim bilgilerini ve diğer ekleri işlersiniz.
- Sistemden alınan başvuru formunu imzalayıp, istenen destekleyici belgelerle birlikte il müdürlüğüne iletirsiniz (bazı işlemler için hâlâ fiziki teslim gerekebiliyor).
- İl müdürlüğü, YAMBİS üzerindeki kayıtlarınızla fiziki belgeleri karşılaştırıp uygun bulursa yetki belgesi numaranızı ve grubunuzu yine bu sistem üzerinden tanımlar.
2. Vatandaş ve idare açısından YAMBİS üzerinden müteahhit sorgulama
YAMBİS’in bir diğer yönü de, müteahhitlerin gerçekten kayıtlı ve aktif yetki belgesine sahip olup olmadığının kontrol edilebilmesi. Bu amaçla:
- e-Devlet’teki “Müteahhit Bilgileri Sorgulama” hizmetini kullanarak, bir müteahhidin yetki belge grubu ve durumunu görebilirsiniz.
- YAMBİS “Vatandaş Girişi” bölümünden, T.C. kimlik numarası veya vergi numarası girerek de yetki belgesi durumu sorgulanabiliyor.
- Kamu ihalelerinde, ihale üzerinde kalan isteklinin YAMBİS’e kayıtlı ve kaydının aktif olduğunun teyit edilmesi artık açıkça aranıyor.
Bu sayede hem idareler hem de vatandaşlar, çalışacakları müteahhidin gerçekten Bakanlık sistemine kayıtlı olup olmadığını birkaç dakikada kontrol edebiliyor; sicili sorunlu, belgesi iptal edilmiş kişilerle çalışma riski azalıyor.
Müteahhitlik Belgesi Sınıfları Nelerdir?
Müteahhitlik yetki belgeleri; ekonomik, mali ve teknik yeterlilik düzeyine göre çeşitli sınıflara ayrılır. Uygun sınıf, başvuru sahibinin geçmişte tamamladığı işlerin büyüklüğü, iş deneyim tutarı ve iş hacmi dikkate alınarak belirlenir. Yönetmelik uyarınca A’dan H’ye kadar ana sınıflar ve bunların bazıları için alt gruplar (B1, C1, D1, E1, F1, G1) ile geçici sınıf tanımlanmıştır. Müteahhitlik belgesi sınıflarına genel bakış:
| Belge Grubu | Özellik / Genel İş Büyüklüğü |
|---|---|
| A | Çok yüksek tutarlı ve büyük ölçekli projeleri üstlenebilen en üst grup |
| B | Büyük ölçekli konut ve ticari projeleri yapabilen grup |
| B1 | B grubuna göre daha düşük tutarlı büyük projeler |
| C | Orta–büyük ölçekli konut ve karma projeler |
| C1 | C grubuna göre daha düşük tutarlı orta ölçekli işler |
| D | Orta ölçekli inşaat projeleri için yeterli grup |
| D1 | D grubundan daha küçük, sınırlı büyüklükte projeler |
| E | Küçük ve orta büyüklükteki yapılar için uygun grup |
| E1 | E grubunun altı, daha küçük projelere yönelik |
| F | Küçük ölçekli konut ve benzeri yapı işleri |
| F1 | Çok daha küçük bedelli projeleri üstlenebilen grup |
| G | Sadece belirli sınırın altında kalan küçük projeler |
| G1 | G grubuna göre daha dar kapsamlı işler |
| H | Metrekare ve bedel bakımından en düşük seviyedeki projeler |
| Geçici | Kendi yapısını üstlenen veya belirli şartlarla geçici müteahhitlik yapanlar için verilen sınıf |
Şahıs Şirketi mi, Limited mi? Müteahhitlik Belgesinde Firma Türüne Göre Farklar
Müteahhitlik yetki belgesi hem gerçek kişiler (şahıs işletmesi) hem de tüzel kişiler (Ltd., A.Ş. vb.) adına alınabiliyor; mevzuat şirket olmayı zorunlu tutmuyor. Yani teknik olarak tek başınıza da müteahhit olabilirsiniz, ancak firma türü; vergi, sorumluluk ve bankalar nezdindeki algınızı ciddi biçimde etkiliyor. Aşağıdaki tablo, müteahhitlik belgesi bağlamında iki temel yapıyı özetliyor:
| Kriter | Şahıs Şirketi (Gerçek Kişi) | Limited/A.Ş. (Tüzel Kişi) |
|---|---|---|
| Kuruluş ve kapanış | Daha hızlı ve ucuz; bürokrasi nispeten az | Kuruluş masrafları ve süreç daha ağır; ticaret sicili zorunlu |
| Mali sorumluluk | Şirket borçlarından şahsi mal varlığınızla da sorumlusunuz | Esas olarak sermaye ile sınırlı (istisnalar ve kefaletler hariç) |
| Vergilendirme | Gelir vergisi dilimi; belirli seviyeden sonra ağırlaşabilir | Kurumlar vergisi + kâr dağıtımında stopaj; planlamaya daha elverişli |
| İtibar/Algı | Daha çok küçük ölçekli işler için algılanır | Banka, tedarikçi ve işveren nezdinde kurumsal görüntü sağlar |
| Ortaklık ve Devredilebilirlik | Ortak alma ve devretme esnekliği sınırlı | Hisse devri, ortak alma/çıkarma daha sistematik yapılabilir |
| Belge başvurusu | Adınız-soyadınız üzerine başvuru | Ticaret unvanı üzerine başvuru, ortakların yetki belgeleri de önemlidir |
| Uzun vadeli büyüme | Belli cirodan sonra vergi ve risk nedeniyle sınır yaratabilir | Daha büyük gruplara başvuru ve ortaklı projelerde avantajlı |
Müteahhitlik yetki belgesi açısından bakınca; hangi tür olursanız olun, grup belirlemede esas alınan ciro, bilanço, iş deneyimi ve iş gücü kriterleri benzerdir. Ancak büyük hacimli işlere girmek, banka referans mektubu almak ve ortaklı yapılar kurmak istiyorsanız, çoğu zaman limited veya anonim şirket yapısı pratikte daha elverişli kabul edilir.
Kooperatifler ve Toplu Konut Projelerinde Müteahhitlik Belgesi Nasıl Kullanılır?
Yapı kooperatifleri ve üst birlikleri, kendi üyelerine konut veya işyeri üretirken müteahhitlik belgesi tarafında özel kurallara tabi. Kooperatif ister kendi tüzel kişiliğiyle müteahhitlik belgesi alsın, ister dışarıdan bir müteahhitle çalışsın; yapı ruhsatında mutlaka geçerli bir yapı müteahhidi ve yetki belgesi numarası görünmek zorunda. Kooperatifler için öne çıkan noktalar kısaca şöyle özetlenebilir:
- Kooperatif; ana sözleşmesinde “kendi yapılarını inşa edebilir” yönünde hüküm varsa, tüzel kişiliği adına müteahhitlik belgesi ya da geçici müteahhitlik belgesi alabiliyor.
- Kooperatif tüzel kişiliği müteahhit olduğunda, yönetim ve denetim kurullarında ayrıca müteahhit gerçek/tüzel kişi bulunmaması gibi çıkar çatışmasını önleyen şartlar aranabiliyor.
- Sadece kendi üyelerine yönelik, sınırlı sayıda bağımsız bölüm içeren projelerde “geçici grup” yetki belgesiyle tek parsel ve tek proje üzerinden ilerlemek mümkün.
- Daha büyük ölçekli toplu konut projelerinde ise, genellikle daha üst grupta profesyonel bir müteahhit şirketle sözleşme yapılarak, kooperatif “iş sahibi” rolünde kalıyor.
Bu yapı; üyelerin daha güvenli, denetlenebilir bir süreçte konut edinmesini sağlarken, kooperatifin de tek başına taşıyamayacağı finansal ve teknik riskleri profesyonel müteahhitle paylaşmasına imkân tanıyor.
Müteahhitlik Belgesi Masrafları: Harçlar, Danışmanlık Giderleri ve Gizli Maliyetler
Müteahhitlik belgesi için “tek satırlık sabit bir ücret” yok; maliyetiniz resmî harçlardan çok, hazırlık ve altyapı gerekliliklerinden oluşuyor. İl müdürlükleri ve güncel tebliğler her yıl başvuru bedellerini ve yatırılacak tutarları güncelliyor; ayrıca başvuruda banka dekontu aranması da standart bir uygulama. Masrafları kabaca 3 gruba ayırabilirsiniz:
- 1. Resmî harç ve başvuru giderleri
- Başvuru harcı / döner sermaye bedelleri
- Noter onayları (imza sirküleri, vekâletname vb.)
- Ticaret sicili ve oda kayıt sureti ücretleri
- Güncel belge bedelleri için il Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüklerinin duyurularını takip etmek gerekir.
- 2. Danışmanlık ve hazırlık maliyetleri
- YAMBİS başvurusu, grup seçimi, bilanço düzenleme için alınan danışmanlık hizmetleri
- Mali müşavir, inşaat hukuku avukatı ve teknik müşavirlik ücretleri
- İş deneyim belgelerinin, sözleşme ve hakedişlerin geriye dönük toparlanması için harcanan kaynak
- 3. “Gizli” sayılabilecek dolaylı maliyetler
- Gerekli ciro ve bilanço oranlarını sağlamak için şirket sermayesini güçlendirme ihtiyacı
- Belli sayıda teknik personel ve ustayı SGK’lı çalıştırmanın getirdiği sürekli maliyet
- Banka referans mektubu için istenebilecek bloke tutarları veya limit kullanım koşulları
Bu yüzden, belge başvurusuna niyetlenirken sadece “başvuru harcı kaç lira?” sorusuna odaklanmak yerine, şirketinizi ilgili gruba taşıyacak tüm finansal ve organizasyonel adımların toplam maliyetini hesaba katmak daha gerçekçi bir planlama sağlar.
Geçici Müteahhitlik Belgesi ve Kendi Arsasına Ev Yaptıranların Durumu
Bazı kişiler, sadece kendi arsasına tek bir konut yaptırmak ister ve sürekli müteahhitlik yapma niyetinde değildir. Yönetmelik, bu durumda yapı sahibinin belirli sınırlar içinde kendi yapısının müteahhidi olabilmesine imkân tanır. Tek parselde, toplam inşaat alanı belirli bir metrekareyi geçmeyen ve kat adedi sınırlı olan yapılarda, yapı sahibine sadece o işe özgü “geçici yetki belgesi numarası” verilebilir. Geçici müteahhitlik belgesiyle ilgili öne çıkan noktalar:
- Parsel maliki, belirlenen koşulları sağlıyorsa kendi yapısının müteahhidi olabilir
- Geçici yetki belgesi yalnızca tek bir yapı için ve belirli süreyle geçerlidir
- Aynı malik, bu imkândan 5 yıl içinde yalnız bir kez yararlanabilir
- Geçici yetki belgesi, profesyonel müteahhitlik faaliyeti anlamına gelmez; başka işler için kullanılamaz
- Yapı yine ruhsat ve denetim kurallarına tabidir; projelere aykırılık hâlinde sorumluluk yapı sahibindedir
Müteahhitlik Belgesinin Geçerlilik Süresi, Yenileme ve İptal Şartları
Müteahhitlik yetki belgesi sınıfı, artık süresiz kabul edilmiyor; yapılan son değişikliklerle belge gruplarının geçerlilik süresi belirli bir döneme bağlandı. Yönetmelik uyarınca, belge grubunun geçerlik süresi 5 yıl olarak düzenlenmiş durumda ve bu sürenin sonunda grubun yenilenmesi gerekiyor. Yenileme sırasında, grubun verilmesine esas alınan ancak güncelliğini yitiren tüm bilgi ve belgeler yeniden istenebiliyor. Geçerlilik ve iptal bakımından dikkat edilmesi gereken başlıca hususlar:
- Belge grubu süresi dolmadan önce yenileme için başvuru yapılmalıdır
- Şirketin mali durumu, iş deneyimi ve ortaklık yapısındaki önemli değişiklikler sisteme yansıtılmalıdır
- Ciddi yapım hataları, ruhsata aykırılıklar veya can güvenliğini tehlikeye atan kusurlar hâlinde belge grubu düşürülebilir ya da iptal edilebilir
- Kamu ihalelerinden yasaklanan veya hakkında kesinleşmiş ağır yaptırım uygulanan müteahhitlerin kayıtları Bakanlık sisteminde işaretlenir
- İptal ya da askı hâlinde, yeni yapı ruhsatlarında bu müteahhit adı yazılamaz; mevcut işlerde ise ayrıca idari süreçler doğar
